Sunday, July 25, 2021

Kailas Manasarover Yathra 2

(16) 


കന്യാകുമാരി മുതൽ കൈലാസം വരെ!

            

                                (16)


"അന്ധകാരമതിൽനിന്നുമുണർന്നാൽ

കാരിരിമ്പുടലു കാഞ്ചനമായാൽ;

ഊഴിവിട്ടുപരി വിണ്ണിലണഞ്ഞാ-

ലെന്നപോലെയിവനേറ്റമുയർന്നേൻ "

======================================


1997 സെപ്തംബർ 11


തക്ലാകോട്ടിൽ ഇന്നലെ എത്തി ചേർന്നു. 


17600 അടി ഉയരത്തിലുള്ള ലിപു ലേഖ് പാസ്സിൽ നിന്ന്. തക്ലാകോട്ട് 13500 അടി ഉയരത്തിലാണ്.


ഇമിഗ്രേഷൻ, കസ്റ്റംസ് പരിശോധന നടന്നു. അതിനുള്ള സംവിധാനം ഗസ്റ്റ് ഹൗസിൽ തന്നെ ഏർപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. 


കൈവശമുള്ള സാധനങ്ങളുടെ ലിസ്റ്റടങ്ങുന്ന ഫാറം പൂരിപ്പിച്ച് നൽകി. ഓരോരുത്തരായി ചൈനീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ മുന്നിലേക്ക് ബാഗുകൾ നീക്കിവച്ചു. തുറന്ന് കാണിക്കാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ തന്നെ ആഗ്യം കാണിച്ചു; വേണ്ടാ എന്ന്! എത്ര ലളിതം. എക്സ്പോസ്ഡ് ഫിലിം റോളുണ്ടെങ്കിൽ പിടിച്ച് വയ്ക്കുമെന്ന് ഭയപ്പെടുത്തിയതൊക്കെ വെറുതെ!


ഇന്ന് ഡോളർ എക്സേഞ്ച് ചെയ്യുന്ന ദിവസം. ഒരോരുത്തരും 500 ഡോളർ വീതം നൽകി. 150 ഡോളർ ചൈനീസ് കറൻസിയായ യുവാനായി മാറ്റിയെടുത്തു. ബാങ്കിംഗ് സംവിധാനം ഗസ്റ്റ്ഹൗസിന് എതിർവശത്ത് തന്നെ ലഭ്യമായിരുന്നു.


തിബറ്റിൽ ബുരാങ്ങ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന തക്ലാകോട്ട്! മലനിരകളാൽ ചുറപ്പെട്ട സമതലങ്ങൾ ടിബറ്റിന്റെ പ്രത്യേകതയാണ്. കർണാലി നദിക്കരയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന തക്ലാകോട്ട് നൂറ്റാണ്ടുകളായി വ്യാപര കേന്ദ്രം കൂടിയാണ്! 


അടുത്തൊരു ടെലഫോൺ ബൂത്ത്. ഞങ്ങളെല്ലാം ക്യൂ പാലിച്ച് നിന്നു. വീട് വിട്ടതിന് ശേഷം ആദ്യമായി ലഭിക്കുന്ന കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ സംവിധാനം. 25 വയസ്സ് കാരനായ ഒരു ചൈനീസ് യുവാവ് ഫോണിൽ സംസാരിക്കുന്നു. 45 മിനിട്ട് കഴിഞ്ഞു. അവസാനിക്കുന്ന ലക്ഷണമില്ല. ക്യൂ നിൽക്കുന്നവർക്ക് പുല്ലുവില. 


എന്താണ് സംസാരിക്കുന്നതെന്ന് അറിയില്ല. ഭാഷ വശമില്ലല്ലോ? " പ്രേമം, പ്രേമ നിരാസം, പ്രേമം ഉറപ്പിക്കലോ ആകാം " എന്റെ പിന്നിൽ നിന്നിരുന്ന ഡൽഹിക്കാരനായ U. S. ഗോസ്വാമിയോട് പറഞ്ഞു.  "താങ്കൾക്കെങ്ങനെ മനസ്സിലായി " എന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചോദ്യം മുഖചലനങ്ങളിൽ നിന്ന് വികാരങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കാനുള്ള കഴിവിനുള്ള അംഗീകാരമായി ഞാനെടുത്തു. ഭാഗ്യം പ്രേമം ഉറച്ചോ, അതോ അലസിയോ? ഏതായാലും പയ്യൻ ഫോൺ വിളി അവസാനിപ്പിച്ചു.


ആദ്യ ഊഴം ദശരഥയുടേത് ! അദ്ദേഹവും വീടുകളുമായി ബന്ധപ്പെടാൻ നിൽക്കുന്നവരെ ഗൗനിച്ചില്ല! അദ്ദേഹവും എടുത്തു അര മണിക്കൂർ ! എന്റെ ഊഴമായി! വീട്ടിൽ അന്ന് ഫോണില്ല. അടുത്ത വീട്ടിലെ ദാമോദരൻ മാമാന് ഫോൺ ചെയ്ത് വിവരങ്ങൾ പറഞ്ഞു. പിന്നെ സംഘടനാ ഓഫീസിലും! എന്റെ യാത്രയുടെ സ്വഭാവത്തെക്കുറിച്ച് ധാരണപിശക് കൊണ്ടാകാം തണുത്ത പ്രതികരണം! ഏതായാലും ചൈനയിൽ നിന്ന് സെക്രട്ടേറിയറ്റ് എംപ്ലോയീസ് അസോസിയേഷൻ ഓഫീസിലേക്ക് ആദ്യമായി ഫോൺ വിളിച്ചത് ഞാനാണ്! 


കർണാലി നദിക്ക് അക്കരെ ഇടിഞ്ഞ് വീഴാറായ കുന്നുകൾ! ഗതകാല പ്രൗഢിയുടെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ ! 

അതെല്ലാം ബുദ്ധമത വിഹാരങ്ങളായിരുന്നു. കാലത്തെ അതിജീവിച്ചവയ്ക്ക് 1967 ലെ സാംസ്ക്കാരിക വിപ്ലവത്തെ പ്രതിരോധിക്കാനായില്ല. പ്രേത കുന്നുകളായി അവ അവശേഷിച്ചു. ദൂരെ Sibiling Monastery യുടെ അവശേഷിപ്പുകൾ! 


തക്ലാകോട്ട് നഗരത്തിലൂടെ (?) ഒരു സഞ്ചാരം, ഏകനായി തന്നെ! ചെറിയ കടകൾ !  കുഴിഞ്ഞ വിസ്താരമുള്ള തകര പാത്രങ്ങളിൽ ബാർലി കുന്നുകൂട്ടി വച്ചിരിക്കുന്നു. ബാർലിയുടെ കൃഷിയിടങ്ങൾ സമീപത്തുണ്ടായിരിക്കാം, കാണാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. ചില കടകൾക്ക് മുന്നിൽ പല്ല് കാട്ടി ചിരിക്കുന്ന ആട്ടിൻ തലകൾ! വെട്ടിയെടുത്ത ആട്ടിൽ തലകളുടെ  പ്രദർശനം മാംസത്തിന്റെ ഗുണമേന്മയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണോ?


തിരിച്ച് വരുന്നപ്പോൾ വഴി തെറ്റി! കൈ പുസ്തകം കോട്ടിന്റെ പോക്കറ്റിലുണ്ട്. Where is the...? = ....kaba do? Guest house = dronkhang; Dronkhang kaba do?.  പറഞ്ഞൊപ്പിച്ചു.  ഒരു ടിബറ്റൻ യുവാവ് ആംഗ്യ ഭാഷയിൽ വഴി പറഞ്ഞു തന്നു. 


രാത്രി ഭക്ഷണം ആവിയിൽ വേവിച്ച പച്ചക്കറികളും റൊട്ടിയും. രാത്രി ഒത്തുചേരലിൽ നവീഡാങിലെ "ഓം പർവ്വതം " ചർച്ചാ വിഷയമായി. സംസ്കൃതത്തിൽ ഓം എന്ന ആകുതിയിൽ മഞ്ഞ് വീണിരിക്കുന്ന   "ആ അത്ഭുത പ്രതിഭാസത്തെക്കുറിച്ച് " ഗുജറാത്തിലെ ജാംനഗർ സ്വദേശിയായ രാമചന്ദ്ര ഹീരാദാസ് ഭയഭക്തി ബഹുമാനത്തോടെ അവതരപ്പിച്ചു. ഓം എന്നതിൽ ബ്രഹ്മാവ്, വിഷ്ണു, ശിവൻ എന്നീ ത്രിമൂർത്തികൾ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. പുരാണ കഥകളുടെ അകമ്പടിയോടെ നടന്ന ചർച്ച കേട്ടിരിക്കുന്നതിനിടയിൽ സുകുമാർ അഴിക്കോടിന്റെ 'തത്ത്വമസി'യിൽ നിന്നെടുത്ത കുറിപ്പ് ഞാൻ വായിക്കുകയായിരുന്നു.


".... മിത്തോളജി ഒരു ദേശത്തിന്റെ ആദ്ധ്യാത്മശാസ്ത്രം ആകുന്നത് ആ ദേശത്തിന് ഒരിക്കലും ഗുണകരമാവില്ല. മിത്തോളജി എപ്പോഴും സിംബലുകളുടെ, പ്രതിരൂപ സങ്കല്പങ്ങളുടെ, സൃഷ്ടിയാണ്. അത് സത്യത്തിന്റെ ചൈതന്യത്തെ  പ്രത്യക്ഷത്തിൽ മുക്കി കളയുന്നു. ഈ ആവരണങ്ങളുടെ ആധിക്യവും സമ്മർദ്ദവും ഭാരതീയ ചിന്തയുടെ യഥാർത്ഥ പ്രാണനെ സ്തബ്ധവും നിശ്ചലവുമാക്കി തീർത്തു. ജനതയെ ആകമാനം ആസേതു ഹിമാലയം ഒരുമിപ്പിക്കുവാൻ ഇതുമൂലം സാധിച്ചു എന്ന ഒരു ഗുണം ഇവിടെ പറയാനുണ്ട്. അത് സത്യത്തിന്റെയും ചിന്തയുടേയും ഔന്നത്യത്തിൽ വച്ചുണ്ടായ ഐക്യമല്ല. താത്വികമായ ഉദാസീനതയുടെയും ആനുഭവികമായ അന്ധതയുടെയും വിശ്വാസപരമായ സൗകര്യത്തിന്റെയും നിലവാരത്തിൽ നിന്നുണ്ടായ ഐക്യമായിരുന്നു. ഭാരതീയ ജനതയുടെ ലോകോത്തരമായ ഏക ചൈതന്യ ദർശനത്തിന്റെ സംശുദ്ധിയിൽ നിന്ന് അത് താഴെപ്പതിച്ചു. ജനകീയമായ ബഹുലപ്രചാരം ലക്ഷ്യമാക്കുമ്പോൾ ഏത് പ്രസ്ഥാനത്തിനും ഈ അപായം നേരിടാം...... "


പുരാണ കഥകൾ ആസ്വദിച്ച ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യ പ്രധാനമന്ത്രി ജവഹർലാൽ നെഹ്റുവിന്റെ നിലപാടും ഇത് തന്നെ !


കൈലാസ-മാനസസരസ്സ് യാത്രയ്ക്കിടയിൽ  ടിബറ്റിലെ ആ തണുത്ത രാത്രിയിൽ ആ വായന നൽകിയ അനുഭൂതി യാത്രാനുഭവത്തോളം ഔന്നത്യമുള്ളതാണ്!


എന്റെ സമീപത്തിരുന്ന ഡൽഹി നിവാസികളായ KN ശർമ, US ഗോസ്വാമി, മഹാരാഷ്ട്രക്കാരനായ ഡോ. പരാസിനിസ് എന്നിവരോട് ഞാൻ ഈ ആശയം പങ്കുവച്ചു.


ലയിസൺ ഓഫീസർ ഡോ. ധവാൻ അടുത്ത ദിവസത്തെ യാത്രയെക്കുറിച്ച് വിശദീകരിച്ചു. 30 പേർ അടങ്ങുന്ന യാത്രാ സംഘത്തെ 15 പേർ വീതം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന രണ്ട് സംഘങ്ങളായി തിരിച്ചു. A യും Bയും! A ഗ്രൂപ്പിന്റെ ലയിസൺ ഓഫീസർ ഡോ: ധവാൻ തന്നെ. B ഗ്രൂപ്പിന്റെ ലയിസൺ ഓഫീസർ ഹൈദ്രാബാദ് സ്വദേശി കെ.കെ. കേശവൻ. രാവിലെ 7 മണിക്ക് തിരിക്കണം. പർഖാ എന്ന സ്ഥലത്ത് വച്ച് 2 ഗ്രൂപ്പുകളും വേർപിരിയും. A ഗ്രൂപ്പ് മാനസസരസ് പരിക്രമണത്തിന് ഹോറേ എന്ന സ്ഥലത്തേയ്ക്ക് പോകും. B ഗ്രൂപ്പ് കൈലാസ പരിക്രമണത്തിന് ദർച്ചൻ എന്ന സ്ഥലത്തിലേക്ക്. കൈലാസ പരിക്രമണം പൂർത്തിയാക്കി B ഗ്രൂപ്പ്  മാനസസരസ് പരിക്രമണത്തിന് പോകുമ്പോൾ A ഗ്രൂപ്പ് മാനസസരസ് പരിക്രമണം പൂർത്തിയാക്കി കൈലാസ പരിക്രമണത്തിന് പോകും. താമസസൗകര്യത്തിന്റെ പരിമിതി മൂലമാണ് ഇങ്ങനെയൊരു ഗ്രൂപ്പ് തിരിക്കൽ വേണ്ടി വന്നത്. വലിയ ട്രക്കിലാണ് യാത്ര. ഹോറേയിലേക്ക് 105 കി.മീ. ദർച്ചനിലേക്ക് 42 കി.മീ.  ഞാൻ B ഗ്രൂപ്പിലാണ്.


അതിർത്തി കടക്കുമ്പോൾ ലിപുലേഖ് പാസ്സിൽ വച്ച് കുതിരപ്പുറത്ത് നിന്ന് വീണ് പരിക്കുപറ്റിയ ഡോ. പരാസിനിസിനെ LO ഡോ. ധവാന്റെ ഗ്രൂപ്പിൽ ഉൾപ്പെടുത്തണമെന്ന് ഞാനാവശ്യപ്പെട്ടു. അത് അംഗീകരിച്ചില്ല. വിഷണ്ണനായി നിൽക്കുന്ന ഡോ. പരാസിനിസിനെ ഒറ്റപ്പെടുത്തുന്നതായി തോന്നി. B ഗ്രൂപ്പിൽ ഞാനുണ്ടല്ലോ എന്ന് പറഞ്ഞ് ആശ്വസിപ്പിച്ചു.


കൈലാസത്തിലേക്കുള്ള യാത്ര സാധ്യമായിരിക്കുന്നു. തെക്ക് സഹ്യപർവ്വതനിരകളിലെ അഗസ്ത്യകൂടത്തിന്റെ നെറുകയിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ ആഗ്രഹിച്ചത്.


ഹിമവാൻ തന്നെ സപ്തർഷികളോട് പറഞ്ഞ പോലെ:


"അന്ധകാരമതിൽനിന്നുമുണർന്നാൽ

കാരിരിമ്പുടലു കാഞ്ചനമായാൽ;

ഊഴിവിട്ടുപരി വിണ്ണിലണഞ്ഞാ-

ലെന്നപോലെയിവനേറ്റമുയർന്നേൻ "

(കുമാരസംഭവം - വിവർത്തനം എ.ആർ.)


ഞാനും ഉയർന്നു, ഉറങ്ങി, ഉണർന്നു. ..... യാത്ര തുടരാൻ!


ഈദ് മുബാരക്.


(17) പുൽനാമ്പുകളും, പൂഴിമണ്ണും, ചരൽ കൂമ്പാരങ്ങളും ചാരുതയേറിയ കാഴ്ചകളായി മാറുന്നു!


കന്യാകുമാരി മുതൽ കൈലാസം വരെ!

            

                                (17)


1997, സെപ്തംബർ 12


രാവിലെ 7 മണിക്ക് തക്ലാകോട്ട് നിന്ന് യാത്ര തിരിച്ചു. A, B രണ്ട് ഗ്രൂപ്പുകളോടൊപ്പം അലി ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് ട്യൂറിസ്റ്റ് ഏജൻസി ഏർപ്പെടുത്തിയ രണ്ട് ഗൈഡുകളും  ഇനി ഇവിടെ നിന്നുള്ള യാത്രയിൽ ഞങ്ങളെ അനുഗമിക്കുന്നുണ്ട്. ഇന്ത്യയിൽ നിന്ന് ഞങ്ങൾ ഏർപ്പാടാക്കിയ പാചകക്കാരും ഒപ്പമുണ്ട്.


സന്ധി ബന്ധങ്ങളെല്ലാം ഇളകുന്ന യാത്ര! ആടിയും ഉലഞ്ഞും വഴിയില്ലാ വഴിയിലുടെ ട്രക്കുകളുടെ പ്രയാണം! ലഗേജുകൾ കയറ്റിയ രണ്ട് ട്രക്കുകൾ വഴികാട്ടിയായി മുന്നിലുണ്ട്.


4 കി.മി സഞ്ചരിച്ചപ്പോൾ പറക്കും പ്രാർത്ഥനകൾ, അടുക്കി വച്ച കല്ലുകളുടെ കൂമ്പാരം എന്നിവ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ടു.  പ്രത്യേകതയുള്ള പ്രദേശമാണെന്ന് തോന്നി. "ഇതാണ് ടോയോ വില്ലേജ് " . ഗൈഡ് ഡേവിഡ് പറഞ്ഞു. 


Battle of To-yo! 19-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഘോരയുദ്ധം നടന്ന പടനിലത്ത് കൂടിയാണ് യാത്ര ചെയ്യുന്നത്. സിഖ് സാമ്രാട്ടായിരുന്ന മഹാരാജാ രഞ്ജിത്ത് സിംങിന്റെ സാമന്തൻ ജമ്മു ഭരിച്ചിരുന്ന രാജാ ഗുലാബ് സിംങിന്റെ സൈന്യാധിപൻ സ്വരോവർ സിംങിന്റെ (Zorawar Singh Kahluria) നിണം വീണ് കുതിർന്ന മണ്ണ്. ലഡാക്കും, ബാൽട്ടിസ്ഥാനും പിടിച്ചെടുത്ത് തക്ലാകോട്ടിലേക്ക് സ്വരോവർ സിംങിന്റെ 6000 പേരടങ്ങുന്ന ഡോഗ്രാ സൈന്യത്തിന്റെ അതി സാഹസിക മുന്നേറ്റം! ടിബറ്റൻ ആർമി സ്വരോവർ സിംങിന്റെ പോരാട്ട വീര്യത്തിന് മുന്നിൽ പരാജയപ്പെട്ട് പിൻവാങ്ങി. തക്ലാകോട്ടിന്റേയും മറ്റ് സമീപപ്രദേശങ്ങളിലേയും ഭരണം സ്വരോവർ സിംങിന്റെ അധീനതയിലായി.


ആധിപത്യം ഉറപ്പിച്ച ശേഷം സ്വരോവർ സിംങും കുറച്ചനുയായികളും കൈലാസ്- മനസസരസ്സ് പരിക്രമണത്തിന് പോയി. ശൈത്യകാലം ആരംഭിച്ചു. ഹിമാലയ മലനിരകളെല്ലാം മഞ്ഞ് കൊണ്ട് മൂടി. തക്ലാകോട്ട് ക്യാമ്പ് ചെയ്തിരുന്ന ഡോഗ്രാസൈന്യം ആകെ വലഞ്ഞു. ഭക്ഷണ സാധനങ്ങളുടെ ലഭ്യത ഉറപ്പാക്കുന്നതിൽ കാലാവസ്ഥ വിഘാതമായി. അതിശൈത്യത്തിൽ ഭടന്മാരുടെ നഖങ്ങളും വിരലുകളും വിണ്ട് കീറി ആകെ മരവിച്ചു. ഇതിനിടയിൽ ചിതറിപ്പോയ ടിബറ്റൻ സൈന്യം സംഘടിച്ച് പ്രത്യാക്രമണത്തിന് തയ്യാറായി.


1841 ഡിസംബർ 12. കൈലാസ ദർശനം കഴിഞ്ഞ് തിരിച്ച് വന്ന സ്വരോവർ സിംങും അനുയായികളും ടോയോ ഗ്രാമത്തിൽ വച്ച്  ടിബറ്റൻ സൈന്യവുമായി ഏറ്റുമുട്ടി. പൊരുതിനിന്ന സ്വരോവർ സിംങിന്റെ വലത് ചുമലിൽ വെടിയേറ്റ് കുതിരപ്പുറത്തു നിന്ന് താഴെ വീണു. ഇടത് കൈകളിലേന്തിയ വാളുമായി അദ്ദേഹം പോരാട്ടം തുടർന്നു ! ഒരു ടിബറ്റൻ ഭടൻ കുന്തമുന സ്വരോവർ സിംങിന്റെ നെഞ്ചിലേക്ക് കുത്തിയിറക്കി. ഒരു ധീരയോദ്ധാവിന്റെ അന്ത്യം!


ട്രക്കുകൾ നിന്നു. ജനറൽ സ്വരോവർ സിംങിന്റെ ശവകുടീരം വഴിവക്കത്ത്. കല്ലുകൾ ഉയരത്തിൽ അടുക്കി വച്ചിരിക്കുന്നു. വിവിധ വർണങ്ങളിലുള്ള കൊടികൾ കെട്ടിയിരിക്കുന്നു. പറക്കും പ്രാർത്ഥനകൾ! കാടും പടർപ്പും മൂടി കിടക്കുന്ന പ്രദേശമാണെങ്കിലും ഗ്രാമവാസികൾ ഇന്നും സ്വരോവർ സിംങിനെ ആദരിക്കുന്നു എന്നതിന് തെളിവ് !


ലഡാക്കും ബാൽട്ടിസ്ഥാനും കടന്ന് മധ്യേഷ്യയിലെ കാരക്കോരം വരെ നീണ്ട സ്വരോവർ സിംങിന്റെ പടയോട്ടം! സ്വരോവർ സിംങിന്റെ കാലഘട്ടം നെപ്പോളിയന് മുമ്പായിരുന്നെങ്കിൽ നെപ്പോളിയനെ ഫ്രാൻസിലെ സ്വരോവർ സിംങ് എന്നറിയപ്പെടുമായിരുന്നു എന്നൊരു അഭിപ്രായം ബ്രിട്ടീഷ് പാർലമെന്റിൽ ഉയർന്ന് കേട്ടതായി ചരിത്ര താളുകളിൽ വായിച്ചിട്ടുണ്ട്.

 

യാത്രയിൽ, കടന്ന് പോകുന്ന പ്രദേശത്തെ ചരിത്രമറിയാമെങ്കിൽ പുൽനാമ്പുകളും, പൂഴിമണ്ണും, ചരൽ കൂമ്പാരങ്ങളും ചാരുതയേറിയ കാഴ്ചകളായി മാറുന്നു!


ടോയോ വില്ലേജിൽ നിന്ന് ഒരു കയറ്റമാണ്. ഉരുളൻ കല്ലുകൾക്ക് മുകളിലൂടെ വളഞ്ഞ് കയറുന്ന ട്രക്കുകൾ!  ആടിയും ഉലഞ്ഞും എത്തി ചേരുന്നത് ഗുർലാ പാസ്സിൽ! സെപ്തംബർ 12 ശൈത്യകാലം ആരംഭിച്ചിട്ടില്ല. നല്ല തണുപ്പനുഭവപ്പെടുന്നു. 1841 ഡിസംബർ 12-ന് ഗുർലാ പാസ്സിലൂടെ മാർച്ച് ചെയ്ത സ്വരോവർ സിങും പടയാളികളും അതിശൈത്യത്തെ എങ്ങനെ അതിജീവിച്ചിരിക്കും!


16200 അടി ഉയരത്തിലുള്ള ഗുർലാ പാസ്സിൽ നിന്ന്  രാക്ഷസ തടാകക്കരയിലേക്ക്


രാക്ഷസ് തൽ (രാക്ഷസ തടാകം) എന്ന സ്ഥലത്ത് വച്ചാണ് ഞങ്ങളുടെ യാത്രയിൽ കൈലാസ ശൃംഗം ആദ്യമായി കാണുന്നത്. തങ്ങളുടെ ചിരകാലസ്വപ്നം യഥാര്‍ത്ഥ്യമായതിന്റെ ആഹ്ലാദം പ്രകടമായിരുന്നു. 'ശിവജിയെ കണ്ടേ' എന്ന് ആർത്ത് വിളിച്ച്കൊണ്ട് നൃത്തം ചെയ്തും മണ്ണിൽ കിടന്നുരുണ്ടും സഹയാത്രികർ പ്രകടിപ്പിച്ച ആഹ്ളാദം  ആശ്ചര്യത്തോടെ നോക്കി നിന്നു.  കലാവസ്ഥയെ പ്രതിരോധിച്ച്, സഞ്ചാരയോഗ്യമല്ലാത്ത ഭൂപ്രദേശങ്ങൾ  താണ്ടി യാത്ര ചെയ്യാൻ ധൈര്യം നൽകുന്ന വിശ്വാസത്തിന്റെ ഉന്മാദ അവസ്ഥ! എനിക്ക് പ്രകൃതി നൽകുന്ന ഉന്മാദവും!


പലരും അവരുടെ ക്യാമറകൾ എന്നെ ഏല്പിച്ച് കൈലാസപർവ്വതത്തെ തൊഴുതു നിന്നു. ഫോട്ടോഗ്രാഫർ! അവരുടെ ക്യാമറകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുമ്പോഴുണ്ടാകുന്ന സംശയങ്ങൾ പോലും അവരോട് ചോദിക്കുന്നത് ശല്യപ്പെടുത്തുന്നതിന് തുല്യമായി തീർന്നു. 


രാക്ഷസ തടാകക്കരയിൽ നിന്ന് ദൂരെ മാനസസരസ്സും ദൃശ്യമാണ്. 


രാക്ഷസ തടാകത്തിലെ ജലം വിശ്വാസികൾ സ്പർശിക്കാറില്ല. ശിവഭക്തനായ രാവണൻ കൈലാസത്തെ പൊക്കിയെടുത്ത് ലങ്കയിലേക്ക് കൊണ്ടു പോകാൻ തപസ്സ് ചെയ്ത സ്ഥലമെന്ന് ഐതീഹ്യം! 


കുബേരനെ തോല്പിച്ച് പുഷ്പകവിമാനത്തിൽ പോയ രാവണന് കൈലാസപർവ്വതം കടക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. ശിവപാർവ്വതിമാരുടെ ആവാസസ്ഥലമാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ രാവണൻ ശിവനെ പ്രീതിപ്പെടുത്തി വരം  സമ്പാദിക്കാൻ തപസ്സു ചെയ്യുകയും കൈലാസത്തെ കെട്ടിവലിച്ച് ലങ്കയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകാൻ ശ്രമിച്ചപ്പോൾ രാവണന്റെ വിയർപ്പ് വീണുണ്ടായ സ്ഥലമാണ് രാക്ഷസ തടാകമെന്ന് മറ്റൊരു ഐതീഹ്യം! അതാണ് രാക്ഷസ തടാകത്തിലെ ജലം കുടിക്കാനൊ കുളിക്കാനൊ ഉപയോഗിക്കാത്തതെന്ന് വിശ്വാസികൾ പറയുന്നു. ജലജീവികളോ, തടാകക്കരയിൽ സസ്യങ്ങളോ ഇല്ല. ഉത്ഭവസ്ഥാനമില്ലാത്തത് കൊണ്ടും ഒഴുക്കില്ലാത്തത് കാരണവും ലവണങ്ങൾ അലിഞ്ഞ് ചേർന്ന ജലമാണെന്ന ശാസ്ത്രീയ വിശദീകരണവുമുണ്ട്!


പർഖാ എന്ന സ്ഥലത്ത് വച്ച് ഡോ : ധവാന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള A ഗ്രൂപ്പ് മാനസസരസ് പരിക്രമണത്തിന് വേണ്ടി ഹോറെയ്ക്ക് പോയി. 


മലനിരകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട സമതലങ്ങളിലുടെ അരുവികൾ കടന്ന് ഞങ്ങളും കൈലാസപരിക്രമണത്തിനായി ദർച്ചനിലെത്തി. 1997-ലെ 13-ാം ബാച്ച് (ഞങ്ങളുടേത് ആ വർഷത്തെ അവസാന ബാച്ച് - 14) കൈലാസപരിക്രമണം കഴിഞ്ഞ് ദർച്ചനിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. 


സാമാന്യം ഭേദപ്പെട്ട താമസ സൗകര്യം! പക്ഷേ  മൂന്ന് പേർ പാചകത്തിന് വേണ്ടി നൽകിയ മുറിയിൽ കഴിയണം! ഞാനും ഞങ്ങളുടെ ഗ്രൂപ്പിന്റെ ലയിസൺ ഓഫീസർ കെ.കെ. കേശവനും, ഡോ പരാസിനിസും അടുക്കളയിൽ !  പക്ഷേ അടുക്കള നിറഞ്ഞു! പാചകം ചെയ്യുമ്പോഴുള്ള ചൂടു തേടി വന്നവർക്ക് അടുക്കള വിട്ട് പോകാൻ മടി!


ക്യാമ്പിന് മുന്നിൽ വിശാലമായ മൈതാനം ഗൗരി ഓഡർ. അകലെ ഗുർലാ മന്ധാത പർവ്വത നിരയും കൊടുമുടിയും! മേഘങ്ങൾ മറയ്ക്കാതിരിക്കുമ്പോൾ കൈലാസവും ദൃശ്യമാണ്! 


വീശിയടിക്കുന്ന തണുത്ത കാറ്റ്! ക്യാമ്പിൽ നിന്നിറങ്ങി കുറച്ച് നടന്നു. അകലെ കൈലാസം തെളിഞ്ഞ് വരുന്നു. ക്യാമറയിൽ പകർത്തി! മനസ്സിൽ പകർത്തിയതിന്റെ ദൃശ്യഭംഗി ക്യാമറയിൽ പതിഞ്ഞ് കാണില്ല. 

എന്തോ കാലിൽ സ്പർശിച്ചു. മണ്ണിലെ മാളങ്ങളിലേക്ക് ഓടി കയറുന്ന വാലില്ലാത്ത എലികൾ തന്നെ. 


ഗൗരീ മൈതനാത്തിലൂടെ ഏകനായി മുന്നോട്ട് പോയി! വെളിച്ചവും നിഴലും ഒളിച്ച് കളി നടത്തുന്നു! പ്രേയസിക്ക് സന്ദേശവുമായി മേഘങ്ങൾ?


"ചേതനാ ചേതനകളെ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയാത്ത കാമാതുരനായ യക്ഷൻ '' !വൈശ്രവണ ശാപം മൂലം വേർപിരിഞ്ഞ് അളകാപുരിയിൽ കഴിയുന്ന പ്രേയസിക്ക് ദൂതുമായി പോകുന്ന മേഘങ്ങൾ! " ആ കളിക്കുന്നിൽ സർപകങ്കണം ഉപേക്ഷിച്ച് ശിവൻ നീട്ടിക്കൊടുത്ത കയ്യും പിടിച്ചു കൊണ്ട് പാർവ്വതി കാൽനടയായി സഞ്ചരിക്കുകയാണോ.. "? ആ മേഘങ്ങൾ "മുമ്പേ നടന്ന് കൊണ്ട് പാർവതിക്കു മണിതടങ്ങളിലേറുവാൻ പടവായി നിന്നു കൊടുക്കുകയാണോ"?


തിരിച്ച് നടന്നു! ക്യാമ്പിന് മുന്നിൽ കച്ചവടക്കാർ! തിബറ്റൻ കരകൗശല വസ്തുക്കൾ വിൽക്കുന്നവർ. ഔറംഗാബാദിൽ നിന്ന് വന്ന ദശരഥയും കുടുംബവും വിലപേശുന്നു. ഞാനും വാങ്ങി  ടിബറ്റൻ കത്തി!


ദശരഥയും, ഭാര്യയും, മകൾ ശില്പയും കൈലാസം കാണാൻ കഴിഞ്ഞതിന്റെ ആഹ്ളാദത്തിലാണ്! ചില സന്ദർഭങ്ങളിൽ അവരുടെയും 'ഫോട്ടോഗ്രാഫർ ' ആയിരുന്നു ഞാൻ! 35 ദിവസത്തോളം നീണ്ട് നിൽക്കുന്ന യാത്ര. 30 വയസ്സിൽ താഴെ പ്രായമുള്ള മകളുമായി കൈലാസ - മാനസരസ്സ് യാത്ര! ഭക്തിയിൽ, ആരാധനയിൽ മാറ്റി നിറുത്തപെടേണ്ടവരായി ആരുമില്ല.


ഞങ്ങൾ നേരെ അടുക്കളയിലേക്ക് കയറി. അവിടെ പൊങ്കൽ പാചകം ചെയ്യുകയാണ്. തമിഴ്നാട് സ്വദേശിയായ രാജഗോപാലാണ് നിർദേശങ്ങൾ നൽകുന്നത്. ഞാൻ കരുതിയിരുന്ന അണ്ടിപരിപ്പും കുരുമുളകും ദശരഥയുടെ അഭിപ്രായമനുസരിച്ച് പൊങ്കലിലേക്ക് ഇട്ടു. പൊങ്കൽ കഴിക്കുമ്പോൾ മുഴുവൻ കുരുമുളക് കടിക്കുന്നത് രുചി വർദ്ധിപ്പിക്കുമെന്നാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിപ്രായം! 


കൈലാസ പാർശ്വത്തിലെ അതിശൈത്യത്തിൽ കുരുമുളക് നല്ല ഫലം ചെയ്തു. യാത്രയിലുടനീളം നമ്മുടെ ഇഡ്ഡലി, ഉഴുന്നുവട, സാമ്പാർ, അവിയൽ, എന്നിവയുടെ ഗുണങ്ങളെക്കുറിച്ച് എന്റെ വക ക്ലാസ്സും, ഖമൺ, പൗവ്വ തുടങ്ങിയ ഗുജറാത്തി പലഹാരങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ദശരഥയുടെ ഭാര്യയുടെ പാചക ക്ലാസ്സും! ഉഴുന്നുവടയിൽ കുരുമുളക് ചേർത്താൽ കഴിക്കുമ്പോൾ കുരുമുളക് കടിക്കുമ്പോൾ നല്ല സ്വാദായിരിക്കുമെന്ന് ദശരഥയുടെ  വക ടിപ്പും! അങ്ങനെ ആ കുടുംബവുമായി കൂടുതൽ സൗഹൃദത്തിലായി! ഭക്തി പോലെ തന്നെ ഭക്ഷണ തല്പരതയും മനുഷ്യർ തമ്മിൽ ഐക്യപ്പെടാൻ കാരണമാകുന്നു!


അടുത്ത ദിവസത്തെ കൈലാസ പരിക്രമണത്തിന് വേണ്ടി തയ്യാറെടുത്തു. നടക്കാൻ കഴിയാത്തവർ യാക്ക് ഇടപാട് ചെയ്തു. നന്ദികേശ്വരൻ തന്നെ ! ഞാൻ നടക്കാൻ തന്നെ തീരുമാനിച്ചു. 


കൈലാസ-മാനസസരസ് യാത്രയിലെ ഏറ്റവും വിഷമകരമായ യാത്രയായിരിക്കുമെന്ന് മുന്നറിയിപ്പ് ലഭിച്ചിരുന്നു. ഉയരങ്ങളിൽ ഓക്സിജന്റെ ലഭ്യതക്കുറവ് മൂലമുണ്ടാകുന്ന പ്രശ്നങ്ങൾ പരിഹരിക്കാൻ, അടിയന്തിര ഘട്ടങ്ങളിൽ ഉപയോഗിക്കാൻ, ചെറിയ, കൈയ്യിൽ കൊണ്ട് നടക്കാവുന്ന, ഓക്സിജൻ ക്യാനുകൾ ഡൽഹിയിൽ നിന്ന് വാങ്ങിയിരുന്നു.


 52 കി.മി.ദൂരം, മൂന്ന് ദിവസം! ദർച്ചനിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് ഡോൽമാ പാസ്സ് വഴി (ഡോൽമാ- Salvation) ദർച്ചനിൽ തിരിച്ചെത്തുന്നു. ഈ 52 കി.മി. പരിക്രമണം 15 മണിക്കൂർ കൊണ്ട് ചെയ്യണമെന്നാണ് 'ശാസത്രവിധി'! പെട്ടെന്ന് ഉയരങ്ങളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന മഞ്ഞ് വീഴ്ച, ശീതക്കാറ്റ്, ഓക്സിജന്റെ ലഭ്യതക്കുറവ് എന്നിവ 'ആചാര ലംഘനത്തിന് ' കാരണമായി! 3 ദിവസമെടുത്ത് കൈലാസപരിക്രമണം!


മൂടി പുതിച്ച് കിടന്നു. സുഖനിദ്രയായില്ല! അടുത്ത ദിവസത്തെ യാത്രയെക്കുറിച്ച് ആലോചിച്ച് മയങ്ങി!


(18) "യാത്രയെ പ്രണയിച്ചു പഠിച്ച മനുഷ്യരുടെ സ്വാഭാവിക പരിണാമം "


കന്യാകുമാരി മുതൽ കൈലാസം വരെ!

            

                                (18)


തലേ ദിവസം ഉറക്കമില്ലാത്ത രാത്രി! തണുപ്പിനെ പ്രതിരോധിക്കാൻ തലവഴി  മൂടി കിടന്ന് ആലോചനയിലായിരുന്നു! കടന്ന് വന്ന വഴികളെക്കാൾ പ്രയാസമേറിയതായിരിക്കും ഇനിയുള്ള യാത്ര എന്ന മുന്നറിയിപ്പ്! യാത്രയുടെ ത്രില്ലിനെ അല്പം ലഘൂകരിക്കുന്ന ഭയം!


യാത്ര പുറപ്പെടുന്നതിന് മുമ്പ് തിബറ്റിനെക്കുറിച്ചും കൈലാസ-മാനസസരസ്സ് യാത്രയെക്കുറിച്ചും വളരെയധികം വായിച്ചിരുന്നു.


രാഹുൽ സാംകൃത്യായൻ! ഇന്ത്യൻ ട്രാവലോഗിന്റെ പിതാവ് ! അലഞ്ഞ് തിരിയുന്ന യാത്രയുടെ പ്രണേതാവ്! ഇംഗ്ലണ്ട്, ഫ്രാൻസ്, ജർമനി, ജപ്പാൻ, കൊറിയ, മഞ്ചൂറിയ, ഇറാൻ, തിബറ്റ്, അഫ്ഗാനിസ്ഥാൻ, സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ, ട്രാൻസ് സൈബീരിയൻ ട്രെയിനിൽ സൈബീരിയലേക്ക്! യാത്രയെ പ്രണയിച്ച്,  സ്വയം പഠിച്ച ബഹുഭാഷാ പ്രവീണൻ!


1893- ഏപ്രിൽ 9-ന് ഉത്തരപ്രദേശത്തിലെ ഒരു കുഗ്രാമത്തിൽ ജനിച്ചു! മിഡിൽ സ്ക്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് ശേഷം നാടുവിട്ടു അലഞ്ഞു തിരിഞ്ഞുള്ള യാത്ര! സ്വയം പഠിച്ച് മുന്നേറിയ അദ്ദേഹം നിരവധി ഭാഷകൾ സ്വായത്തമാക്കിയിരുന്നു! 


ഗുജറാത്തിലെ ഗോധ്രയിൽ ആദായനികുതി വകുപ്പിൽ ജോലി നോക്കായിരുന്നപ്പോൾ, രാഹുൽ സാംകൃത്യായൻ എഴുതിയ യത്രാവിവരണമായ "തിബറ്റ് മേം സവാവർഷ് " എന്ന കൃതിയിലൂടെ കടന്ന് പോയിട്ടുണ്ട്. ഗോധ്ര നഗരപാലിക ലൈബ്രറിയിൽ അന്നത് ലഭ്യമായിരുന്നു. ടിബറ്റിലെ ഭൂപ്രകൃതിയെക്കുറിച്ചും ആചാരാനുഷ്ഠാനങ്ങളെക്കുറിച്ചും ധാരണ നൽകുന്നതായിരുന്നു ആ കൃതി. 


രാഹുൽ സാംകൃത്യായൻ 22 പോണികളുടെ പുറത്ത് വച്ച് കെട്ടി 1930 കളിൽ തിബറ്റിൽ നിന്ന് കൊണ്ട് വന്ന  തിബറ്റിന്റെ സംസ്ക്കാര മടങ്ങുന്ന പനയോലകളിലും, തടി ബ്ലോക്കുകളിൽ സ്വർണ- വെള്ളി ധൂളികൾ കൊണ്ടെഴുതിയ വിലമതിക്കാനാവാത്ത ആയിരക്കണക്കിന്  രേഖകൾ ! 1959-ലെ ദലായ് ലാമയുടെ തിബറ്റിൽ നിന്നുള്ള പലായത്തോടെ നശിക്കുമായിരിന്ന ആ രേഖകൾ. ഇന്ന് ഗവേഷകർക്ക് പ്രാപ്യമാകുന്നു! 'അലഞ്ഞ് തിരിഞ്ഞ' ആ യാത്രക്കാരന് നന്ദി! 


ദേശീയ സ്വാതന്ത്ര്യ പ്രസ്ഥാനത്തിൽ ആകൃഷ്ടനായ അദ്ദേഹം കോൺഗ്രസ്സിലേക്കും,  സോഷ്യലിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിലേക്കും,  പിന്നീട് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിലേക്കും എത്തിചേർന്നത് ആകസ്മികതയല്ല. യാത്രയെ പ്രണയിച്ചു പഠിച്ച മനുഷ്യരുടെ സ്വാഭാവിക പരിണാമം അങ്ങനെയൊക്കെയല്ലേ?


ഉമ്മറപടിയിൽ നിന്ന് ഇഴഞ്ഞ് മുറ്റത്തിറങ്ങുന്ന കുട്ടിയേയും സഞ്ചാരിയായി കണക്കാക്കാം. പുതിയ പരിസരത്തിന്റെ ആശ്ചര്യത്തിലേയ്ക്കാണ് കുട്ടി ഇഴഞ്ഞ് നീങ്ങുന്നത്. നിഷ്കളങ്കമായ ജിജ്ഞാസ വിനോദത്തിനും വിജ്ഞാനത്തിനും  വേണ്ടിയുള്ള തുടർന്നുള്ള മനുഷ്യന്റെ യാത്രകളിൽ, ചിന്തകൾക്ക് രൂപം നൽകുന്നതിൽ സ്വാധീനിക്കുന്നുണ്ട്.


മനോഹരമായ ഒരു കവിതയിലൂടെ  വയലാർ രാമവർമ പ്രകൃതിയെ അറിയാൻ ശ്രമിക്കുന്ന കുട്ടിയുടെ വ്യക്തിത്വ വികാസം ചൂണ്ടി കാണിക്കുന്നുണ്ട്.  ഉമ്മറപ്പടിയിൽ നിന്ന് ഇഴഞ്ഞ് നീങ്ങി പശ്ചിമാകാശത്തേക്ക് നോക്കുന്ന കുട്ടി അന്തി ചുമപ്പ് കണ്ട് ഞെട്ടുന്നു. കവിയുടെ ജീവിതത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഞെട്ടൽ! അങ്ങാടിയിൽ കൂടി നടക്കുമ്പോൾ കശാപ്പ്ക്കടക്കാരന്റെ കടയിലെ മുന്നിൽ തൂക്കിയിട്ടിരിക്കുന്ന ആട്ടിൻ തലയിൽ നിന്ന് കനിയുന്ന രക്തത്തിന്റെ ചുമപ്പ് കണ്ട് രണ്ടാമത്തെ ഞെട്ടൽ! കുറച്ച് കൂടി വളർന്ന കവി ഞെട്ടുന്നത് പുന്നപ്ര വയലാർ സമരകാലത്ത് വെടിയേറ്റ് വീഴുന്ന രക്തസാക്ഷികളുടെ നെഞ്ചിൽ നിന്ന് ഒഴുകുന്ന രുധിരം ഉയർത്തുന്ന ഉദാത്ത ചിന്തയിലേക്കാണ്. പ്രകൃതി പ്രതിഭാസം എന്തെന്നറിയാനുള്ള കുട്ടിയുടെ ജിജ്ഞാസ എത്തി നിൽക്കുന്നത് ജീവജാലങ്ങളോടുള്ള ദയയിലൂടെ ഉദാത്തമായ മനുഷ്യസ്നേഹത്തിൽ! " ഒരു തുള്ളി രക്തം"!


രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത് സംഖ്യകക്ഷികളുടെ യുദ്ധ തടവുകാരനായിരുന്ന Heinrich Harrer. ഡറാഡൂണിൽ തടവുകാരനായിരിക്കുമ്പോൾ ഹിമാലയത്തിലേക്ക് രക്ഷപ്പെട്ട് തിബറ്റിലെത്തി ദലയ്ലാമയുടെ അധ്യാപകനും സ്നേഹിതനുമായി മാറിയ കഥ! "Seven Years in Tibet"* എന്ന ത്രസ്സിപ്പിക്കുന്ന യാത്രാ വിവരണം!  


ദർച്ചനിൽ, ഉറക്കം നഷ്ടപ്പെട്ട് രാത്രിയുടെ അന്ത്യയാമങ്ങളിൽ ഒന്ന് മയങ്ങുന്നത് വരെയുള്ള  ശിഥിലചിന്തകൾ തുടർയാത്രയ്ക്കുള്ള തയ്യാറെടുപ്പല്ലേ? 


സെപ്തംബർ 13, 1997. രാവിലെ 6 മണിക്ക് തന്നെ ദർച്ചനിൽ നിന്ന്  തിരിക്കാൻ കഴിഞ്ഞു. ലഗേജകൾ സൂക്ഷിക്കാൻ ഒരു മുറി മനേജർ അനുവദിച്ച് തന്നു. അവശ്യം വേണ്ടുന്ന സാധനങ്ങൾ മാത്രം എടുത്താൽ മതിയെന്ന നിർദ്ദേശമുണ്ടായിരുന്നു. ലിപുലേഘ് പാസ്സ് കടക്കുമ്പോഴുണ്ടായ അപകടം കാരണം ഡോ: അരവിന്ദ് പരാസിനിസ് കൈലാസപരിക്രമണത്തിന് വന്നില്ല. അദ്ദേഹം ഫലത്തിൽ ലഗേജ് സൂക്ഷിപ്പ് കാരനായി മാറി!


പ്രഭാത ഭക്ഷണത്തിനും ഉച്ചഭക്ഷണത്തിനുമുള്ള  പൊതികൾ പാചകക്കാരൻ പൊതിഞ്ഞ് നൽകി! 


തെളഞ്ഞു വരുന്ന അന്തരീക്ഷം! ഗുർലാ മന്ധാത കൊടുമുടി ദൃശ്യമായി തുടങ്ങി. ഇന്ന് 28 കി.മി നടക്കണം. 8 മണിക്കൂറിലധികം എടുക്കുമെന്നാണ് ഗൈഡ് ഡേവിഡ് പറഞ്ഞത്. ഡിരബു (Direbu)-ലാണ് അടുത്ത ക്യാമ്പ്! ഗൗരി ഓഡറിലൂടെ (ഗൗരീ മൈതാനം)

നടന്ന് സരയും (Sarayum) സമതലത്തിലേക്ക്! രാവണൻ കൈലാസത്തെ പിഴുതെടുക്കാൻ ശ്രമിച്ചപ്പോൾ കൈലാസത്തെ രക്ഷിക്കാനായി  ശ്രീ ബുദ്ധന്റെ തന്നെ നേതൃത്വത്തിൽ 500 ശിഷ്യഗണങ്ങൾ എത്തിച്ചേർന്ന പ്രദേശമാണ് സരയും എന്ന് ഐതീഹ്യം!  


വസ്ത്രധാരണവും നടക്കുമ്പോഴുള്ള ശരീരചലനങ്ങളും അതിശൈത്യത്തെ പ്രതിരോധിക്കുന്നു. തമിഴ്നാട് സ്വദേശികളായ ലക്ഷമണൻ, രാജഗോപാൽ, ആർ. രാധ, LO കേശവൻ എന്നിവർ എന്നോടൊപ്പം നടക്കാനുണ്ട്. ദശരഥയും കുടുംബവും, ഗുൾബർഗ സ്വദേശികളായ ജയകൃഷ്ണൻ എച്ച്. ഗിൽഡയും ഭാര്യയും യാക്ക് എർപ്പാടാക്കിയിരുന്നു. പക്ഷേ പുൽനമ്പുകൾ കണ്ടെത്താൻ ശ്രമിച്ച് അലസഗമനം നടത്തി അങ്ങുമിങ്ങും അലയുന്ന  യാക്കുകളുടെ സഞ്ചാരരീതി ഭയപ്പെടുത്തിയത് കാരണം അവരും നടക്കാൻ തന്നെ തീരുമാനിച്ചു. 


സമതലം കടന്നെത്തുന്നത് ലാ ചൂ (Lah Chhu) താഴ്വാരത്തിൽ കൊടികളാൽ അലംങ്കരിക്കപ്പെട്ട പറക്കും കൊടിമരം ! കല്ലുകൾ അടുക്കി വച്ചിരിക്കുന്നു. തിബറ്റിലെ ആരാധനാരീതിയായ ഡാർപോച്ചേ (Darpoche). ബുദ്ധ പൗർണമി ദിവസം ഈ പ്രദേശത്ത് സമീപ പ്രദേശത്തുള്ള തിബറ്റൻ ബുദ്ധമതാനുയായികൾ പങ്കെടുക്കുന്ന ജ്ഞാനോദയ ഉത്സവം നടന്ന് വരുന്നു.


പ്രഭാത ഭക്ഷണം സമതലത്തിൽ തന്നെ. യാക്കുകളെ മേയാൻ വിട്ട്   അവരുടേതായ സമയമെടുത്തു മാത്രമേ യാക്കുകളും ഉടമകളും വന്നെത്തുകയുള്ളൂ! നാടോടി സ്വഭാവമുള്ള അവർ  യാത്രക്കാരെ പരിഗണിക്കാതെ വെടി പറഞ്ഞ് ഇരിക്കുന്ന സമയത്തിന് ക്ലിപ്തതയൊന്നുമില്ലായെന്ന് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകിയിരുന്നു.


ഹിന്ദു - ബുദ്ധ-ജൈനമത വിശ്വാസികളുടെ പുണ്യസ്ഥലമായ കൈലാസം അടുത്ത് നിന്ന് ദർശിക്കാൻ പോകുന്ന ഞങ്ങളുടെ വിശ്രമ സമയത്തെ ചർച്ചയും കൈലാസം തന്നെ ! 


കൈലാസത്തിന്റെ തിബറ്റൻ പേര് ഗാൻ-. റിൻ- പോ- ചി. ഗാൻ = മഞ്ഞിന്റെ കൊടുമുടി, റിൻ- പോ- ചി = അമൂല്യമായത്. മഞ്ഞിന്റെ അമൂല്യമായ രന്തം ! 


ബുദ്ധമത അനുയായികൾ കൈലാസത്തെ കാൻഗി-റിൻ- പോ- ചി എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ചൈനീസ് പേര് ടീ-ടസ്. നദിയുടെ, ജലത്തിന്റെ കൊടുമുടി. 


ജൈന ഗുരു ഋഷഭ ദേവൻ നിർവ്വാണം പ്രാപിച്ചതും കൈലാസപാർശ്വത്തിലെ അഷ്ടപദത്തിൽ! വിശ്വത്തിന്റെ തൂണ്, മധ്യഭാഗം എന്നും വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. 


താന്ത്രിക ബുദ്ധമതാനുയായികൾ ചക്രസംവരയുടെ വാസസ്ഥലമായി കണക്കാക്കുന്നു! കൈലാസത്തെക്കുറിച്ച് അറിയുന്നതെല്ലാം യാത്രക്കാർ അവതരപ്പിച്ചു. സംവാദങ്ങളില്ലാതെ കാര്യങ്ങൾ അവതരപ്പിക്കുന്ന രീതിയിലാണ് ആ വിശ്രമസമയം ചെലവഴിച്ചത്.


താന്ത്രിക ബുദ്ധിസത്തിന്റെ പിതാവ് മിലരേപ. ബൊൺ മതത്തിന്റെ ഗുരു നറോ-ബോൺ - ചാങ്. ഇരുവരും തമ്മിലുള്ള സംവാദത്തിൽ ആർക്കും ജയിക്കാനായില്ല.  കൈലാസപർവ്വതത്തിന്റെ മുകളിൽ ആദ്യം എത്തിചേരുക എന്ന മത്സരത്തിൽ മിലരേപ വിജയിച്ചു. അതിന് മുമ്പും ശേഷം മറ്റാർക്കും കൈലാസ പവ്വതത്തിന്റെ നെറുകയിൽ എത്താൻ കഴിഞ്ഞില്ല.  ആ ഐതീഹ്യം വിശദീകരിച്ചു കൊണ്ട് ഗൈഡ് ഡേവിഡും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുത്തു. വിവിധ മതവിശ്വാസികൾ പുണ്യസ്ഥലമായി കാണുന്നത് കൊണ്ടാകാം ആരും തന്നെ കൈലാസത്തിന്റെ നെറുകയിൽ എത്താൻ ശ്രമിക്കാത്തതെന്ന അഭിപ്രായവും ചിലർ പ്രകടിപ്പിച്ചു


1954 മുതൽ 1978 വരെ ചൈന കൈലാസ-മാനസസരസ്സ് സന്ദർശനത്തിന് അനുമതി നിഷേധിച്ചിരുന്നു. അതിന് ശേഷം ഇന്ത്യൻ വിദേശകാര്യ വകുപ്പ് തിരഞ്ഞെടുക്കുന്ന നിശ്ചിത എണ്ണം യാത്രക്കാരെ ഒരോ വർഷവും അനുവദിക്കുന്നു. നമ്മുടേത് 1997-ലെ 14-ാം മത്തെ സംഘമാണ് ആതായത് 1997-ലെ അവസാന ബാച്ച്. ഞാനറിയുന്നത് ഞാനും പങ്കുവച്ചു.


ഒന്നര  മണിക്കൂറിലധികം സമയം 'യാക്കുകൾ' അനുവദിച്ചു തന്നു! ലോകത്തിന്റെ മേൽക്കൂരയിലിരുന്ന് പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ മേൽതട്ട് നോക്കി, അതോ അടി തട്ടോ, ചർച്ച സംഘടിപ്പിക്കാൻ!


ഇനിയും ഏറെ പോകാനുണ്ട്, അടുത്ത ക്യാമ്പായ ഡിരബുയിലെത്താൻ! വിശ്രമം അവസാനിപ്പിച്ച് മുന്നോട്ട്. പെട്ടെന്ന് തികഞ്ഞ നിശ്ശബ്ദത ! അതാ.... കൈലാസം മേഘമറ നീക്കി തെളിഞ്ഞ് വരുന്നു. മൂടൽമഞ്ഞില്ല, മേഘശകലങ്ങളുടെ മറയില്ല. മഞ്ഞിൽ തീർത്ത അമൂല്യ രന്തം തന്നെ ! പ്രകൃതിയുടെ മറ്റൊരു പ്രതിഭാസം! 


യാത്രക്കാരുടെ കണ്ണുകൾ ഈറനണിയുന്നു. ചിലർ വാവിട്ട് കരയുന്നു. ജന്മസാഫല്യം! ധൈരവും സ്ഥൈര്യവും പകർന്ന് നൽകുന്ന വിശ്വാസത്തിന്റെ ദൃഢത ! ജനിമൃതി, പാപപുണ്യസങ്കല്പങ്ങളിലൂടെയുള്ള ജീവത യാത്രയിലെ അസുലഭ നിമിഷങ്ങളായിരുന്നു മിക്കവർക്കും! വിശ്വാസികളാണെങ്കിലും ഭക്തിയുടെ പ്രകടനപരതയില്ലാതെ ഡൽഹി സ്വദേശികളായ കെ.എൻ.ശർമയും, US ഗോസ്വാമിയും! 


സമൂഹത്തിലെ ഉന്നത ശ്രേണിയിലുള്ളവർ ! 

"സ്വർഗത്തിലേക്കുള്ള വാതിലിനടുത്ത് " നിസ്സഹായരെന്ന തിരിച്ചറിവാണോ ആ നിഷ്കളങ്ക വിലാപത്തിന് കാരണം! വീട് വിട്ട് കാതങ്ങൾ അകലെ എന്ന ചിന്തയും എന്റെ കണ്ണുകളും ഈറനണിയുന്നതിന് കാരണമായി. അല്പം സ്വാർത്ഥതയായിരിക്കുമെല്ലോ "കൊക്കിലൊതുങ്ങാത്ത " ഈ യാത്രയ്ക്ക് ധൈര്യം നൽകിയത്!


സത് ലജ്, ബ്രഹ്മപുത്ര, കർണാലി നദികളുടെ ഉത്ഭവ സ്ഥലമാണ് കൈലാസ്-മാനസസരസ്   പരിസരം! നടക്കും തോറും ദൂരം വർദ്ധിക്കുന്നുവോ? അരുവികൾക്ക് മേലെയുള്ള താല്ക്കാലിക പാലങ്ങൾ കടന്നുള്ള യാത്ര! ബ്രഹ്മപുതയുടെ കൈവഴിയാണോ? യാക്കുകളും അതിനെ തെളിക്കുന്നവരും അരുവികളുടെ ഒഴുക്കിലിറങ്ങി തന്നെ അക്കരെ കടക്കുന്നു. ചില സ്ഥലങ്ങളിൽ ഞങ്ങൾക്കും ഷൂസ് നനയാതിരിക്കാൻ അഴിച്ച് കൈകളിലേന്തി വളരെ ധൃതിയിൽ നീർച്ചാൽ കടക്കേണ്ടി വന്നു. പാദം മരവിപ്പിക്കുന്ന തണുപ്പ്! വേഗം കരയിലെത്തി ഷൂസ് ധരിച്ചു.


യാത്ര തിരിച്ചിട്ട് 10 മണിക്കൂറിലേറെയായി. നടക്കുക, നടക്കുക തന്നെ ! ലക്ഷ്യം കാണാനാകാത്ത യാത്രയോ?  അകലെ ക്യാമ്പ് കാണുന്നു. ആശ്വാസമായി. ഡിരബുയിലെ സൗകര്യങ്ങൾ വളരെ മോശം! ജലം കനിഞ്ഞിറങ്ങുന്ന മേൽത്തട്ട്! വെളിച്ചമില്ല. മെഴുകുതിരികൾ പകലും കത്തിച്ച് വയ്ക്കണം മുറിയിലെ ഇരുട്ടകറ്റാൻ! OD തന്നെ ശരണം - Open defecation!


കൈലാസശൃംഗത്തിന്റെ ഉത്തര മുഖം ക്യാമ്പ് മുറ്റത്ത് നിന്ന് കാണാം. മേഘങ്ങൾ മറയ്ക്കുന്നു. വീണ്ടും തെളിയുന്നു. ആ ദൃശ്യഭംഗി ആസ്വദിക്കാൻ യാത്രക്കാരാരും വെളിയിലിറങ്ങിയില്ല. യാത്രാ ക്ഷീണം! അവർക്ക് ലഭിച്ച സ്ഥലങ്ങളിൽ വിശ്രമിക്കുന്നു! പാചകക്കാരൻ റൊട്ടിയും ദാലും തയ്യാറാക്കുന്നു. സമീപത്ത് നിലത്തിരുന്ന് മെഴുകുതിരി വെട്ടത്തിൽ അന്നത്തെ യാത്രാനുഭവങ്ങൾ ഡയറിയിൽ കുറിച്ചു.


പുറത്ത് നല്ല നിലാവ്! നല്ല തണുപ്പനുഭവപ്പെടുന്നു. നിലാവെളിച്ചത്തിൽ തിളങ്ങുന്ന കൈലാസശൃംഗത്തെ നോക്കി നിന്നു. പകർത്താനാവാത്ത ദൃശ്യം മനസ്സിൽ സൂക്ഷിച്ചു.  കണ്ടതെല്ലാം അക്ഷരങ്ങളിലൂടെ ദൃശ്യവൽക്കരിക്കാൻ കഴിയാത്തതിൽ ഖേദിക്കുന്നു!


"ഇന്ദുരശ്മിയിതുയർന്ന ദിക്കിലെ-

ത്തുന്നു രാവിലിരുൾ താണ ദിക്കിലും

വന്നുചേരുമിഹ നന്മതിന്മകൾ -

ക്കെന്നുമേ ഗതിയതാതിനൊത്തുതാൻ."

(കുമാര സംഭവം - വിവർത്തനം എ.ആർ)


ക്യാമ്പിന് മുന്നിൽ യാക്ക് ഉടമകൾ ആഴികൂട്ടി അതിന് ചുറ്റുമിരുന്ന് വെടി പറയുന്നു. കാണാതായ എന്റെ വാട്ടർബോട്ടിൽ അവരുടെ സമീപത്ത്! ഞാനവരുടെ അടുത്ത് ചെന്ന് ആംഗ്യ ഭാഷയിൽ വാട്ടർ ബോട്ടിൽ ആവശ്യപ്പെട്ടു. അവർ കഴിക്കുന്ന നാടൻ മദ്യത്തിന്റെ പങ്ക് ആവശ്യപ്പെട്ടതായി അവർ കരുതിക്കാണും.  ദേഷ്യത്തോടെ അവരെന്തോ പുലമ്പി. അവരെ പറഞ്ഞിട്ട് കാര്യമില്ല. വലത് കൈ വായിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി വെള്ളം കുടിക്കുന്നത് പോലെ ആഗ്യം കാണിച്ചായിരുന്നു വാട്ടർബോട്ടിൽ ആവശ്യപ്പെട്ടത്. കാര്യം പന്തിയല്ലെന്ന് കണ്ട് തിടുക്കത്തിൽ പിന്മാറിയപ്പോൾ അതാ അവർ വാട്ടർബോട്ടിൽ ഞാൻ പോകുന്ന ഭാഗത്തേക്ക് വലിച്ചെറിയുന്നു. അത് അങ്ങനെ തന്നെ ! എന്റെ 'വചനങ്ങൾ' ട്യൂബ് ലൈറ്റ് പോലെയാണ്. വളരെ സാവധാനമേ പ്രകാശിക്കു !


വാട്ടർബോട്ടിലുമായി വേഗം മുറിക്കുള്ളിലേക്ക് കയറി! പരിസരത്തെ നിശ്ശബ്ദയിൽ പുറത്ത് യാക്ക് ഉടമകളുടെ ലഹരി മൂത്ത അട്ടഹാസങ്ങൾ മാത്രം! ഇന്നും നിദ്രാഭംഗം തന്നെ ! പലതും മനസ്സിലേക്ക് കടന്ന് വന്നു. 


"മാമലകൾക്കപ്പുറത്ത് മരതകപ്പട്ടുടുത്ത് മലയാളമെന്നൊരു നാടുണ്ട് "; അവിടെ ഇന്ന് ഉത്രാട പാച്ചിലാണ്! പ്രജാതല്പരനായ അസുര ചക്രവർത്തിയെ പാതാളത്തിലേക്ക് ചവിട്ടി താഴ്ത്തിയ മിത്ത്! ശിവഭക്തനായ മറ്റൊരു അസുരനെ വധിക്കാൻ "കുമാരസംഭവം" എന്ന മറ്റൊരു മിത്ത്. ശിവഭക്തനായ രാവണൻ കൈലാസം പൊക്കിയെടുത്ത് ലങ്കയിലേക്ക് കൊണ്ടു പോകുന്നത് തടയാൻ ബുദ്ധൻ തന്നെ എത്തിയെന്ന് മറ്റൊരു ഐതീഹ്യം! നല്ലവരായാലും ഭക്തനായാലും അസുരന്മാരെല്ലാം വധിക്കപ്പെടേണ്ടവരാണോ? 


അടുത്ത ദിവസത്തെ യാത്ര സോങ്സെർബുയിലേക്ക് (Zongzerbu)........


(19) ജീവന്റെ സ്പന്ദനമുള്ള മരണ സങ്കല്പം!


കന്യാകുമാരി മുതൽ കൈലാസം വരെ!

            

                                (19)


സെപ്തംബർ 14, 1997.  തിരുവോണ ദിവസമാണ്!  


ശബ്ദകോലാഹലങ്ങൾ കേട്ടാണ് ഉണർന്നത്!. കൈലാസ യാത്രയ്ക്ക് വന്ന ഒരു ജർമ്മൻകാരൻ ഹൃദയസ്തഭനം മൂലം മരിച്ചു എന്ന വാർത്ത. ഞാനും പോയി നോക്കി. മൃതിയടഞ്ഞ ജർമൻകാരന്റെ മുഖം പ്രസന്നമായിരുന്നു. ജീവനില്ലാത്തതിന്റെ ലക്ഷണമൊന്നുമില്ല. അതിശൈത്യത്തിൽ മരണത്തിലായിരിക്കുമോ നാം സുസ്മേരവദനരാകുക!


യാത്ര തുടരേണ്ടിയിരിക്കുന്നു. സോങ് സെർബുവിലേക്ക്! 23 കി.മി. നടക്കണം! ആദ്യത്തെ 7 കി.മീ. ഡോൾമാ (Salvation - മുക്തി) പാസ്സിലേക്ക്. ഇന്നത്തെ യാത്ര ക്ലേശകരമായിരിക്കുമെന്ന് ഗുഞ്ചിയിൽ വച്ച് തന്നെ ലയിസൺ ഓഫീസർ ഡോ. ധവാനും, ITBP ഡോക്ടർ നവീനും മുന്നറിയിപ്പ് നൽകിയിരുന്നു! അതിസാഹസികത അരുതെന്ന ഉപദ്ദേശം. 


പ്രാണവായുവിന്റെ കുറവ് ശ്വാസതടസ്സമുണ്ടാക്കിയേക്കാം. അത്യാവശ്യ ഘട്ടത്തിൽ കൈയ്യിൽ കരുതിയിരിക്കുന്ന ചെറിയ ഓക്സിജൻ സിലിണ്ടർ (ബോഡി സ്പ്രേയുടെ വലിപ്പത്തിലുള്ളത്) ഉപയോഗിക്കണം. സ്വയം ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയാതെ വന്നാൽ മറ്റൊരാളുടെ സഹായം തേടണം. മൗത്ത് -ടു- മൗത്ത് പ്രാണവായു നൽകേണ്ടി വന്നാൽ അങ്ങനെയും ജീവൻ രക്ഷിക്കണം. അത് കൊണ്ട് എല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് തന്നെ യാത്ര ചെയ്യണം. കയറ്റം കയറുന്ന അതെ വേഗത്തിലെ ഇറക്കവും ഇറങ്ങാവു. വളരെ സാവധാനം, അടിവച്ചടിവച്ച്. അതെ "Don't be Gama in the land of Lama, otherwise you'll be Paijama"!


ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ തെക്കേ അറ്റത്തെ 'ഉത്രാടപ്പാച്ചിൽ' വിശേഷങ്ങളറിയാതെ ഉറങ്ങി എണിറ്റ മലയാളിയായ ഞാനും, വ്യത്യസ്ത ഭാഷകൾ സംസാരിക്കുന്ന, വിവിധ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്ന് വന്ന സഹയാത്രികരും, .  യാക്കുകളുടെ പുറത്ത് ഞങ്ങളുടെ ലഗേജുമായി ആരോഗ്യദൃഢഗാത്രരായ ടിബറ്റൻ നാടോടികളും. യാത്രയാരംഭിച്ചു. 


കൈലാസ പാർശ്വത്തിലെ പ്രഭാതം. അകലെ കൈലാസശൃംഗം തെളിഞ്ഞ് വരുന്നു. അന്തരീക്ഷം പ്രസന്നമാണ്. ഡോൾമാ പാസ്സ് കടക്കുന്നത് വരെ മഞ്ഞുവീഴ്ചയ്ക്ക് സാധ്യതയില്ലെന്ന് ഗൈഡ് പറഞ്ഞു.യാക്കുകൾ മേയാൻ വേണ്ടി  അങ്ങും ഇങ്ങും അലഞ്ഞായിരിക്കും കയറ്റം കയറുന്നത്! യാക്കുകളുടെ പുറത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്നവർ  ഭയക്കാതിരിക്കണം. ഭയന്ന് ചേഷ്ടകൾ കാണിച്ചാൾ താഴെ വീഴാനും, വീഴ്ത്താനും സാധ്യതയുണ്ട്. മുൻ അനുഭവങ്ങൾ വിശദീകരിച്ച് ഗൈഡ് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി.


വസ്ത്രങ്ങൾ ചിതറിക്കിടക്കുന്നത് ശ്രദ്ധയിൽ പെട്ടു. Hill of Death - മരണത്തിന്റെ കുന്ന് കടന്ന് വേണം പോകാൻ. തീർത്ഥാടകർ യമനുമായി മുഖാമുഖം കാണുന്ന സ്ഥലം. യമദ്വാർ ! ഇവിടെ വച്ച് മരിക്കുന്നവർ ഭാഗ്യവാന്മാർ എന്ന് വിശ്വാസികൾ കരുതുന്നു! മോക്ഷവും സ്വർഗപ്രാപ്തിയും  ഉറപ്പാണ് എന്ന വിശ്വാസം ഹിമാലയ മലനിരകൾ കടന്ന് യാത്ര ചെയ്യാൻ പ്രായഭേദമില്ലാതെ തീർത്ഥാടകർക്ക് ധൈര്യം നൽകുന്നു! എന്റേത് പ്രകൃതിയിലേയ്ക്കുള്ള തീർത്ഥാടന ലഹരി! ഇവിടെ ധരിച്ചിരിക്കുന്ന വസ്തങ്ങളിൽ എന്തെങ്കിലും ഉപേക്ഷിക്കുന്നു. അവിടെ വച്ച് മരിക്കുന്നു എന്ന സങ്കല്പം! വീണ്ടും ജനിക്കാനായി മരിക്കുന്നു!  ഉപേക്ഷിക്കേണ്ട വസ്തങ്ങൾ മേൽ വസ്തമായി യാത്രക്കാർ ധരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. അങ്ങനെ വലിച്ചെറിഞ്ഞ വസ്ത്രങ്ങളാണ് ചിതറിക്കിടക്കുന്നത്! ജീവന്റെ സ്പന്ദനമുള്ള മരണ സങ്കല്പം!


താഴ്വാരങ്ങളിൽ മരിക്കുന്നവരെ സംസ്ക്കരിക്കുന്ന (?) സ്ഥലമാണത്.  Heinrich Harrer അദ്ദേഹത്തിന്റെ "Seven Years in Tibet" എന്ന പുസ്തകത്തിൽ തിബറ്റൻ ശവസംസ്ക്കാര രീതിയെക്കുറിച്ചും ഒരു ശവസംസ്ക്കാരം വീക്ഷിച്ചതിന്റേയും വിശദാംശങ്ങൾ വിവരിക്കുന്നുണ്ട്, ശവശരീരങ്ങൾ കഷണങ്ങളാക്കി മരണത്തിന്റെ കുന്നിൽ എത്തിക്കും,  ഹിമാലയത്തിലെ പട്ടികൾക്കും, പക്ഷികൾക്കും അത് ഭക്ഷണമാകും!  വൃക്ഷകളുടെ അഭാവം വിറകിന്റെ ലഭ്യത ഇല്ലാതാക്കുന്നു. അതിശൈത്യം മൃതദേഹം മണ്ണിൽ ചേരുന്നതിന് തടസ്സമാകുന്നു. ഓരോ പ്രദേശത്തേയും കാലവസ്ഥയും മറ്റും കണക്കിലെടുത്താണ് സ്വർഗയാത്ര (?) !


 'മരണത്തിന്റെ കുന്ന്' കടക്കുമ്പോൾ ശവശരീരങ്ങൾ കൊണ്ട് വയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം കാണാൻ താല്പര്യം തോന്നി. പോകുന്ന വഴിയിൽ നിന്ന് അല്പം വ്യതിചലിച്ച് നടന്നു. അങ്ങ് ദൂരെ രോമാവൃതമായ ശരീരത്തോട് കൂടിയ ഹിമാലയത്തിലെ പട്ടികൾ! മനുഷ്യമാംസം തിന്ന് വളരുന്ന അവറ്റകളുടെ നോട്ടം ഭയപ്പെടുത്തുന്നതായിരുന്നു. മുമ്പ് പല യാത്രക്കാരെയും ഈ നായ്ക്കൾ ആക്രമിച്ചിട്ടുണ്ട്. പതുക്കെ തിരിച്ച് നടന്നു. അവർ എന്തായാലും പിന്നാലെ വന്ന് ആക്രമിച്ചില്ല. നാട്ടിലെ പോലെ പിന്നിൽ നിന്നുള്ള ആക്രമണം ഉണ്ടായില്ല!


ഡോൾമാ പാസ്സിലേയ്ക്കുള്ള യാത്ര കഠിനമായിരുന്നു. ചുരുക്കം ചിലർ യാക്കിന്റെ പുറത്തായിരുന്നു യാത്ര. ആരും ആരെയും ശ്രദ്ധിക്കാതെ, തിരിഞ്ഞ് നോക്കാതെയുള്ള യാത്ര! തമിഴ്നാട്കാരനായ ശ്രീ രാധ തളർന്ന് വീണു. ഗൈഡ് ഡേവിഡ് ഓടിച്ചെന്ന് ഓക്സിജൻ നല്കി. ഇതെല്ലാം കാണുമ്പോഴും ആരും തന്നെ താഴോട്ട് ഇറങ്ങി വന്ന് രാധയുടെ കാര്യം തിരക്കാൻ തയ്യാറായില്ല. മഹാഭാരതത്തിൽ പാണ്ഡവർ സ്വർഗാരോഹണത്തിന് പോകുമ്പോൾ ആരും തിരിഞ്ഞ് നോക്കരുത് എന്ന് പറഞ്ഞതിന്റെ സാരം അപ്പോഴാണ് മനസ്സിലായത്!! ഓരോ അടിയും അഞ്ച് പ്രാവശ്യം ശ്വാസമെടുത്ത് കയറുമ്പോൾ താഴെ വീണുപോകുന്നവരുടെ അടുത്ത് എത്തുന്നത് ശ്രമകരം തന്നെ!


ഡോൾമാ പാസ്സിലെത്തി. തൊട്ടടുത്ത് കൈലാസം! എതിർവശത്ത് axe of Karma എന്ന മലനിരകൾ. വെള്ളിമേഘ ശകലങ്ങളോട് കൂടിയ നീലാകാശം തലയ്ക്ക് തൊട്ട് മുകളിൽ. ഋഗ്വേദ സൂക്തങ്ങൾ ഉരുവിട്ട് കൊണ്ടുള്ള ഹോമം! മറ്റ് പതിമൂന്ന് പേരുടെയും ക്യാമറകൾ എന്റെ കൈയ്യിലും കഴുത്തിലും. ദൃശ്യങ്ങൾ പകർത്തുന്നതിന്റെ തിരക്കിലായിരുന്നു. മറ്റുള്ളവർ ഭക്തിപുരസരം പൂജകളിൽ മുഴുകി. 


പുരാണകഥകളിലൂടെ വായിച്ചറിഞ്ഞ ഹിമാലയത്തിലൂടെ, വിവിധ സംസ്ഥാനങ്ങളില്‍ നിന്നുള്ള ഭക്തിപരവശരായ യാത്രാ സംഘത്തിനോടൊപ്പം, പ്രകൃതിയുടെ ഭാവങ്ങള്‍ അനുഭവിച്ചറിഞ്ഞുകൊണ്ടുള്ള യാത്ര! കൈലാസപരിക്രമണത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയന്ന സ്ഥലമായ (19500 അടി) ഡോൾമാ പാസ്സിൽ എത്തി നില്ക്കുന്നു! ഒരു പ്രകൃതി നിരീക്ഷകനെന്ന നിലയിൽ സഹയാത്രികരുടെ വിശ്വാസത്തെ മാനിച്ച് കൊണ്ട്, ഭക്തിപരവശരായ ഒരു കൂട്ടം ആൾക്കാരോടൊപ്പം "ആള്‍ക്കൂട്ടത്തില്‍ തനിയെ" യുള്ള ഒരു യാത്ര!


ജവഹര്‍ലാല്‍ നെഹ്രുവിനെ വീണ്ടും ഉദ്ധരിക്കട്ടേ:


"ജനങ്ങള്‍  ഈ കഥകളിലെ (പുരാണ) വസ്തുതാസംബന്ധിയായ ഉള്ളടക്കം വിശ്വസിക്കുന്ന പക്ഷം, അതപ്പടി അസംബന്ധവും പരിഹാസ്യവുമായിതീരുന്നു. എന്നാല്‍ നാം അവ വിശ്വസിക്കാതാവുന്നതോടുകൂടി ഒരു പുതിയ വെളിച്ചത്തില്‍, പുതിയൊരു സൗന്ദര്യത്തോടും, സമൃദ്ധവും സമ്പന്നവുമായ ഒരു ഭാവനയുടെ അത്ഭുതകരമായ വികസത്തോടുംകൂടി മനുഷ്യന് വേണ്ട പാഠങ്ങള്‍ നിറഞ്ഞവയായി അവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു................നേരെമറിച്ച് അവയെ നാം വിശ്വസിക്കേണ്ടിയിരുന്നുവെങ്കില്‍, അതെന്തൊരു കനത്ത ഭാരമാകും. ആ ഭാരവും ഭേസി ഞെരുങ്ങുന്ന നമ്മള്‍, അവയുടെ സൗന്ദര്യം എത്രയേറെ കാണാതെ പോകുമായിരുന്നു......"


" ധനാധിപൻ കാത്തൊരു ദിക്കിനർക്കൻ

മര്യാദവിട്ടേച്ചു തിരിച്ച നേരം

സമീരണൻ ദക്ഷിണയായദിക്കിൽ 

മുഖത്തുദിച്ചു നെടുവീർപ്പിനൊപ്പം "


(സമയം തെറ്റിച്ചു കൊണ്ടു സൂര്യൻ കുബേരന്റെ ദിക്കിലേയ്ക്കു നീങ്ങി തുടങ്ങിയപ്പോൾ ദക്ഷിണദിക്കിന്റെ മുഖത്ത് നിന്നു ദുഃഖ നിശ്വാസം പോലെ, വായു വീശി.)


19500 അടി ഉയരത്തിൽ നീലാകാശത്തിലെ വെള്ളി മേഘങ്ങളെ നോക്കി നിന്നപ്പോൾ, കാമദേവനും രതീദേവിയും വസന്തനോടൊപ്പം കൈലാസപാർശ്വത്തിൽ പ്രവേശിക്കുമ്പോഴുള്ള കാളിദാസ വർണന ഓർമ വന്നു!


1997 സെപ്തംബർ 14 തിരുവോണ ദിവസമായിരുന്നു. 19500 അടി ഉയരത്തിൽ,  ഡോൾമാ പാസ്സിൽ ഓണാഘോഷം!  ഒരു വശത്ത് കൈലാസ ശൃംഗം മറുവശത്ത് "Axe of Karma" എന്ന മലനിരകൾ. പൂജകൾ അവസാനിച്ചപ്പോഴാണ് എന്റെ ഓണാഘോഷം ആരംഭിച്ചത്. കൈലാസത്തിൽ ഓണം ആഘോഷിക്കാനുള്ള ഭാഗ്യം എന്തായാലും 'വാമനജയന്തി'ക്കാർക്ക്  ലഭിച്ചിരിക്കാൻ ഇടയില്ല!


അച്ഛൻ തന്ന് വിട്ട ശർക്കരവരട്ടി, മലയാളികളുടെ ദേശീയ ഉത്സവമായ തിരുവോണ ദിവസം അന്നാണെന്ന് അറിയിക്കുകയും, "sweet-coated banana fry" എന്ന് പറഞ്ഞ് വിതരണം ചെയ്യുകയും, മറ്റ് സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്ന് വന്ന സഹയാത്രക്കാരിൽ നിന്ന് "Happy ONAM" ആശംസകൾ ഏറ്റ് വാങ്ങി,   ഓണാഘോഷം വ്യത്യസ്ത അനുഭവമാക്കി!


ചിതറി കിടക്കുന്ന വസ്തങ്ങളിൽ നിന്ന് ചെറുകഷണമോ ചെറുകല്ലുകളോ യാത്രക്കാർ എടുക്കുന്നു.  യമദ്വാരിൽ വച്ച് വസ്ത്രമുപേക്ഷിച്ചു മരണപെട്ടവരുടെ പുനർജന്മമെന്ന സങ്കല്പം! പാപങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള മോചനം, മുക്തി, മോക്ഷപ്രാപ്തി ! ഞാനും എടുത്തു ചില കല്ലുകൾ!


ഡോൾമാ പാസ്സിൽ നിന്ന് ഗൗരികുണ്ഡിലേക്ക്. "Axe of Karma" എന്ന മലനിരകൾ അനുഗമിക്കുന്നോ? ഗൗരികുണ്ഡ്, 18400 അടി ഉയരത്തിലുള്ള തടാകം. അൾട്രാവൈലറ്റ് രശ്മികളേറ്റ് പച്ച കലർന്ന നീല നിറത്തിലുള്ള ജലം കോരിയെടുക്കുമ്പോൾ തെളിനീർ ! പാർവ്വതി നീരാട്ടിന് ഉപയോഗിക്കുന്ന തടാകം! ശിവപ്രീതിക്ക് വേണ്ടി ഉഗ്രതപസ്സനുഷ്ഠിച്ച പരിസരം! വിശ്വാസികൾ വലിയ കന്നാസുകളിൽ ജലം പകർന്നടുത്ത് കൊണ്ടു പോകുന്നു. ഞാനും എടുത്തു ചെറിയൊരു കന്നാസിൽ!


"തൊടുകുറികളിലാർന്ന ചന്ദനത്തോ-

ടിടറിന മുത്തണി വിട്ടു കൂസലെന്യേ

കുളിർമുലയിണ കൂന്തളച്ചഴിക്കും

മരവിരി മാറിലണച്ചു മംഗലാംഗി " (AR)


ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെ മരവുരി മുലകച്ച കെട്ടി തപസ്സിന് തയ്യാറുകുന്ന പാർവ്വതി! മനോഹരമായ കാളിദാസ ഭാവന ഗൗരീകുണ്ഡിന് സമീപത്ത് നിന്നല്ലാതെ മറ്റേത് സന്ദർഭത്തിലാണ് ഓർക്കാനാവുക!


"കുലമത് നഹി; പിന്നയാൾ വിരൂപൻ;

ബത! പണമോ തികയാ തുണിക്ക് പോലും;

ശിവനവനിലെടോ! വരനു വേണ്ടും

ഗുണമതതുള്ളതിലൊന്നുപോലുമുണ്ടോ?" (എ.ആർ)


കുലമഹിമയില്ലാത്ത, വിരൂപനായ, ദരിദ്രനായ വരന് വേണ്ടിയുള്ള തപസ്സാണെന്ന് പറഞ്ഞ് പിന്തിരിപ്പിക്കാൻ നോക്കിയിട്ടും പാർവ്വതി പിന്മാറുന്നില്ല! 


ഉദാത്ത പ്രണയത്തിന്റെ ഗാഥ! ഹിമാലയ പശ്ചാത്തലത്തിൽ കാളിദാസ ഭാവനയുടെ ഔന്നത്യം!


ഗൗരീകുണ്ഡിന് താഴെ അല്പസമയം വിശ്രമം! യാത്രികരുടെ മുഖത്ത് തികഞ്ഞ സംതൃപ്തി ! തുടർന്നുള്ള യാത്രയിൽ ചില സ്ഥലങ്ങളിൽ കൈലാസം ദൃശ്യമാകുന്നുണ്ട്, മല നിലകൾക്കിടയിലൂടെ! യാത്ര തുടർന്നു. സോങ്സെർബുവിലേക്ക്. 


കാമ്പിലെ സൗകര്യങ്ങൾ പരിമിതം! ഏറ്റവും ക്ലേശകരമായ യാത്രയായിരുന്നു, അസ്വാദ്യകരവും! യാത്രാ ക്ഷീണം കാരണം എല്ലാവരും വിശ്രമത്തിലാണ്. മയക്കത്തിൽ നിന്നുണർന്നത് കുക്ക് ഭക്ഷണം തയ്യാറായെന്ന വിവരം അറിയിച്ചപ്പോഴാണ്! ഭക്ഷണം കഴിച്ചെന്ന് വരുത്തി! എല്ലാവരും വീണ്ടും അവരവരുടെ മുറികളിലേക്ക്! അത്രയ്ക്ക് തളർന്നിരുന്നു! പുനർജനിച്ചതല്ലേ?


നിലാവ് പരന്നൊഴുകുന്നു. പുറത്ത് ഇറങ്ങാതിരിക്കുന്നതെങ്ങനെ? പുറത്ത് പൂനിലാവിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ കൈലാസ ശൃംഗത്തിന്റെ മനോഹരകാഴ്ച! മരംകോച്ചുന്ന - അതിന് മരം എവിടെ - അല്ല കോച്ചുന്ന തണുപ്പിൽ ഞാൻ ടിൻ ഷീറ്റ് കൊണ്ട് മറച്ച ക്യാമ്പ് ഷെഡ്ഡിൽ നിന്ന് പുറത്തിറങ്ങി! സഹയാത്രക്കാരെല്ലാം ഗാഢനിദ്രയിൽ. എവിടെ നിന്നോ സംഭരിച്ച വിറക് കൊള്ളികൾ കത്തുന്നു. ആളി കത്തുന്നില്ല. ചുറ്റും വളഞ്ഞിരുന്ന് വെടി പറയുന്ന നാടോടികളുടെ അടുത്തേയ്ക്ക് ഞാൻ നീങ്ങി. എന്നിലെ 'പ്രൊലറ്റേറിയൻ ചിന്ത' (?) അവരെക്കുറിച്ചറിയാനുള്ള കൗതുകം ഉണർത്തി! എവിടെ? അവരുടെ ഭാഷയുടെ ഒരക്ഷരം പോലും മനസ്സിലായില്ല. നാടൻ വാറ്റിന്റെ ലഹരിയിൽ അവരുടെ തുറിച്ച് നോട്ടം അത്ര പന്തിയല്ലെന്ന് കണ്ടപ്പോൾ, പൂനിലാവിൽ കുളിച്ച് നില്ക്കുന്ന കൈലാസത്തെ ഒന്ന് കൂടി നോക്കിയ ശേഷം, കൂടുതൽ ആസ്വദിക്കാൻ നിൽക്കാതെ ക്യാമ്പ് ഷെഡ്ഡിലേയ്ക്ക് വലിഞ്ഞു.


ഇനി ഒരു ദിവസത്തെ യാത്ര കൂടിയുണ്ട് കൈലാസ പരിക്രമണ വലയം പൂർത്തിയാക്കി ദർച്ചനിൽ വീണ്ടും എത്താൻ......


(20) ഉർവ്വശീ ശാപം ഉപകാരമായത് പോലെ!


കന്യാകുമാരി മുതൽ കൈലാസം വരെ!

            

                                (20)


15, സെപ്തംബർ 1997.  എല്ലാവരും  വൈകിയാണ് ഉണർന്നത്! 


യമദ്വാരിലൂടെ കടന്ന്  "ദേഹി ദേഹം ഉപേക്ഷിച്ച് "  ഡോൾമാ പാസ്സിൽ മുക്തി നേടി, പുനർജനിച്ച് വരുന്ന സങ്കല്പം! പാപങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള മോചനം, വ്യഥകൾക്ക് ആശ്വാസം! ചിരകാല അഭിലാഷമായ കൈലാസ പരിക്രമണം പൂർത്തീകരിക്കാൻ പോകുന്നതിന്റെ ആഹ്ളാദം ദൃശ്യമായിരുന്നു. ഡോൾമാ പാസ്സ് കയറുമ്പോൾ തളർന്ന് പോയ തമിഴ്നാട് സ്വദേശി ശ്രീ രാധ തന്റേത് അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ പുനർജന്മമാണെന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നു. ഓടി വന്ന് ഓക്സിജൻ നൽകിയ ഗൈഡ് ഡേവിഡിനെ പ്രകീർത്തിക്കാൻ വാക്കുകൾ ലഭിക്കാതെ ഉഴലുന്നു. വിവരണാതീതമായ സംതൃപ്തി സഹയാത്രികരിൽ ദൃശ്യമായി.


ഡോൾമാ പാസ്സിൽ നിന്നും ഗൗരീകുണ്ഡിൽ നിന്നും ശേഖരിച്ച വസ്തുക്കൾ പരിശോധിക്കുകയും ഭദ്രമായി ബാഗുകളിൽ സൂക്ഷിക്കുന്ന തിരക്കിലായിരുന്നു സഹയാത്രികർ. 


വിശ്വാസത്തിന്റെ സുഖാനുഭൂതി താല്ക്കാലികമാണ്. വ്യഥകൾക്ക് ശമനമാകുന്നില്ല. പെയിൻ കില്ലർ പോലെ പ്രവർത്തിക്കും. അത് അത്രത്തോളം നല്ലതുമാണ്. മാനസിക ആരോഗ്യത്തിന് ഉതകുന്ന വിശ്വാസങ്ങളെ മാനിച്ച് കൊണ്ട് ഞാനും ശേഖരിച്ച കല്ലുകൾ പരിശോധിച്ചു. അതിലൊന്ന് പാർവ്വതിയുടെ പാദം പോലെയുണ്ടെന്ന് കേശവൻ അഭിപ്രായപെട്ടു. മറ്റൊന്നിന് ശിവലിംഗാകൃതിയുണ്ടെന്ന് ദശരഥയും. അത് നൽകുമോ എന്ന ചോദ്യത്തിന് എന്റെ ഉത്തരം ഇല്ല എന്നു തന്നെയായിരുന്നു. നീൽ ആംസ്ട്രോങ് ചന്ദ്രന്റെ ഉപരിതലത്തിൽ നിന്ന് കൊണ്ട് വന്ന പാറകൾ പോലെ അമൂല്യമാണ് ഈ ചന്ദ്രന് ആ കല്ലുകൾ! 


" അദ്ദേവനെസ്സപദി പാർത്തു വിയർത്തുകൊണ്ടു,

നീങ്ങാനെടുത്തൊരടിയൂഴിയിലൂന്നിടാതെ

കുന്നിൽ തടഞ്ഞ പുഴപോലെ കുഴങ്ങി മധ്യേ

നിന്നില്ല കന്നൽ മിഴിയൊട്ടു നടന്നുമില്ല"


വേഷം മാറി വന്ന് പാർവ്വതിയെ പിന്തിരിപ്പിക്കുന്നതിൽ പരാജയപ്പെട്ട ശിവൻ പ്രത്യക്ഷനായപ്പോൾ "വിറകൊണ്ടു ശരീരമാകെ വിയർത്തു നനഞ്ഞ്, എടുത്ത് വെപ്പാൻ ഉയർത്തിയ കാൽ ആ നിലയിൽ തന്നെ പിടിച്ചു നിൽക്കുന്ന പർവ്വതരാജപുത്രി...." !  

(കുമാര സംഭവം - എ.ആർ)


ഗൗരീകുണ്ഡിൽ നിന്ന് ഞാനെടുത്ത കല്ല് പാർവ്വതിയുടെ പാദം പോലെ തോന്നിക്കുന്നു എന്ന് പറഞ്ഞപ്പോൾ മനോഹരമായ കാളിദാസ ഭാവനയിലേക്ക് കടന്ന് പോകാതിരിക്കാനായില്ല. കാളിദാസൻ ഹിമാലയം കടന്ന് കൈലാസയാത്ര നടത്തിയിട്ടുണ്ടോ? നെഹ്റു അഭിപ്രായപ്പെട്ടത് പോലെ "വിചാരത്തിന്റെയും ഭാവനയുടെയും എന്തൊരു സ്വർണഖനിയിൽ നിന്നാവണം അവ കുഴിച്ചെടുത്തത് " 


12 കി.മി. യാത്ര ചെയ്യണം. മിക്കവാറും സമതലങ്ങളിലൂടെയാണ് യാത്രയെന്ന് ഗൈഡ് പറഞ്ഞിരുന്നു. സൂര്യൻ ഉദിച്ചുയർന്നതിന് ശേഷമായിരുന്നു സോങ്സെർബുവിൽ നിന്ന് ദർച്ചനിലേക്കുള്ള യാത്ര ആരംഭിച്ചത്. തിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലൂടെയുള്ള യാത്ര താരതമ്യേന ആയാസരഹിതമായിരുന്നു. മലനിരകൾക്കിടയിലെ വിശാലമായ മൈതാനം! ചില സന്ദർഭങ്ങളിൽ കൈലാസ ഗൃംഗവും ദൃശ്യമായിരുന്നു. കൈകൂപ്പി 'ശിവജിയോട് ' യാത്ര ചോദിക്കുന്ന യാത്രികരുടെ നിഷ്കളങ്ക ഭാവം! 


എതിരെ കുറച്ച് പേർ നടന്ന് വരുന്നു. കുട്ടികളും, ചെറുപ്പക്കാരും, വളരെ പ്രായം തോന്നിക്കുന്നവരും ആ സംഘത്തിലുണ്ട്. ടിബറ്റുകാരായ ബുദ്ധമത വിശ്വാസികളാണ്. കൈലാസപരിക്രമണത്തിന് കുടുംബസമേതം എത്തിയതാണ്. എല്ലാവരുടെയും കൈകളിൽ വടികളുണ്ട്. ഏറ്റവും പ്രായം ചെന്ന വ്യക്തി കണ്ണട വച്ചിരിക്കുന്നു. ഗൈഡ് ഡേവിഡിന്റെ സഹായത്തോടെ ആശയ വിനിമയം നടത്തി. 6 വയസ്സ് മുതൽ നൂറ് വയസ്സുവരെയുള്ളവർ സംഘത്തിലുണ്ടെന്നാണ് പറഞ്ഞത്. എല്ലാ വർഷവും കൈലാസ പരിക്രമണം നടത്തുന്നവർ. അവരുടെ ചിത്രങ്ങളെടുക്കുന്നതിൽ അവർക്ക് സന്തോഷം. ശബരിമല യാത്ര പോലെ കൈലാസയാത്ര ചെയ്യുന്നവർ.


ഷൂസ് നനയാതെ നീർച്ചാലുകൾ ചാടി കടന്നും, ചില സ്ഥലങ്ങളിൽ വീതി കൂടിയ ചാലുകൾക്ക് കുറുകെയുള്ള താല്ക്കാലിക പാലത്തിലൂടെയും, യാത്ര തുടർന്നു. ചരിവുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൾ പതഞ്ഞൊഴുകുന്ന അരുവികൾ ഷൂസഴിച്ച് കൈകളിലേന്തി നടന്ന് തന്നെ കടന്നു. 


മുന്നിൽ വിശാലമായ മൈതാനം. ബർക്കാ സമതലം. മേഘങ്ങളുടെ പഞ്ഞി കെട്ടുകൾ തലയ്ക്ക് തൊട്ടു മുകളിൽ. അതിന് മേലെ നീലാകാശത്ത് കാറ്റ് വലിച്ചെടുത്തോടുന്ന വെള്ള തൂവാലകൾ!


കൈലാസ ശൃംഗത്തെ മേഘങ്ങൾ മറയ്ക്കുന്നു, മലനിരകളും. മഹാവിസ്ഫോടനത്തിന് ശേഷം ഭൂമി തണുത്തുറഞ്ഞ് ഈ നിലയിലാകാൻ എത്ര കോടി വർഷമെടുത്തു കാണും. " സുന്ദരമായ ഈ ഭൂമിയിലെ " "മനുഷ്യൻ എത്ര സുന്ദരമായ പദം "!


ചെറിയൊരു കുന്നിലേക്ക് വഴി നീളുന്നു! അവിടെ അല്പം വിശ്രമം. കരുതിയിരുന്ന പൂരിയും സബ്ജിയം അവിടെ വച്ച് കഴിച്ചു. സമീപത്ത് കൂടെ ഒഴുകുന്ന അരുവിയിലെ ജലം പാനയോഗ്യമാണെന്നും ഔഷധഗുണമുണ്ടെന്നും ഗൈഡിന്റെ ഭാഷ്യം. വിശ്വസിച്ചു കുടിച്ചു. 


സൂര്യന്റെ രശ്മികൾക്ക് തീഷ്ണതയേറുന്നു. ടിന്റഡ് സൺഗ്ലാസ്സ് പൗച്ചിൽ നിന്നെടുത്ത് ധരിച്ചു. മൈതാനത്ത് വീശന്ന കാറ്റിൽ പൊടിപടലങ്ങൾ! ബാലക്ലാവ എടുത്ത് മുഖവും ചെവികളും മറച്ച് ധരിച്ചു. കൈലാസത്തിന്റെ മറ്റൊരു ദൃശ്യം!  ഗൈഡിന്  ക്യാമറ നൽകി കൈലാസശൃംഗത്തിന് മുന്നിൽ നിന്നൊരു 'ഫോട്ടോം പിടിച്ചു'.


സോങ്സെർബുവിൽ നിന്ന് തിരിച്ച് നാല്  മണിക്കൂർ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ദർച്ചനിലെത്തി. അങ്ങനെ 52 കി.മി. ചുറ്റി കൈലാസ പരിക്രമണം പൂർത്തിയാക്കി. ഒരു മിത്തിന്റെ പ്രഭവസ്ഥാനത്തേയ്ക്കുള്ള യാത്ര. മിത്തും യാഥാർത്ഥവും തിരിച്ചറിയാനുള്ള ശ്രമം!


രാത്രിയിലെ ഒത്തു ചേരൽ! യാത്രാനുഭവങ്ങളുടെ വിശദമായ ചർച്ച. അമരനാഥ യാത്രയും, ചുതുർധാം യാത്രയും, സിന്ധുദർശനും! ആ യാത്രകളിൽ പങ്കെടുക്കാൻ കഴിഞ്ഞവർ അനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവച്ചു. ജൈനമത വിശ്വാസിയായ ദശരഥ ഋഷഭദേവന്റെ കഥ പറഞ്ഞു. ജൈനമതത്തിലെ ആദ്യ തീർത്ഥങ്കരനായ ഋഷഭദേവൻ കൈലാസപാർശ്വത്തിലുള്ള അഷ്ടപദ് എന്ന സ്ഥലത്താണ് സമാധിയായത്.


അയോധ്യയിൽ ജനിച്ച ഋഷഭനാഥൻ. അദ്ദേഹത്തിന് രണ്ട് ഭാര്യമാർ സുനന്ദയും സുമംഗലയും. 100 പുത്രന്മാരും 2 പുത്രിമാരും. സുന്ദരിയും ബ്രാഹ്മിയും. ഭരത ചക്രവർത്തിയും ബാഹുബലിയും ഋഷഭനാഥന്റെ പുത്രന്മാരാണ്. ബാഹുബലിയുടെയും സുന്ദരിയുടെയും അമ്മ സുനന്ദ. ഭരത ചക്രവർത്തിയുടെയും ബ്രാഹ്മിയുടെയും മാതാവ് സുമംഗല. 


ഋഷഭനാഥന്റെ ഡർബാറിൽ ദേവേന്ദ്രൻ സംഘടിപ്പിച്ച നൃത്തത്തിൽ ദേവനർത്തകയായ നിലജ്ഞന കഠിനമായ നൃത്തചുവടുകൾ കാരണം മരിക്കുന്നു. ജീവതത്തിന്റെ നശ്വരതയിൽ ദുഃഖാർത്തനായി ഋഷഭനാഥൻ രാജ്യ ഭരണം ഉപേക്ഷിക്കുന്നു. അയോധ്യയിലെ അശോകമരചുവട്ടിൽ 13- മാസം ജലപാനമില്ലാതെ ഋഷഭനാഥൻ ധ്യാനത്തിലിരുന്നു. നിരാഹാരം അവസാനിപ്പിക്കുന്ന സന്യാസിമാർക്ക് ആദ്യമായി നൽകേണ്ട പാനീയമെന്താണെന്ന് അന്ന് ആർക്കും അറിയില്ലായിരുന്നു. വൈശാഖ മാസത്തിലെ വെളുത്ത വാവ് കഴിഞ്ഞ് മൂന്നാം ദിവസം ഋഷഭനാഥന്റെ പൗത്രൻ ശ്രേയസേനൻ അദ്ദേഹത്തിന് കരിമ്പിൻ നീര് നൽകി നിരഹാരം അവസാനിപ്പിക്കുന്നു. ആദ്യ ആഹാരം നൽകിയ ദിവസം അക്ഷയത്രിദീയയായി കണക്കാക്കുന്നു. അന്ന് അന്നദാനത്തിനുള്ള ദിവസമാണ്. മാഘമാസത്തിലെ പതിനാലാമത്തെ ദിവസം കൈലാസപാർശ്വത്തിലെ അഷ്ടപദ് എന്ന സ്ഥലത്ത് വച്ച് ഋഷഭദേവൻ സമാധിയടഞ്ഞു. ദശരഥ വിശദമായി പറഞ്ഞ കൈലാസത്തെ സംബന്ധിച്ച മറ്റൊരു മിത്തിന്റെ ചുരുക്കം ഇങ്ങനെയാണ്. 


ദശരഥ ഗൈഡിനോട് ചോദിച്ച് ആ സമാധി സ്ഥലം എവിടെയാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയിരുന്നു. പോകാനുള്ള ശ്രമവും നടത്തി. പക്ഷേ  സന്ധ്യയ്ക്ക് മുമ്പ് തിരിച്ച് വരാനുള്ള സമയമില്ലാത്തത് കൊണ്ട് നടന്നില്ല. 


കഥ പറച്ചിൽ പലരേയും ഉറക്കത്തിലേക്ക് നയിച്ചു. കൈലാസപരിക്രമണ ദിവസം അങ്ങനെ അവസാനിച്ചു.


സെപ്തംബർ 16, 1997. രാവിലെ 11.30 യ്ക്ക് ഡോ: ധവാന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള പതിനഞ്ചംഗ സംഘം മാനസസരസ്സ് പരിക്രമണം പൂർത്തിയാക്കി ദർച്ചനിലെത്തി. അടുത്ത ദിവസം അവർ കൈലാസപരിക്രമണത്തിന് പോകും, ഞങ്ങൾ പോയി വന്ന വഴികളിലൂടെ.  ഞങ്ങൾ അവർ വന്ന ട്രക്കിൽ തന്നെ മാനസസരസ്സ് പരിക്രമണത്തിനായി ഹോറെക്ക് പോകേണ്ടതായിരുന്നു. പക്ഷേ ട്രക്ക് തകരാറിലായി. ഇനി തക്ലാകോട്ട് പോയി മറ്റൊരു ട്രക്കുമായി വരണം. ഹോറെക്ക് പോകുന്നത്  അടുത്ത ദിവസം. ഒരു ദിവസം കൂടി  ദർച്ചനിൽ തങ്ങേണ്ടി വന്നു.


എല്ലാവരുടെയും മുഖത്ത് സംതൃപ്തിയുടെ പുഞ്ചിരി. യാത്രാനുഭവങ്ങൾ പരസ്പരം പങ്കുവച്ചു. മനസസരസ്സ് കാഴ്ചയുടെ വിവരണങ്ങൾ ഞങ്ങളെ വല്ലാതെ ഹരം കൊള്ളിച്ചു. ഞങ്ങൾ നൽകിയ വിവരങ്ങൾ അവരെയും ആകാംക്ഷാഭരിതരാക്കി. 


15 പേർ തങ്ങുന്നിടത്ത് മുപ്പത് പേർ. അസൗകര്യം അനുഭവപ്പെട്ടില്ല. പരസ്പരം അനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവച്ച് യാത്രയുടെ ആസ്വാദ്യത വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നവർക്ക് സ്ഥലപരിമിതി ഒരു വിഷയമേ ആയില്ല. സംഘം ചേർന്നുള്ള യാത്രകളുടെ വിജയവും അത് തന്നെ. സ്വാർത്ഥ താല്പര്യമുള്ള ഒരു വ്യക്തിയെങ്കിലും ഉണ്ടായാൽ ആ യാത്ര അലങ്കോലമായത് തന്നെ! ഇന്ത്യയിലെ വിവിധ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്ന് വന്ന ഞങ്ങൾ  'കൊണ്ടും കൊടുത്തും', വാസയോഗ്യമല്ലാത്ത, സഞ്ചാരയോഗ്യമല്ലാത്ത പ്രദേശങ്ങളിലൂടെ സഞ്ചരിച്ച്, യാത്രയ്ക്ക് യോജിച്ച  പരസ്പരസഹായസംഘമായി മാറി കഴിഞ്ഞിരുന്നു. 


ദർച്ചനിൽ ഒരു ദിവസം കൂടി ലഭിച്ച സ്ഥിതിക്ക് അഷ്ടപദയാത്രയുടെ സാധ്യതയെക്കുറിച്ച് ഗൈഡിനോട് സംസാരിച്ചു. കൊണ്ടുപോകാൻ തയ്യാറാണ് പക്ഷേ കൈലാസ-മാനസസരസ്സ് യാത്രയിൽ ഉൾപ്പെടാത്ത സ്ഥലമായതിനാൽ ക്യാമറകൾ എടുക്കാൻ പാടില്ല.


ദശരഥയും ഭാര്യയും, മകളും. ഞാനും അഷ്ടപദിൽ പോകാൻ തയ്യാറായി. മൈതാനത്ത് കൂടെ, ചെറിയ നീർച്ചാലുകൾ താണ്ടി, ചെറിയ ചെറിയ മലമടക്കുകൾ കയറിയും ഇറങ്ങിയും ഒരുയർന്ന പ്രദേശത്ത് എത്തി.


മുന്നിൽ പ്രകൃതിയുടെ കലാവൈഭവം! കൈലാസത്തിന്റെയും, മാനസസരസ്സിന്റെയും, രാക്ഷസ്തൽ, ഗുർലാമന്ധാത കെടുമുടി. മഞ്ഞണിഞ്ഞ മലനിരകൾ എന്നിവയുടെ ഒന്നിച്ചുള്ള കാഴ്ച! തടാകങ്ങളിൽ മഞ്ഞണിഞ്ഞ മലനിരകളുടെ പ്രതിബിംബം. സൂര്യകിരണങ്ങളുടെയും മേഘശകലങ്ങളുടേയും ഒളിച്ച്കളി മലനിരകളിൽ നിഴലും വെളിച്ചവും മാറി മാറി സൃഷ്ടിക്കുന്നു! പ്രകൃതിയുടെ വിശാലമായ രംഗപടം, കലാസംവിധാനം! അനുപമം അവർണനീയം! ട്രക്ക് തകരാറിലായത് ഒരനുഗ്രഹമായി. പുരാണ ശൈലിയിൽ തന്നെ പറയാം. ഉർവ്വശീ ശാപം ഉപകാരമായത് പോലെ!


ഋഷഭദേവന്റെ സമാധിസ്ഥലത്ത് ദശരഥയും കുടുംബവും പൂജകൾ നടത്തി! കല്ലുകൾ കൂട്ടി വച്ചതിന്റെ പുറത്ത് വീണ്ടും കല്ലുകൾ വച്ചു. നൂറ്റാണ്ടുകളായി വന്ന് പോകുന്നവർ വയ്ക്കുന്ന കല്ലുകളുടെ കൂമ്പാരങ്ങൾ തിബറ്റിലുടനീളം കാണാം. ഒരു പ്രാർത്ഥനാ രീതി!

 

3 മണിക്കൂർ എടുത്തു അഷ്ടപദ് യാത്രയ്ക്ക്. കണ്ട ദൃശ്യങ്ങൾ സഹയാത്രികരെ പറഞ്ഞ് കേൾപ്പിച്ചു. സഹയാത്രികരിൽ നഷ്ടബോധം ഉളവാക്കുന്നതിൽ ഞാനും ദശരഥയും വിജയിച്ചു.


അടുത്ത ദിവസം മാനസസരസ്സ് പരിക്രമണത്തിന് വേണ്ടി ഹോറെയ്ക്ക് തിരിക്കണം! മാനസസരസ്സ് പരിക്രമണം കഴിഞ്ഞ് വന്നവർ കൈലാസപരിക്രമണത്തിനും ! ഡോ. ധവാൻ വിശദീകരിച്ചു. എല്ലാവർക്കും സുഖനിദ്ര ആശംസിച്ചു.


(21) സ്വപ്നമായിരുന്നെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞപ്പോൾ ലഭിച്ച യാഥാർത്ഥ്യബോധത്തിന്റെ മധുരം 


കന്യാകുമാരി മുതൽ കൈലാസം വരെ!

            

                                (21)


സെപ്തംബർ 17, 1997.  അതിരാവിലെ ഉണർന്നപ്പോൾ ഡോ: ധവാന്റെ അമ്പരപ്പിക്കുന്ന ചോദ്യം. "You want cremation"?  തലേ ദിവസം ഉറക്കത്തിൽ 'I want cremation' എന്ന് ഇടയ്ക്കിടയ്ക്ക് ഞാൻ വിളിച്ച് പറയുന്നുണ്ടായിരുന്നു എന്നാണ് സഹയാത്രക്കാർ പറഞ്ഞത്. 


തലേ ദിവസം രാത്രി ഡയറിയിൽ അനുഭവങ്ങൾ കുറിക്കുന്നതിനിടയിൽ Heinrich Harrer എഴുതിയ " Seven Years in Tibet" എന്ന പുസ്തകത്തിൽ  തിബറ്റൻ ശവസംസ്ക്കാര രീതി വിവരിച്ചത് വായിച്ചിരുന്നു. (പുസ്തകത്തിൽ നിന്നുള്ള പ്രസക്തഭാഗങ്ങൾ അടങ്ങിയ ഡയറി സൂക്ഷിച്ചിരുന്നു.)


മരിച്ച വ്യക്തിയുടെ വീടിന് മുകളിൽ അലങ്കരിച്ച് നാട്ടിയിരുന്ന പൈൻ മരത്തിന്റെ ചില്ല എടുത്തു മാറ്റുന്നു. അടുത്ത ദിവസം ശവകച്ചകൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ് കെട്ടിയ ശവശരീരം ശവമഞ്ചലിൽ മലമുകളിലെ ചുടലക്കാട്ടിൽ എത്തിക്കുന്നു. മൂന്ന് പരികർമികൾ മാത്രം. കഴുകന്മാരും നായ്ക്കളും കാത്ത് നിൽക്കുന്ന സ്ഥലം.  ഒരാൾ മൃതദേഹത്തെ  ഛേദിക്കുന്നു.. മറ്റൊരാൾ മന്ത്രങ്ങൾ ഉരുവിട്ട്കൊണ്ട് ചെറിയൊരു ഡ്രം കൊട്ടുന്നു. മൂന്നാമൻ ആർത്തിയോടെ പറന്നടുക്കുന്ന കഴുകന്മാരെയും നായ്കളേയും ആട്ടി ഓടിക്കുകയും മറ്റ് രണ്ട് പേർക്ക് ഇടയ്ക്കിടയ്ക്ക് മദ്യം പകർന്ന് നൽകുന്നു. ചെറു പക്ഷികൾക്ക് ഭക്ഷിക്കാൻ കഴിയുന്ന രൂപത്തിൽ എല്ലുകളേയും നുറുക്കുന്നു.


1930 കളുടെ അവസാനവും 40 കളുടെ ആദ്യവുമാണ് ആസ്ത്രിയൻ പർവ്വരോഹകനായ Heinrich Harrer തിബറ്റ് സന്ദർശിക്കുന്നത്. അന്ന് നിലവിലുള്ള ഈ ശവസംസ്ക്കാര രീതി ഇന്നും തുടരുന്നുണ്ടോയെന്ന് തീർച്ചയില്ല. ലാമാന്മാരുടെ ശവസംസ്ക്കാര രീതി ദഹിപ്പിക്കൽ തന്നെ. ഇടത്തരക്കാരുടെ ചെലവേറിയ ശവസംസ്ക്കാര രീതിയാണ് മുകളിൽ വിശദീകരിച്ചത്! ദരിദ്രർ മൃതദേഹങ്ങൾ നദികളിലെറിയുന്നു. "ആത്മാവ് നഷ്ടപ്പെട്ട" ശരീരത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗവും ഭൂമിയിൽ അവശേഷിക്കരുതെന്ന മതവിശ്വാസമാണ് ഈ പൈശാചിക പ്രവർത്തിക്ക് നിദാനമെന്ന്  Heinrich Harrer പറയുന്നു. വിറകിന്റെ ലഭ്യത കുറവ് ദഹിപ്പിക്കുന്നത് ചെലവേറിയതാക്കുന്നതും, അതിശൈത്യത്തിൽ മൃതദേഹം മണ്ണിനോട് ചേരുന്നതിന് തടസ്സമാകുന്നതും "സ്വർഗയാത്ര" ഈ രീതിയിലായതിന് കാരണമാകാം!


ജർമൻകാരന്റെ മരണവും "യമദ്വാരിലൂടെ" കടന്ന് പോയതും എന്റെ ഉപബോധമനസ്സിൽ ഉറച്ച് പോയ 'സ്വർഗയാത്ര'(?)യ്ക്ക് വിഘാതമാകുമോ എന്ന ഭയമാകാം ഞാൻ 'cremation' ആവശ്യപ്പെട്ടത് !! ഹിമാലയസാനുക്കളിൽ എവിടെയോ ഒറ്റപ്പെട്ടുപോയ ഞാൻ ഉറ്റവരെ ഇനി കാണാൻ കഴിയില്ലെല്ലോ എന്ന് വിലപിച്ചത് ഓർക്കുന്നു. ഞെട്ടിയുണർന്ന് സ്വപ്നമായിരുന്നെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞപ്പോൾ ലഭിച്ച യാഥാർത്ഥ്യബോധത്തിന്റെ മധുരം ഒന്ന് വേറെ തന്നെയാണ്. 


ഡോ: ധവാൻ നേതൃത്വം നൽകുന്ന 15 പേരടങ്ങുന്ന സംഘം കൈലാസപരിക്രമണത്തിന് തയ്യാറെടുത്തു. ശുഭയാത്ര നേർന്നുകൊണ്ട് അവരെ യാത്രയാക്കി. മാനസസരസ്സ് പരിക്രമണത്തിന് വേണ്ടി ഹോറെക്ക് പോകാൻ ഞങ്ങളും റെഡി. 


അത്യാവശ്യം വേണ്ട സാധനങ്ങൾ എടുത്തിട്ട് മറ്റു ലഗേജുകൾ ഒരു ട്രക്കിൽ കയറ്റി. ഇത് ഞങ്ങൾ മാനസസരസ്സ് പരിക്രമണം പൂർത്തിയാക്കി സെയ്ദിയിൽ (Zaidi) എത്തുപ്പോൾ അവിടെ എത്തിക്കും. ഞങ്ങൾ മറ്റൊരു ട്രക്കിലും.


ദർച്ചനിൽ നിന്ന് ഹോറേയിലേക്ക്  40 കി.മീ ദൂരം. ദുർഘടം പിടിച്ച വഴി. 3 മണിക്കൂർ സമയമെടുക്കുമെന്ന് ഗൈഡ് പറഞ്ഞു.  ഉരുളൻ കല്ലുകൾക്ക് മുകളിലൂടെ ആടിയുലഞ്ഞുള്ള യാത്ര. അരുവികളിൽ പുതഞ്ഞ് പോകാതെ അക്കരെ എത്തിക്കുന്ന ഡ്രൈവിംങ് വൈദഗ്ധ്യം! എന്റെ തൊട്ടടുത്ത് രണ്ട് വിദേശികൾ. ആസ്ട്രിയക്കാരി മോണിക്ക - Monika Thullner,  സ്വിറ്റ്സർലൻഡ് സ്വദേശി അൻഡ്രിയാസ് എന്നിവർ. മോണിക്ക  വിദ്യാർത്ഥിനിയാണ്. ജോഗ്രഫിയും ഇംഗ്ലീഷും വിഷയങ്ങൾ. വിവിധ രാജ്യങ്ങൾ സന്ദർശിച്ച് തിബറ്റിലെത്തി. ആഡ്രിയാസ് ആർക്കിടെക്കാണ്! തിബറ്റിൽ, തക്ലാകോട്ട്  ഒരു ആശുപത്രി കെട്ടിടം പണിയാൻ വേണ്ടി വന്നതാണ്. ലാസയ്ക്ക് പോകുന്നു. ഹോറെയിൽ നിന്ന് ലാസയ്ക്ക് റോഡ് മാർഗമുണ്ട്.  പ്രഭാത ഭക്ഷണം ഞങ്ങൾ നൽകി. പൂരിയും സബ്ജിയും കേസരിയും. അവർ രുചിയോടെ അത് കഴിച്ചു. പൊതികളും നൽകി. സന്തോഷത്തോടെ അവരതും സ്വീകരിച്ചു. 


മനോഹരമായ ഒരു പുൽത്തകിടിയിലൂടെ വാഹനം കടന്ന് പോകുന്നു. ഡ്രൈവറുടെ പ്രകൃതി നിരീക്ഷണ ബോധത്തിന് നന്ദി. ട്രക്ക് നിർത്തി. വിശാലമായ പുൽത്തകിടിക്ക് ഹിമാലയത്തിലെ തരുനിരകളിലെ പോലെ പച്ച നിറമല്ല. ചുറ്റും മഞ്ഞണിഞ്ഞതും അല്ലാത്തതുമായ മലനിരകൾ. നീലാകാശത്ത് തൂവെള്ള മേഘകെട്ടുകൾ. അവിടെ ചടഞ്ഞിരുന്ന് യാത്രക്കാരിൽ ചിലർ വിശ്രമിക്കുന്നു. ഞാനും മറ്റു ചിലരും ഒരു ദിശയിലേക്ക് നടന്നു. ദശരഥയും കുടുംബവും എതിർദിശയിലേക്കും! ഇവിടെയുമുണ്ട് ഓടി കളിക്കുന്ന വാലില്ലാ എലികൾ. മലനിരകളുടെ മനോഹാരിത വീക്ഷിച്ച് കൊണ്ട് മൂത്രശങ്കയ്ക്ക് പരിഹാരവുമായി. 


നിലാകാശത്ത് മേഘങ്ങളുടെ ഭാവം മാറുന്നു. മേലങ്ങൾക്ക് ശ്യാമ ശോഭ!  കാർമേഘശകലങ്ങൾ ഒഴുകി വരുന്നു. പ്രിയതമയ്ക്കുള്ള സന്ദേശവുമായി  വിരഹാർത്തനായ യക്ഷന്റെ  രാമഗിരിയിലെ ആശ്രമത്തിൽ നിന്ന് അളകാപുരിയിലേക്ക് പോകുന്ന മേഘങ്ങളാണോ?


"മാരിക്കാർ കണ്ടു കുന്നിൻ ചെരിവിലുരുമദം

കൊമ്പുകുത്തികളിക്കും -

ഹാരിത്വം പൂണ്ടൊരാനത്തലവനൊടു സമാ-

നാഭമാടിപ്പിറപ്പിൽ "


"തിണ്ടുകുത്തി കളിക്കുന്ന ആനയുടെ ഭംഗിയുള്ള കാർമേഘം "!


"പൊന്നാരക്കൂൺ മുളപ്പിച്ച ബഹുളഫലോ-

പേതമാക്കാൻ സമർത്ഥം

നിൻനാദം ശ്രോത്രപേയം ചെവിയിലണകയാൽ

മാനസോൽക്കങ്ങളായി 

തിന്നാൻ മാർഗ്ഗത്തിൽ വേണ്ടും ബിസമുളകളൊടേ

രാജഹംസങ്ങൾ കൂട്ടായ്

വന്നാക്കൈലാസശൈലംവരെയുമനുഗമി-

ച്ചീടുമേ നിന്നെ വാനിൽ."

(മേഘദൂതം - വിവർത്തനം മഹാകവി ജി. ശങ്കരക്കുറുപ്പ്)


"കൂണുകൾ മുളപ്പിച്ച് ഭൂമിയെ സമ്പന്നയാക്കാൻ പോന്നതും ചെവികൾക്കിമ്പം നൽകുന്നതുമായ അങ്ങയുടെ ഗർജ്ജനംകേട്ടു മാനസസരസ്സിലെത്താൻ വെമ്പി ഇളംതാമരവളയങ്ങളെ പാഥേയമാക്കിയെടുത്ത രാജഹംസങ്ങൾ ആകാശത്തു കൈലാസപർവ്വതംവരെ താങ്കൾക്കു കൂട്ടുകാരായി വരികയും ചെയ്യും."

(വിവർത്തനം - ഡോ: സുധാംശു ചുതുർവേദി)


ഇടിയും മഴയും  ജീവജാലങ്ങളിലുണ്ടാക്കുന്ന മാറ്റവും ഭൂമിയിൽ കൂണുകൾ മുളയ്ക്കുന്നത് എല്ലാം കൈലാസ മാനസസരസ്സ് പശ്ചാത്തലത്തിലുള്ള ഭാവന! നിശ്ചയമായും മഹാകവി കാളിദാസൻ നൂറ്റാണ്ടുകൾക്ക് മുമ്പ് ഞങ്ങൾ പോകുന്ന വഴിയിലൂടെ സഞ്ചരിച്ചിരിക്കും!


ആകാശത്തേക്ക് നോക്കിയിരുന്നു. മാനസസരസ്സിലെ  ഇളംതാമരവള്ളികൾ പാഥേയമാക്കിയ രാജഹംസങ്ങളുണ്ടോ?  പൊതിഞ്ഞു കൊണ്ടുവന്ന പുരിയും സബ്ജിയും ഞങ്ങളുടെ പാഥേയം! 


ട്രക്കിന്റെ ഹോൺ മുഴങ്ങി! വീണ്ടും ആടിയും ഉലഞ്ഞുമുള്ള ട്രക്ക് യാത്ര! ഇടയ്ക്ക് യാത്രാരേഖകൾ പരിശോധിക്കാൻ ചൈനീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ വാഹനം തടഞ്ഞു നിർത്തി. മോണിക്കയും ആൻഡ്രിയാസും പതുങ്ങുന്നുണ്ടായിരുന്നു. ലാസായിലേക്ക്  പോകാൻ മതിയായ യാത്രാരേഖകളില്ലെന്ന് മനസ്സിലായി. കൈലാസ്-മാനസസരസ്സ് യാത്രക്കാരാണെന്നറിഞ്ഞപ്പോൾ കൂടുതൽ പരിശോധനയുണ്ടായില്ല. മോണിക്കയുടെ മുഖത്തൊരു മോണാലിസ പുഞ്ചിരി!


ഉച്ചയോടെ ഹോറെയിലെത്തി. അത്ര വലിയ സൗകര്യങ്ങളൊന്നുമില്ലാത്ത ക്യാമ്പ്. OD, Open defecation - ന് വിശാലമായ സൗകര്യം! ചെറിയൊരു ഗ്രാമം. യാത്രാ രേഖകൾ പരിശോധിക്കാനുള്ള സംവിധാനം ഇവിടെയും ഏർപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ലാസയിലേക്ക് പോകാനുള്ള റോഡുമാർഗ്ഗവും ഇവിടെ നിന്നുണ്ട്. ദലൈലാമയുടെ ആസ്ഥാനമായിരുന്ന പൊട്ടാല പാലസ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത് ലാസയിലാണ്.


മാനസരസ്സ് പരിക്രമണത്തിനുള്ള കുതിര ആവശ്യമുള്ളവർ ഇവിടെ നിന്ന് ഏർപ്പാടാക്കണം. കുതിരക്കാരുടെ വില പേശൽ ബഹളം. ശ്രീ കേശവനും ഗൈഡും ചേർന്ന് ആവശ്യമുള്ളവർക്ക് കുതിരകളെ ഏർപ്പാടാക്കി. ഓരോ കുതിരക്കും 170 യുവാൻ വാടക.  75 കി.മീ ആണ് പരിക്രമണ വളയം. 2 ദിവസം എടുത്ത് പൂർത്തിയാക്കണം. ഞാനും മറ്റു ചില സഹയാത്രികരും നടക്കാൻ തന്നെ തീരുമാനിച്ചു. 


ഉച്ചയ്ക്ക് കടിയും (ചെറുപരിപ്പും പച്ചരിയും ചേർത്തുള്ളൊരു വിഭവം) ദാലും പ്രരിപ്പ് കറി) കഴിച്ച് നടക്കാനിറങ്ങി. വേലി കെട്ടിതിരിച്ച ഒരു പ്രദേശം, മധ്യത്തിലൊരു ഷെഡ്. അതിന് മുന്നിൽ നാട്ടിയിരിക്കുന്ന നക്ഷത്രാംങ്കിത രക്തപതാക! തിബറ്റിന് നൽകിയ സ്വയംഭരണത്തിലെ ചൈനീസ് നിയന്ത്രണമാകാം!


കുറച്ച് കൂടി മുന്നോട്ട് നടന്നു. ചെറിയൊരു അരുവി. കാൽമുട്ടുവരെ മാത്രമേ വെള്ളമുള്ളൂ! ഏതായാലും ഇരുന്നുമുങ്ങിയൊരു കുളി. നല്ല തണുപ്പ്  'പൈജാമ' ആകണ്ടന്ന് കരുതി വേഗം പൈജാമധരിച്ചു, മറ്റ് വസ്ത്രങ്ങളും! ധൃതിയിൽ ക്യാമ്പിലെത്തി ഭക്ഷണം പാകം ചെയ്യുന്ന അടുക്കളയിലേക്ക് നടന്നു. പാചകത്തിൽ സഹായിക്കാൻ. തണുപ്പകറ്റാനാണെന്ന് ആരും മനസ്സിലാക്കിയില്ല!


ഭക്ഷണത്തിന് ശേഷം പതിവ് ഒത്തുകൂടൽ, നല്ല കാലാവസ്ഥയിൽ കൈലാസപരിക്രമണം പൂർത്തിയാക്കാൻ കഴിഞ്ഞതിൽ എല്ലാവർക്കും സന്തോഷം. ശില്പയുടെ ഗാനാലാപനം. ശ്രുതിമധുരമായി പാടുന്നത് കൊണ്ട് വീണ്ടും വീണ്ടും പാടുവാൻ നിർബന്ധിക്കുന്നു! നല്ല തണുപ്പനുഭവപ്പെടുന്നു! മാനസ സരോവരം! കാണാനിരിക്കുന്നത് " ബ്രഹ്മാവിന്റെ മനസ്സിൽ രൂപം കൊണ്ട തടാകം"! അതിലെ ഓളങ്ങൾ ഞങ്ങളുടെ മനസ്സിലും ......!

(22)  സ്വർണകമലവും സർണവർണ അരയന്നവും?


കന്യാകുമാരി മുതൽ കൈലാസം വരെ!

            

                                (22)


18, സെപ്തംബർ 1997.  മാനസസരോവർ പരിക്രമണം ആരംഭിക്കുകയാണ്. ലോകത്തിന്റെ മുകൾ തട്ടിലുള്ള ആ തടാകത്തിന്റെ സവിശേഷതകളെപ്പറ്റി വളരെയധികം വായിച്ചിരുന്നു. പുരാണങ്ങളിലെ ചമൽക്കാര സുന്ദരമായ കഥകൾ ! മേഘദൂതത്തിലെ കാളിദാസന്റെ ഭാവന. ഹിമലയത്തിലെ ദുർഘടമായ വിവിധ മലയിടുക്കുകളിലൂടെ തിബറ്റിലേക്കും കൈലാസ-മാനസസരോവരിലേക്കും യാത്ര ചെയ്തവരുടെ അനുഭവസാക്ഷ്യങ്ങൾ. ഇതെല്ലാം കാണാനിരിക്കുന്ന മാനസസരോവരിനെക്കുറിച്ച് ഒരു ധാരണ മനസ്സിലുറച്ചിരുന്നു. 


23 കൈലാസപരിക്രമണങ്ങൾ! 25 പ്രാവശ്യം മാനസസരസ്സ് ചുറ്റിവരിക! എല്ലാ കാലവസ്ഥയിലും, തുടർച്ചയായി 18 മാസം മാനസരരോവർ തീരത്ത് താമസിച്ച്, മാനസസരരോവരിലൂടെ ബോട്ട് യാത്ര ചെയ്ത, രാക്ഷസ തടാക (രാക്ഷസതൽ) ത്തിലെ രണ്ട് ചെറു ദ്വീപുകളിൽ ആദ്യമായി കാലു കുത്തിയ ഇന്ത്യാക്കാരൻ! സ്വാമി പ്രണവാനന്ദ എന്നാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേര്.


ആന്ധ്രാപ്രദേശിലെ കിഴക്കൻ ഗോദാവരി ജില്ലയിലെ ഒരു ഗ്രാമത്തിൽ 1896-ലാണ് അദ്ദേഹം ജനിച്ചത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പൂർവ്വാശ്രമത്തിലെ പേര് കനകനന്ദി വെങ്കിട സോമയാജുലു. ലാഹോറിലെ DAV കോളേജിൽ നിന്ന് 1919-ൽ ബിരുദം നേടി റെയിൽവേയിൽ ലാഹോറിൽ തന്നെ ജോലി നോക്കി വരുമ്പോൾ സ്വാതന്ത്ര്യസമര പ്രസ്ഥാനത്തിലേക്ക് ആകൃഷ്ടനായി ജോലി രാജിവച്ച് ഈസ്റ്റ് ഗോദാവരി ജില്ലയിലെ മുഴുവൻ സമയ കോൺഗ്രസ്സ് പ്രവർത്തകനായി മാറി. 


അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗുരു "സ്വാമി-ശാസ്ത്രജ്ഞനായ" ഡോ: ജനനാനന്ദജിയുടെ നിർദ്ദേശ പ്രകാരം കർമ്മമണ്ഡലം ഹിമാലയ സാനുക്കളിലായി. കർമരാഹിത്യത്തിന്റെ ആത്മീയതയായിരുന്നില്ല അദ്ദേഹത്തിന്റേത്. ആത്മീയതയെക്കാളുപരി പര്യവേക്ഷണത്തിന്റെ സ്വഭാവമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൈലാസ-മാനസസരോവർ യാത്രകൾക്ക്. 


സ്വാമി പ്രണവാനന്ദ ആദ്യമായി കൈലാസവും മാനസസരോവറും സന്ദർശിക്കുന്നത് 1928-ലാണ്. കാശ്മീരിലെ ശ്രീനഗറിൽ നിന്ന് ലഡാക്ക് വഴി ഗർടോക്കിലെത്തിയായിരുന്നു ആ യാത്ര. പിന്നിട് വിവിധങ്ങളായ വഴികളിലൂടെ വ്യത്യസ്തമായ ഋതുക്കളിൽ, വസന്തത്തിലും ഗ്രീഷ്മത്തിലും, ശരത്കാലത്തും , ശിശിരത്തിലും,   സ്വാമിജി കൈലാസ്-മാനസസരോവർ യാത്ര നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഇന്ത്യൻ യുവാക്കളിൽ സാഹസികബോധവും യാത്രാതാല്പര്യവും ജനിപ്പിക്കുന്നതിൽ സ്വാമി പ്രണവാനന്ദയുടെ പങ്ക് നിസ്തുലമാണ്. ലണ്ടനിലെ The Daily Telegraph സ്വാമി പ്രണവാനന്ദയെ വിശേഷിപ്പിച്ചത്  "the distinguished Indian  Sanyasi-Explorer and Scientist" എന്നാണ്.


തിബറ്റിനെക്കുറിച്ചും കൈലാസ- മാനസസരസ്സ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഭൂവിഭാഗങ്ങളെക്കുറിച്ചും വളരെ വിശദമായ പഠനങ്ങൾ വളരെ ശാസ്ത്രീയമായി നടത്തിയ വ്യക്തിയായിരുന്നു സ്വാമി പ്രണവാനന്ദ. അദ്ദേഹം എഴുതിയ "കൈലാസ്-മാനസരോവർ " പുസ്തകത്തിന്റെ അവതാരികയിൽ 1949 ഏപ്രിൽ 17-ന്  ഇന്ത്യയുടെ പ്രഥമ പ്രധാനമന്ത്രി ജവഹർലാൽ നെഹ്റു ആഗ്ലേയ കവി Walter de la Mare വരികൾ കുറിച്ചിട്ടു കൊണ്ട് സ്വാമി പ്രണവാനന്ദയുടെ ഉദ്യമത്തെ ശ്ലാഘിക്കുന്നു. ഹിമാലയ സാനുക്കളിലൂടെ സഞ്ചരിച്ച് കൈലാസ്-മാനസസരോവർ സന്ദർശിക്കാൻ കഴിയാത്ത നഷ്ടബോധവും ശാസ്ത്രബോധത്തിന് പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന പണ്ഡിറ്റ് നെഹ്റു ആ അവതാരികയിലൂടെ പങ്കു വയ്ക്കുന്നു:-


"Yes, in  my mind these mountains rise,

Their perils dyed with evening's rose:

And still my ghost sits at my eyes

And thirsts for their untroubled snow."


'മനസ്സിൽ രൂപം കൊണ്ട ആ സരോവരം'! മനസ്സിൽ സൂക്ഷിച്ച ചിരകാല അഭിലാഷം! പൂർത്തീകരിക്കാൻ പോകുകയാണ്. നേരം വെളുക്കുന്നതിന് മുമ്പേ യാത്ര ആരംഭിക്കണമെന്നായിരുന്നു ധാരണ. കുതിരകളും, കുതിരക്കാരും, യാത്രക്കാരും തയ്യാർ. മനസസരോവര തീരത്തിലെ സൂര്യോദയം കാണാനുള്ള അസുലഭവസരം! പക്ഷേ ആകാശം മേഘാവൃതമാണ്. ശീതകാറ്റും വീശിയടിക്കുന്നു. കനത്ത മഞ്ഞുവീഴ്ച - snow fall. കടലാസ്സ് ചീളുകൾ പോലെ പാറി പറന്ന് വീഴുന്നു. പുൽനാമ്പുകളിലും കുറ്റിചെടികളിലും പാലഭിഷേകം.  ഒരു മണിക്കൂർ തുടർന്നു പ്രകൃതിയുടെ ഈ ഭയപ്പെടുത്തൽ.  മുറികളിൽ അടച്ചിരുന്നു. പുറത്ത് കുതിരകളുടെ അസ്വസ്ഥത പ്രകടമാക്കുന്ന കുളമ്പടി ശബ്ദം. 


ചൈനീസ് സമയം രാവിലെ 8 മണി. ഇരുട്ടിനെ വകഞ്ഞ് മാറ്റി  സൂര്യരശ്മികൾ തിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിൽ എത്തി നോക്കുന്നു. ലോകത്തിന്റെ മുകൾ തട്ടിലെ സൂര്യോദയം! മഞ്ഞ് വീഴ്ച കഴിഞ്ഞ് മലനിരകൾ അവിടവിടെ തെളിഞ്ഞ് വരുന്നു. 'തറവെളുത്തു' വരുന്നു. അപ്പോഴും ഇരുണ്ട ആകാശത്ത് നക്ഷത്രക്കൂട്ടങ്ങൾ. മൂടൽമഞ്ഞും മാറി. സുപ്രഭാതം തന്നെ. മനോഹരം. സമതലങ്ങളിലും മഞ്ഞണിഞ്ഞ മലനിരകളിലെയും വെളിച്ച വ്യന്യാസം അപാരം! ചുറ്റും കുതിരകളും സഹയാത്രികരും ഉണ്ടെങ്കിലും ഏകാന്തത അനുഭവപ്പെട്ടു. "ഏകാന്തതയുടെ അപാര തീരം"! 


രണ്ട് മണിക്കൂർ വൈകി ഹോറെയിൽ നിന്ന് യാത്ര തിരിച്ചു.   40 കി.മീ. അകലെയുള്ള ചുഗ്ഗു (Chuggu ) ലക്ഷ്യമാക്കി. തെളിഞ്ഞ അന്തരീക്ഷം മാറുന്നു! അന്തരീക്ഷത്തിൽ പുകപടലം പോലെ മൂടൽമഞ്ഞ്. അരമണിക്കൂർ കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും പരിസരം തെളിയുന്നു. "ബാലിപ്പെണ്ണിന്റെ സ്വഭാവം"  തന്നെ, ഹിമാലയത്തിന്.  മഞ്ഞണിഞ്ഞ കൈലാസശൃംഗത്തിലും, മന്ധാതപർവ്വതശിഖരത്തിലെ ഹിമനിരകളിലും സൂര്യന്റെ സ്വർണരശ്മി പതിക്കുന്ന മനോഹര കാഴ്ച.


ഒരു മണിക്കൂർ നടന്ന് സാമാന്യം വീതിയേറിയ നദി കരയിലെത്തി. സീയൂൺ (Siun). കുത്തിയൊഴുകുന്ന ജലം. കുതിരപ്പുറത്ത് നദി കടക്കുകയേ നിവർത്തിയുള്ളൂ. കുതിരക്കാരന്റെ നെഞ്ചളവ് വരെ വെള്ളം. മണൽപ്പരപ്പുകളിലൂടെയും ചതുപ്പു സ്ഥലങ്ങളിലൂടെയും വീണ്ടും ഒരു മണിക്കൂർ യാത്ര! സമതലമാണെങ്കിലും നടക്കുന്നത് വേഗത്തിലാകരുതെന്ന് നിർദേശമുണ്ടായിരുന്നു. സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് 15060 അടി ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന, ചരിത്രാതീതകാലത്ത് രൂപം കൊണ്ട മാനസസരസ്സാണ് ലക്ഷ്യം. വീണ്ടും ഒരു മണിക്കൂർ കഴിഞ്ഞു. മാനസസരസ്സിന്റെ പൂർവ്വ കവാടമായ സെരാലുങ് (Seralung plain) സമതലത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നു. സമതലങ്ങളിലൂടെ നടന്ന് വീണ്ടും ഒരു നദി കുതിരപ്പുറത്ത് തന്നെ കടക്കേണ്ടി വന്നു. ഷൂ, വസ്ത്രങ്ങൾ എന്നിവ നനയാതിരിക്കാൻ അതേ കരണീയമായിട്ടുള്ളൂ! 


അതാ,  മുന്നിൽ മാനസസരോവരം, മാനസസരസ്സ്. സ്വാൻ റിംപേച്ചേ, മാപാം എന്നെല്ലാം തിബറ്റുകാർ വിളിക്കുന്ന, ഒരു സൗരയൂഥ ഗ്രഹത്തിന്റെ മുകൾതട്ടിലെ തടാകം! നീലജലാശയത്തിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്ന ഗുർലാ മന്ധാത പർവ്വതനിരകൾ. നീലാകാശത്ത് വെള്ളിമേഘങ്ങളുടെ അരികുകളിൽ സൂര്യന്റെ പ്രകാശ വരകൾ ! പർവ്വതശിഖരത്തിൽ തട്ടി പ്രതിഫലിക്കുന്ന സൂര്യരശ്മി തടാകത്തിൽ പതിക്കുമ്പോൾ തടാകഭാഗത്ത് സംഭവിക്കുന്ന നിറവ്യത്യാസം. കാർമേഘങ്ങൾ കടന്ന്പോകുമ്പോൾ തടാകത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം ഇരുണ്ടതാകും. തടാകത്തിലെ തെളിനീര് കൈകുമ്പിളിൽ കോരി സഹയാത്രികർ കുടിക്കുന്നു. ഞാനും കുടിച്ചു. നല്ല തണുത്ത ജലം! 


കുതിരക്കാർ വിശ്രമിക്കാൻ കോപ്പുകൂട്ടുന്നു. അവർ ഭക്ഷണം കഴിച്ച് യാത്ര തുടരാൻ ഒരു മണിക്കുർ എടുക്കുമെന്ന് സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു. അതാണവരുടെ രീതി. യാത്രികരും മാനസസരസ്സിൽ സ്നാനത്തിന് തയ്യാറെടുത്തു. അതിശൈത്യമുള്ള ജലത്തിൽ നല്ല സൂര്യപ്രകാശമുള്ളപ്പോൾ മാത്രം ഒന്നോരണ്ടോ തവണ മുങ്ങി കുളിക്കാവൂ എന്ന മുന്നറിയിപ്പ് നൽകിയിരുന്നു. ഉടനെ വസ്ത്രങ്ങളെടുത്ത് ധരിക്കണമെന്നും നിർദ്ദേശിച്ചിരുന്നു. 


സഹയാത്രികർ മാനസസരസ്സിൽ നീരാടുന്നതിന്റെ ചിത്രമെടുക്കുന്നതിന്റെ ചുമതല എനിക്ക്. പാപങ്ങളെല്ലാം കഴുകി കളഞ്ഞ സംതൃപ്തിയുമായി അവർ കരയ്ക്ക് കയറിയപ്പോൾ ഞാനിറങ്ങി നീരാട്ടിന്! ഫോട്ടോ എടുക്കാൻ ഗൈഡിനെ ഏല്പിച്ചു. അസഹ്യമായ തണുപ്പ്. മുങ്ങി കയറി വസ്ത്രം ധരിച്ചു. ചില ശിലകളും മാനസസരോവരിൽ നിന്ന് മുങ്ങിയെടുത്തു. ഞാനെടുത്ത ശിലയ്ക്ക് ശിവലിംഗാ കൃതിയുണ്ടെന്ന് സഹയാത്രികർ. ചരിത്രാതീതകാലത്ത് രൂപം കൊണ്ട അത്രയ്ക്ക് മനുഷ്യ സ്പർശമേൽക്കാത്ത ലോകത്തിന്റെ മുകൾതട്ടിലുള്ള മാനസസരോവരിൽ നീരാടിയ സംതൃപ്തി !


കുതിരക്കാർ ഭക്ഷണം കഴിച്ചെണിറ്റു. യാത്ര തുടർന്നു. മാനസസരസ്സിന്റെ തീരത്ത് കൂടെ. ഓളങ്ങൾ തീരത്തെ ചുംബിച്ച് പിന്മാറുന്നു. വീണ്ടും തീരത്തെ ആശ്ലേഷിക്കാൻ വരുന്ന ഓളങ്ങൾക്ക് ഔന്നത്യമേറുന്നു. പവനന്റെ കൈയ്യിലേറി വരുന്ന ഓളങ്ങൾ! ശക്തിയായി ശീതകാറ്റടിക്കുമ്പോൾ തീരത്ത് സ്പർശിക്കുന്ന ഓളങ്ങൾക്ക് ഉയരവും വേഗതയും വർദ്ധിക്കുന്നു. 


സ്വർണ താമരകളെവിടെ? താമരവള്ളികളെവിടെ! സ്വർണവർണ അരയന്നങ്ങളെ കാണാൻ കൊതിച്ചു. കണ്ടില്ല. അതൊ ഞങ്ങളുടേത് കാലം തെറ്റിയുള്ള യാത്രയാണോ?  വാത്തുകൾ പോലുള്ള  ചില പക്ഷികൾ സരോവരത്തിൽ നീന്തി നടക്കുന്നു. മറ്റ് ചില പക്ഷികൾ തടാകത്തിലെ ജലത്തെ സ്പർശിച്ച് ഉയർന്ന് പൊങ്ങുന്നു. മീൻപിടിയന്മാരാകാം. 


കവിഭാവനയിലെ സ്വർണകമലവും സർണവർണ അരയന്നവുമെവിടെ? 


കരയിൽ ചില ബുദ്ധമത വിഹാരങ്ങളുടെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ ! മനസസരോവരത്തിന് ചുറ്റാകെ നിരവധി ഗോമ്പേകൾ ( ബുദ്ധമത മഠങ്ങൾ ) ഉണ്ടായിരുന്നതായി സ്വാമി പ്രണവാനന്ദ പറയുന്നുണ്ട്. ഇപ്പോൾ ചിലത് മാത്രം അവശേഷിക്കുന്നു. സാംസ്ക്കാരിക വിപ്ലവകാലത്ത് തകർക്കപ്പെട്ടെതാകാം എന്ന് സ. കെ.വി. സുരേന്ദ്രനാഥ് പറഞ്ഞതോർത്തു. അകലെ തീരത്തെ കുന്നിൻപുറങ്ങളിൽ കാണുന്ന ഗുഹകളിൽ അതിശൈത്യത്തിലും വിവസ്ത്രരായി തപസ്സ് ചെയ്യുന്ന ആയിരം വയസ്സ് പ്രായമുള്ള യോഗിവര്യന്മാരുണ്ടോ?


അതിശയോക്തി കലർന്ന നിരവധി യാത്രാ വിവരണങ്ങൾ വായിച്ചിട്ടുണ്ട്! അതിലൊക്കെ അടങ്ങിയിട്ടുള്ള വസ്തുനിഷ്ട യാഥാർത്ഥ്യമില്ലായ്മ നേരിട്ട് ബോധ്യപ്പെട്ട അവസരം. ഈ അവസരത്തിൽ സ്വാമി പ്രണവാനന്ദസാമിജി സത്യസന്ധമായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ "കൈലാസ് മാനസസരോവർ " എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ പറഞ്ഞത് ഓർത്തു.


".....The auther has often been asked about the existence of Golden lotuses, pearls, and the traditional Rajahansas or Royal Swans in Manasarover, and about the Mahatmas and Tibetan mystics round Kailas- and Manasarover. In this connection it may be said without any fear of contradiction that the first two are totally mythological; but if some one wants to console himself by saying that they might have once existed millions of years back, there is no dispute with them....."


സ്വർണ താമരയും രാജഹംസവും  ഇല്ലായെന്ന് സംശയലേശമില്ലാതെ അദ്ദേഹം പറയുന്നു! സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ പ്രായമുള്ള യോഗിവര്യന്മാർ  സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് ജീവിച്ചിരുന്നു എന്ന് വിശ്വസിച്ച് സായൂജ്യമടയുന്നതിനോട് തർക്കിക്കാനില്ല


മിത്തുകളുടെ ചമൽക്കാരഭംഗി ആസ്വദിക്കുന്നു. ആസ്വദിക്കാനാകണം! 


"സന്യാസിമാരേയും, തീർത്ഥാടകരേയും, പ്രകൃതിനിരീക്ഷകരേയും, ഭൂഗർഭശാസ്ത്രജ്ഞരേയും, ഭൗതികവിജ്ഞാനികളേയും, ചരിത്രകാരന്മാരേയും, വിനോദ സഞ്ചാരികളേയും ഒരു പോലെ ആകർഷിക്കുന്ന ഭൂവിഭാഗമാണ് കൈലാസ്-മാനസസരോവർ പ്രദേശം "!


ചുഗ്ഗു ഗോംമ്പേ അകലെ ദൃശ്യമാകുന്നു. സൂര്യൻ അസ്തമിക്കാൻ തുടങ്ങുന്നു. മാനസസരോവരം വർണാഭമാകുന്നു. ഒരു കോണിൽ നീല നിറം, തെട്ടടുത്ത് പച്ച കലർന്ന നീല, മറുവശത്ത് ഇരുണ്ട ജല പരപ്പ്; മറ്റൊരു പ്രതലത്തിൽ തീക്കനൽ പോലെ തിളങ്ങുന്ന ജലാശയം! വീശിയടിക്കുന്ന കാറ്റിന്റെ ശീൽക്കാര ശബ്ദം!  മഞ്ഞ് മലകളിൽ തട്ടി സൂര്യരശ്മി പ്രതിഫലിക്കുന്നതും, മേഘങ്ങളുടെ വരവും പോക്കും തടാകാത്തിൽ സൃഷ്ടിക്കുന്ന വർണകാഴ്ച! സാഗരതീരത്തൊ, മറ്റ് മലനിരകളിലോ കാണാൻ കഴിയാത്ത പ്രകൃതിയുടെ ലൈറ്റ് ആൻറ് സൗണ്ട് ഷോ!


മനോഹരമായ സ്ഥലത്താണ് ചുഗ്ഗു ബുദ്ധമതമഠം. അവിടെയാണ് തങ്ങുന്നത്. ജന്നലിലൂടെ മാനസസരോവരം കാണാം. കഠിനമായ യാത്രാ ക്ഷീണം. രാത്രിഭക്ഷണം 'കടിയും' സൂപ്പും. സൂപ്പ് മാത്രം കഴിച്ചു. രാത്രി ഏകനായി പുറത്തിറങ്ങി നോക്കി. തികഞ്ഞ നിശ്ശബ്ദത ! കാറ്റിന്റെ ചൂളം വിളി തുടങ്ങുന്നു, കാറ്റിന്റെ വേഗത വർദ്ധിക്കുന്നതിനോടൊപ്പം തണുപ്പും അധികരിക്കുന്നു. വേഗം മുറിയിലേക്ക് കയറി.

  

അടുത്ത ദിവസവും പരിക്രമണം തുടരും. സെയ്ദി (Zaidi) യിലേക്ക്.....!  

 

(23)  അയവിറക്കുമ്പോൾ ആസ്വാദ്യത വർദ്ധിക്കുന്ന യാത്രാനുഭവങ്ങൾ


കന്യാകുമാരി മുതൽ കൈലാസം വരെ!

            

                                (23)


സെപ്തംബർ 19, 1997. രാവിലെ ആറ് മണിക്ക് തന്നെ പരിക്രമണം ആരംഭിക്കണമെന്ന് നിർദ്ദേശിച്ചിരുന്നു. മാനസസരോവര തീരത്ത് കൂടെ 35 കി.മീ. യാത്ര ചെയ്യണം. മനസസരോവർ പരിക്രമണം അവസാനിക്കുന്ന ദിവസം.


6 മണിക്കും കട്ടപിടിച്ച ഇരുട്ട് തന്നെ! ആകാശത്ത് നക്ഷത്രങ്ങൾ മിഴിമിന്നി നിൽക്കുന്നു. വീശിയടിക്കുന്ന കാറ്റിനോടൊപ്പം തണുപ്പും വർദ്ധിക്കുന്നു. കുതിരകളെ നിരനിരയായി അണിനിരത്തി. കുതിരപ്പുറത്ത് കയറാൻ ദശരഥയുടെ കുടുംബത്തേയും മറ്റ് ചില സഹയാത്രികരേയും കുതിരക്കാർ സഹായിക്കുന്നു. നടക്കാൻ തയ്യാറായവർ വടിയുംകുത്തി മുന്നിൽ! ടോർച്ചുകൾ തലങ്ങും വിലങ്ങും മിന്നുന്നു. പടയോട്ടത്തിന് പോകുന്ന പ്രതീതി.


മാനസസരോവർ തീരത്ത് കൂടെയാണ് യാത്ര. ചെറു ഓളങ്ങൾ തീരമണഞ്ഞ് പോകുന്നു. കുതിരകളും കുതിരക്കാരും യാത്രക്കാരും മാർച്ച് ചെയ്യുന്നു. മാനസസരോവരിലും മാനത്തും നക്ഷത്രക്കൂട്ടം! ടോർച്ച് ലൈറ്റുകളിൽ നിന്നുള്ള വെളിച്ചം തടാകത്തിൽ തട്ടി പ്രതിഫലിക്കുമ്പോൾ സമാന്തരമായി മറ്റൊരു സംഘം തടകത്തിലുടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു എന്ന് തോന്നുന്നു. 


നേരം പരപരാ വെളുക്കുന്നു. മലനിരകളുടെ നെറുകയിൽ വെളിച്ച വ്യന്യാസം ദിക്ക് തിരിച്ചറിയാൻ സഹായിക്കുന്നു. ദൂരെ ഉയർന്ന് നിൽക്കുന്ന മഞ്ഞണിഞ്ഞ കൊടുമുടി മന്ധാതയാണെന്ന് ഗൈഡ് വിശദീകരിച്ചു. 


മനസസരോവർ ഇപ്പോൾ നിശ്ചലമാണ്. കാറ്റിന്റെ ചൂളം വിളിയും ഇല്ല. മലകളും ജലാശയവും എന്തോ ചിന്തയിലാണ്ടപോലെ! യാത്രാസംഘവും ചലിക്കുന്നില്ല. മാനസസരോവർ തീരത്തെ സൂര്യോദയം വീക്ഷിക്കാനുള്ള തയ്യാറെടുപ്പ്.  അർക്കന്റെ ആദ്യകിരണങ്ങൾക്ക് അകമ്പടിയായി കാറ്റ് മൂളുന്നു! മലനിരകളെ മേഘങ്ങൾ മറയ്ക്കുന്നു! തടാകത്തിന്റെ ഉപരിതലത്തിലും മൂടൽമഞ്ഞ് നിറഞ്ഞു. എല്ലാം ഒരു പുകമറയ്ക്കുള്ളിലായത് പോലെ. കടന്ന് പോകുന്ന നിമിഷങ്ങളിലെ കാഴ്ചകൾ പ്രകൃതി ഞങ്ങളിൽ നിന്ന് മറയ്ക്കുന്നുവോ .....? മുന്നോട്ട് പോകാനാകാതെ ഗൈഡിന്റെ നിർദേശപ്രകാരം തീരം കാണാനാകാതെ തീരത്ത് തന്നെ നിന്നു.


മറച്ചത് അണിയറയിൽ രംഗപടം ഒരുക്കാനുള്ള തിരശ്ശീലയായിരുന്നോ? കാഴ്ചയുടെ വിസ്മയം ചുറ്റും തെളിയുന്നു. മഞ്ഞണിഞ്ഞ മലനിരകൾ സൂര്യകിരണമേറ്റ് തിളങ്ങുന്നു. മാനസസരോവരിന്റെ വശങ്ങളിൽ വെള്ളിതിളക്കം. അകലെ പഞ്ഞികെട്ട് മേഘങ്ങൾ മാനത്ത്നിന്ന് ഇറങ്ങിവന്ന് തടാകത്തെ സ്പർശിക്കുന്നുവോ? തടാകമധ്യത്തിന്ന് നീലനിറം! തലയ്ക്ക് മുകളിലെ ആകാശത്ത് നിന്ന് നക്ഷത്രക്കൂട്ടങ്ങൾ മാഞ്ഞു. പ്രകൃതിയൊരുക്കിയ വിശാലമായ സ്റ്റേജ് ചുറ്റും. മനോഹാരിത വിവരിക്കാൻ വാക്കുകൾക്ക് പഞ്ഞം, ഒപ്പിയെടുക്കാൻ ക്യാമറ കണ്ണുകൾ അപര്യാപ്തം!


മേഘക്കുട്ടങ്ങളില്ല. മൂടൽ മഞ്ഞില്ല. തെളിഞ്ഞ അന്തരീക്ഷം. ഇളം വെയിലേൽക്കുമ്പോൾ ശൈത്യത്തിന് തെല്ലൊരു ശമനം. സരോവര തീരത്ത് നിന്ന് കുറച്ച് മാറി മണൽപരപ്പിൽ പ്രഭാത ഭക്ഷണത്തിന് ചടഞ്ഞിരുന്നു. പൊതിഞ്ഞെടുത്ത പൂരിയും ഉരുളകിഴങ്ങ് കറിയും. തൊട്ടുമുമ്പ് കണ്ട മേഘങ്ങളെവിടെ? മേഘദൂതത്തിലെ യക്ഷന്റെ നിർദ്ദേശമനുസരിച്ചാണോ മേഘങ്ങളുടെ സഞ്ചാരം!


"വാരന്നം സഞ്ചരിക്കും ഭൃഗുതിലയശോ-

മൂലമാം ക്രൗഞ്ചശൈല-

ദ്വാരത്തൂടേ വടക്കോട്ടടിമലയിലെഴും

കാഴ്ചയെല്ലാം കഴിഞ്ഞാൽ 

സ്വൈരം പൊയ്ക്കൊൾക പിന്നെ, ബ്ബലിയുടെ തല താ-

ഴ്ത്തുന്ന കാർവർണ്ണർതൻ കാൽ-

ത്താരഞ്ചും കാന്തിയേന്താമതുപൊഴുതു തിര-

ശ്ചീനമായ് നീണ്ടെഴും നീ."

(മേഘദൂതം - വിവർത്തനം ജി. ശങ്കരക്കുറുപ്പ് 


ഹിമാലയ താഴ്വാരങ്ങളിലെ വിശേഷങ്ങൾ കടന്ന്, ഭാർഗ്ഗവരാമന്റെ കീർത്തിയുടേയും, അരയന്നങ്ങൾ പ്രവേശിക്കുന്ന ക്രൗഞ്ച ശൈലത്തിലെത്തി, മഹാബലിയെ താഴ്ത്താൽ ഉപയോഗിച്ച വിഷ്ണുവിന്റെ കാൽ പോലെ നീല നിറത്തിൽ വടക്കോട്ട് പോകുക.


യക്ഷന്റെ നിർദ്ദേശം പാലിക്കപ്പെട്ടാണോ മേഘങ്ങളുടെ സഞ്ചാരം. കാളിദാസ ഭാവനയിൽ നമ്മുടെ ഓണാഘോഷ ഐതീഹ്യത്തിന്റെ പരാമർശമാണെന്ന് അടുത്തിരുന്ന ഡോ: പരാസിനിസിനോട് എന്റെ വിശദീകരണം. പക്ഷേ 'വിഷ്ണുവിന്റെ അവതാരമായ വാമന'നല്ല അസുര ചക്രവർത്തിയായ മഹാബലിക്കാണ് പ്രാധാന്യം എന്ന എന്റെ ഊന്നൽ. ദശരഥയയ് ' കുടുംബത്തിനും ഓണത്തെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ അറിയാൻ മോഹം. സമത്വസുന്ദരമായ ആ മിത്ത് വിവരിച്ച ശേഷം മാനസസരോവർ തീരത്തെ മണൽതട്ടിലിരുന്ന് ഞാൻ നീട്ടി പാടി : 


"മാവേലി നാടുവാണിടും കാലം

മാനുഷരെല്ലാരും ഒന്നുപോലെ........."


1997-ലെ ഓണക്കാലത്ത് മാനസസരോവർ തീർത്തിരുന്ന്  പാടിപതിഞ്ഞ ആ വരികൾ ആലപിക്കാൻ ഗാനഭൂഷണം പാസ്സാകേണ്ട കാര്യമില്ലല്ലോ?


വീണ്ടും മേഘങ്ങളെവിടെ എന്ന ചിന്ത ; "മേല്പോട്ട് ചെന്ന്, രാവണന്റെ കൈകൾ താഴ്വരകളുടെ സന്ധികളെല്ലാം ഇളക്കിയതും സ്വർലോകവനിതമാർക്കു കണ്ണാടിയായിട്ടുള്ളതുമായ കൈലാസത്തിന്റെ അതിഥിയായി " പോയതാണോ!

(മേഘദൂതം - വിവർത്തനം സുധാംശു ചുതുർവേദി)


വടക്ക്ദേശത്തിരുന്ന് തെക്ക്ദേശത്തെ ഐതീഹ്യങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ചിന്തകൾക്കൊരു അതിപ്രവൃദ്ധ സുഖം!


മാനസസരോവർ തീരത്ത്കൂടെ യാത്ര തുടർന്നു. മണൽപ്പരപ്പുകൾ വഴി മാറുന്നു. തീരത്ത് അടിഞ്ഞ് കുടിയ ഉരുളൻകല്ലുകൾക്കു പുറത്ത് കൂടെ ബാലൻസ് ചെയ്ത് നടന്നു. ചെറിയൊരു കുന്നിന് മുകളിലേയ്ക്ക്. അവിടെ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട ഒരു ഗുഹ. ഇത്തരം നിരവധി ഗുഹകൾ മാനസസരോവറിന്റെ ചുറ്റുമുള്ള ഉയർന്ന കുന്നുകളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നെന്ന് സ്വാമി പ്രണവാനന്ദ അദ്ദേഹത്തിന്റെ "കൈലാസ് മാനസസരോവർ " എന്ന പുസ്തകത്തിൽ പറയുന്നു.


ഹിമാലയത്തിലെ ഉഷ്ണകാലത്താണ് കൈലാസ്-മനോസരവർ യാത്ര! അതായത് ജൂൺ മുതൽ സെപ്തംബർ വരെ. അപ്പോഴും ചില സന്ദർഭങ്ങളിൽ അതിശൈത്യം അനുഭവപ്പെടുന്നു. ഒക്ടോബർ ആരംഭിക്കുമ്പോൾ ശൈത്യകാലത്തിന്റെ തുടക്കമായി. മലനിരകളാകെ മഞ്ഞ് മൂടുന്ന അവസ്ഥ. എല്ലാ ഋതുക്കളിലും മാനസസരോവർ തീരത്തുള്ള ബുദ്ധമത മഠത്തിൽ കഴിഞ്ഞ സ്വാമി പ്രണവാനന്ദ മാനസസരോവരിന്റെ ഭാവമാറ്റത്തെക്കുറിച്ച് വിശദീകരിക്കുന്ന അത്ഭുതത്തോടെ മാത്രമേ വായിക്കാനാകൂ!


നീല ജലാശയത്തിന്റെ ദൃശ്യഭംഗി ചുറ്റുമുള്ള മഞ്ഞണിഞ്ഞ മലനിരകളിൽ തട്ടി പ്രതിഫലിക്കുന്ന സൂര്യകിരണങ്ങൾ വർണരാജി തീർത്ത് വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. ഉച്ചയോടെ ഗോട്സുൽ ഗോപയിൽ എത്തി. ഉച്ചഭക്ഷണം അവിടെയാണ്. മുന്നിൽ മാനസസരോവരം. 18 മാസം മാനസസരോവര തീരത്ത് താമസിച്ച സ്വാമി പ്രണവാനന്ദജിയുടെ വിവരണങ്ങൾ വായിച്ചിരുന്നു. ശൈത്യകാലത്ത്  മഞ്ഞ് വീഴ്ചയെ തുടർന്ന്   ഉറഞ്ഞ്  മഞ്ഞ്കട്ടയാകുന്ന തടാകം. അപ്പോഴും തടാകത്തിന്റെ മധ്യഭാഗത്ത് നീലജലാശയമാണെന്ന് പറയുന്നു. ഉഷ്ണകാലത്ത് മഞ്ഞുരുകാൻ തുടങ്ങുമ്പോൾ ഇടിവെട്ടുന്ന പോലുള്ള ശബ്ദമായിരുക്കുമെന്ന്. വിള്ളലുകൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന തടാകം കലങ്ങിമറിയും! ഓളങ്ങൾ ഉയർന്ന് പൊങ്ങും! 


ശൈത്യകാലത്ത് മഞ്ഞുറഞ്ഞ തടാകത്തിന്റെ സുതാര്യതയിൽ നീന്തുന്ന രീതിയിൽ ചത്തിരിക്കുന്ന മത്സ്യങ്ങൾ! തീരത്ത് മരവിച്ച് കിടക്കുന്ന ചെമ്മരിയാടിന്റെ കുടുംബം ! ഇതെല്ലാം സ്വാമിജി കണ്ടിട്ടുണ്ടെന്ന് പറയുന്നു.


ഭൂഗോളത്തിന്റെ ഈ ഭാഗം പ്രത്യേകതയുള്ള സ്ഥലം തന്നെ! ഏകാന്തതയിൽ ചിന്തകൾക്ക് കടിഞ്ഞാണിടാതെ അല്പനേരം! ചുറ്റും മഞ്ഞണിഞ്ഞ മലനിരകൾ, മുന്നിൽ മാനസസരോവരം.  ആദിമ മനുഷ്യൻ 'പൊറുക്കി തിന്ന് ' നടന്ന പ്രദേശമാണോ? ശിലായുഗ മനുഷ്യർ ജീവിതം തുടങ്ങിയത് ഇവിടെയാണോ? ചരിത്രാതീത കാലത്ത് നിന്ന് ചരിത്രത്തിലേക്ക് നടന്ന homosapians - ന്റെ കാലടി പാടുകൾ ഇവിടെയുണ്ടോ? യാത്ര തുടരാൻ സമയമായി. ചിന്തകൾക്ക് വിരാമമിട്ടു. അയവിറക്കുമ്പോൾ ആസ്വാദ്യത വർദ്ധിക്കുന്ന യാത്രാനുഭവങ്ങൾ!


മാനസസരോവര തീരത്ത് കൂടെ കൈലാസപർവ്വതം ദർശിച്ച് കൊണ്ട് യാത്ര തുടർന്നു. കാർമേഘശകലങ്ങൾ സരോവരത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം ഇരുണ്ടതാക്കുന്നു. കൈലാസം ദൃഷ്ടിയിൽ നിന്ന് മറയുന്നു. വീണ്ടും ഒരു മണിക്കൂർ യാത്ര. സെയ്ദി(Zaidi) ലെ ക്യാമ്പ് ഷെഡ്ഡിൽ എത്തിചേർന്നു. വരണ്ട പ്രദേശം. പുൽനാമ്പുകൾക്ക് പോലും പച്ച നിറമില്ല. ക്യാമ്പിന് മുന്നിൽ മാനസസരോവര തീരത്ത് പറക്കും പ്രാർത്ഥനാ കൊടിമരം, സൗകര്യങ്ങൾ പരിമിതം. OD തന്നെ ! Open defecation!


അങ്ങനെ ചിരകാല അഭിലാഷമായ ഒരു യാത്രയുടെ അവസാനത്തിലേക്ക് അടുക്കുകയാണ്. സാക്ഷാൽ കൈലാസവും മാനസസരോവറും കണ്ട് കഴിഞ്ഞു. കൈലാസ പരിക്രമണം 52 കി.മീ 3 ദിവസമെടുത്ത് -. മാനസസരോവർ പരിക്രമണം 75 കി.മീ. രണ്ട് ദിവസമെടുത്ത്. അടുത്ത ദിവസം കൈലാസ പരിക്രമണത്തിന് പോയവർ തിരിച്ചെത്തുമ്പോൾ തക്ലാകോട്ടിലേക്ക് തിരിക്കും. ശ്രീരാമലക്ഷ്മണ സീതാദേവി പ്രതിഷ്ഠകളുള്ള ഖോജാർനാഥ് ബുദ്ധമത വിഹാര സന്ദർശനവും യാത്രാ പരിപാടിയിലുണ്ട്.


(24)  പ്രകൃതിക്ക് പ്രണയ സുഗന്ധം! *താമരയുടെ സുഗന്ധം!


കന്യാകുമാരി മുതൽ കൈലാസം വരെ!

            

                                (24)


സെപ്തംബർ 20, 1997


അതിരാവിലെ തന്നെ ഉണർന്നു. കൈലാസ-മാനസസരോവർ പരിക്രമണങ്ങൾ പൂർത്തീകരിച്ച സംതൃപ്തി എല്ലാവരിലും ദൃശ്യമായിരുന്നു. കൈലാസപരിക്രമണം കഴിഞ്ഞ് ഞങ്ങളുടെ സഹയാത്രികർ തിരിച്ചെത്തണം. ലയിസൺ ഓഫീസർ ഡോ. ധവാന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള യാത്രാ സംഘം ഉച്ചയോടെ എത്തുമെന്ന് പറഞ്ഞിരുന്നു. അവർക്കും കൂടിയുള്ള ഭക്ഷണം തയ്യാറാക്കുന്നു.


ക്യാമ്പ് ഷെഡ്ഡിന് മുന്നിൽ അവിടവിടെ ചെറു ഗ്രൂപ്പുകളായി കൂടിനിന്ന് അത് വരെയുള യാത്രാനുഭവങ്ങൾ ഓർത്തെടുക്കുന്നു. 


വിശാലമായ മൈതാനങ്ങളും മഞ്ഞണിഞ്ഞ മലനിരകളും, ഹിമവാഹിനിയിൽ നിന്നൊഴുകുന്ന നദികളും! പ്രതികൂല കാലാവസ്ഥയെ അതിജീവിച്ച ദീർഘായുസ്സ് നേടിയ ജനത! ഹിന്ദുക്കുഷ് പർവ്വതനിരകൾ, കണ്ഡഹാർ മുതൽ കാശ്മീർ വരെയും, തുടർന്ന് അസം അതിര് വരെയും നീണ്ട് 700 കി.മീ. വീതിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഹിമാലയം! ഇന്ത്യയിൽ ഉത്ഭവിച്ച ബുദ്ധമതത്തിന്റെ സ്വധീനത്തിലും സാംസ്ക്കാരിക തനിമ സൂക്ഷിക്കുന്ന തിബറ്റൻ പീഠഭൂമി.  തിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയുടെ അരിക് കണ്ട് മടങ്ങുന്ന വികാരം. ലാസയിലേക്കോ തിബറ്റിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളിലേക്കോ പോകാൻ കഴിയാത്തതിലുള്ള നൈരാശ്യം! "കണ്ടത് സ്വർണ"മാണെന്നതിൽ സംശയമില്ല! 


ദൂരെക്ക് നോക്കി നിന്നു. ശിലായുഗ മനുഷ്യരെക്കുറിച്ചുള്ള ദൃശ്യചിത്രീകരണത്തിൽ കണ്ടിട്ടുള്ളത് പോലുള്ള ഭൂപ്രദേശം! കൈലാസ-മാനസസരോവര പ്രദേശം കണ്ടിട്ടായിരിക്കുമോ അത്തരം രംഗകലകൾ പുസ്തക താളുകളിലും, ചലച്ചിത്രങ്ങളിലും നിറഞ്ഞത്. 


എന്തിനേറെ "പുറത്ത് ദാസനെന്ന് " പറഞ്ഞ മഹാകവി ഉജ്ജയിനിൽ നിന്ന് ഹിമാലയ ചുരങ്ങൾ കടന്ന് ഹിമാദ്രി നടുവിലുള്ള കൈലാസത്തിലേക്ക് കാൽനടയായി സഞ്ചരിച്ചിരിക്കുമോ? "പ്രണയ സൗന്ദര്യവും പ്രകൃതി സൗന്ദര്യവും ഒന്നിച്ച് കോർത്ത " കാളിദാസ പ്രതിഭ ! വിന്ധ്യന്റെ തെക്ക് നിന്ന് കൈലാസ പാർശ്വത്തിലുള്ള വൈശ്രവണന്റെ അളകാപുരിയിലേക്ക് വർഷാരംഭത്തിലെ പുതുമേഘത്തിന്  വഴിപറഞ്ഞ് കൊടുക്കുന്ന വിരഹാർത്തനായ യക്ഷൻ! 


നർമദ, യമുന, വേത്രവദി, ഗംഗ, സരസ്വതി, ബ്രഹ്മപുത്ര എന്നീ നദികൾ കടന്ന്, ഹിമാലയ കൊടുമുടികളുടെ ഉയരങ്ങളെ തഴുകി പ്രേയസിക്ക് ദൂതുമായി പോകുന്ന ആഷാഢമേഘം!  പ്രകൃതിയെ പ്രണയം മണക്കുന്നു! മാനസസരോവരിലെ തീരത്ത് ദൂരെ കണ്ണും നട്ട് നിൽക്കുമ്പോൾ ചുറ്റുമുള്ള പ്രകൃതിക്ക് പ്രണയ സുഗന്ധം! *താമരയുടെ സുഗന്ധം!  മനസ്സിൽ വിരഹ ഛവി!


മേഘം സഞ്ചരിച്ച വഴികളിലൂടെ വിന്ധ്യന്റെ തെക്ക് നിന്നല്ലേ ഞാനും മാനസസരോവര തീരത്ത് എത്തിചേർന്നത്! ട്രെയിനിലും ബസ്സിലും, ട്രക്കിലും, കാൽനടയായും എന്ന് മാത്രം!  ഹാമാലയം കടന്ന് ......! ശിപ്രാ നദിക്കരയിലെ മഹാകാള ക്ഷേത്രത്തിലും മുമ്പെരിക്കൽ പോയിരുന്നതും ഓർത്തു!


ഉച്ചയ്ക്ക് 12 മണിക്ക് തന്നെ ഡോ. ധവാന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സംഘം കൈലാസപരിക്രമണം കഴിഞ്ഞെത്തിചേർന്നു. പരസ്പരം യാത്രാനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവയ്ക്കുന്നതിലായി പിന്നീടുള്ള സമയം. കൈലാസപരിക്രമണ സമയത്ത് ഞങ്ങൾക്ക് ലഭിച്ച അനുകൂല അന്തരീക്ഷം അവർക്ക് ലഭിച്ചില്ലെന്ന് അവരുടെ സംസാരത്തിൽ നിന്ന് വ്യക്തമായി! കൈലാസം ആകെ മഞ്ഞുമൂടി കിടക്കുന്ന രീതിയിലായിരുന്നു. കൈലാസത്തിന്റെ വിവിധ ദിശകളിൽ നിന്നുള്ള ദൃശ്യങ്ങൾ അവർക്ക് ലഭ്യമായില്ലെന്ന് സാരം!  


ഉച്ചഭക്ഷണം കുശാൽ! ചപ്പാത്തി, പരിപ്പ്, ചോറ്, സബ്ജി എന്നിവ ഇഷ്ടാനുസരണം. മൂന്ന് തരം കറികൾ! ഘീർ (പായസം). ധർച്ചൂളയിൽ നിന്ന് കൊണ്ട് വന്നതെല്ലാം തീർക്കണം. അവസാനത്തെ പാചകം. അത്താഴവും തുടർന്നുള്ള ദിവസങ്ങളിലെ ഭക്ഷണവും തക്ലാക്കോട്ട് ചൈനാക്കാരുടെ വക! ലിപുലേഖ് പാസ്സ് വഴി അതിർത്തി കടന്നുള്ള മടക്കയാത്രയിൽ KMVN (Kumaon Mandal Vikas Nigam) ഭക്ഷണം നൽകും!


രണ്ട് ട്രക്കുകളിലായി വീണ്ടും തക്ലാകോട്ടിലേക്ക് .... നട്ടും ബോൾട്ടും ഇളകുന്ന യാത്ര തന്നെ!  ഇടയ്ക്ക് രാക്ഷസതടാകക്കരയിൽ (രാക്ഷസ്തൽ) അല്പം വിശ്രമം. കൈലാസം അവസാനമായി കണ്ട് സഹയാത്രികർ കൈകൂപ്പുന്നു. അങ്ങോട്ട് പോയപ്പോൾ രാക്ഷസ തടാകക്കരയിൽ വച്ചാണ് ആദ്യമായി കൈലാസദർശനം. അപ്പോഴുള്ള ഉന്മാദവസ്ഥ ഇപ്പോഴില്ല. 


കൈലാസനെറുകയിലേക്ക് നോക്കി നിന്നു. പ്രകൃതിയിൽ എത്രയെത്ര മനോഹര കാഴ്ചകൾ! ഒരു പുരുഷായുസ്സുകൊണ്ടു കണ്ട് തീർക്കാൻ കഴിയാത്തവ. എന്നിട്ടും എല്ലാം കണ്ടെന്ന് വീമ്പിളക്കുന്ന മനുഷ്യർ! നാം എല്ലാം കണ്ടിട്ടുമില്ല; എല്ലാം അറിഞ്ഞിട്ടുമില്ല! ഇത്തരം വിജനമായ പ്രദേശങ്ങളിൽ നിൽക്കുമ്പോഴാണ് പ്രപഞ്ചത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ശാസ്ത്രചിന്തകൾ മനസ്സിലേക്ക് ഓടി എത്തുന്നത്.


"അനന്തം അജ്ഞാതം അവര്‍ണ്ണനീയം

ഈ ഭൂലോകഗോളം തിരിയുന്നമാര്‍ഗം

അതിങ്കെലങ്ങാണ്ടൊരിടത്തിരുന്നു

നോക്കുന്ന മര്‍ത്യന്‍ കഥയെന്തു കണ്ടു !" 

നാലപ്പാട് നാരായണമേനോൻ കുറിച്ചിട്ട വരികൾ! ഉത്തരം തേടിയുള്ള ശാസ്ത്രത്തിന്റെ പ്രയാണം തുടരുകയാണ്! അന്വേഷണങ്ങളിലൂടെയാണല്ലോ മാനവരാശി മുന്നേറിയത്.


അല്പനേരം രാക്ഷസതടാകത്തിൽ നോക്കി നിന്നു. രാവണൻ കൈലാസത്തെ ലങ്കയിലേക്ക് കൊണ്ട് പോകാൻ തപസ്സ് ചെയ്ത സ്ഥലമെന്ന ഐതീഹ്യം! മാനസസരോവരത്തെ പോലെ തന്നെ മനോഹരം! പക്ഷേ വെറുക്കപ്പെടുന്ന തടാകം! 


"രാമ സായകമേറ്റു തളർന്ന ലങ്കേശ്വരന്റെ " ദ്രാവിഡ ചിന്തകൾ! 


" നാദരൂപാത്മകൻ പിന്നീടൊരിയ്ക്കൽ 

ആ നാരദൻ പുത്രിയെ പറ്റി പറഞ്ഞ നാൾ 

തന്നുള്ളിൽ ഒന്നാമതുണ്ടായ മോഹമാണ്

ഒന്നു മകളെ ഒരു നോക്കു കാണുവാൻ 

കണ്ടൊന്ന് മാപ്പു ചോദിയ്ക്കുവാൻ 

ആ മണി ചുണ്ടിൽ ഒരച്ഛന്റെ മുത്തം കൊടുക്കുവാൻ... " 

രാമായണത്തിന്റെ മറ്റൊരു പാഠഭേദം!


മുമ്പൊരിക്കൽ ധനുഷ്കോടി മുനമ്പിൽ ശ്രീലങ്കയെ നോക്കി  "രാവണപുത്രി " എന്ന കവിത സഹയാത്രികരിലൊരാൾ ചൊല്ലിയതും ഓർമയിലേക്കോടിയെത്തി!  ദ്രാവിഡ ദേശത്ത് നിന്ന്, കേരളത്തിൽ നിന്നു വന്നത് കൊണ്ടാകാം പുരാണങ്ങളുടെ ആസ്വാദനം സാഹിത്യാസ്വാദനമായി മാറുന്നതും വഴിവിട്ട് മാറാത്തതും! പുരാണങ്ങളിലെ ആര്യ-ദ്രാവിഡ വൈവിധ്യം! കേരളീയ മനസ്സുകളിൽ അവരറിയാതെ സന്നിവേശിപ്പിക്കുന്ന സത്ചിന്ത! ഭക്തിയും വിശ്വാസവും കലാപത്തിന് കാരണമാകാത്ത കേരളപെരുമ!


രാക്ഷസ തടാകവും കൈലാസവും മഞ്ഞണിഞ്ഞ മലനിരകളും. ഇനിയൊരു യാത്ര ഭൂമിയുടെ ഈ ഭാഗത്തേക്ക്? വിട്ട് പോരാൻ മനസ്സ് വരുന്നില്ല. ശാന്തമായി, ഒരു ദൗത്യം നിർവ്വഹിച്ച സംതൃപ്തിയോടെ, ട്രക്കുകളിലേക്ക് മടങ്ങി!  മലമുകളിലേക്ക് വലിഞ്ഞ് കയറുന്ന ട്രക്കിന് ആശ്വാസമായി കുത്തിറക്കങ്ങൾ! പക്ഷേ രണ്ടും ട്രക്കിനുള്ളിലെ യാത്രകാർക്ക് ഭയമുളവാക്കുന്നത്.


ഇടയ്ക്ക് സ്വരോവർസിംങിന്റെ ശവകുടീരത്തിൽ അല്പനേരം. രണഭേരി മുഴങ്ങിയിരുന്ന പ്രദേശം! തിബറ്റൻ ഗ്രാമങ്ങളിൽ മനുഷ്യരും പറവകളും കൂടണയുന്നു! ചെമ്മരിയാടിൻ പറ്റത്തെ തെളിച്ച് അട്ടിടയന്മാർ! സൂര്യന്റെ പ്രഭയ്ക്ക് മങ്ങലേറ്റിട്ടില്ല. 7.30 കഴിയും സായംസന്ധ്യയാകാൻ. വീണ്ടും തക്ലാകോട്ട് ഗസ്റ്റ് ഹൗസിൽ എത്തിചേർന്നു.


ഉടനെ തന്നെ എല്ലാവരും എതിർവശത്തുള്ള പോസ്റ്റാഫീസിലേക്ക്. കൈലാസ-മാനസസരോവർ പൂർത്തിയാക്കിയ വിവരം ഉറ്റവരേയും, സ്നേഹിതരെയും അറിയിക്കാൻ ഫോൺ ബൂത്തിനു മുമ്പിൽ നീണ്ട ക്യൂ, 30 പേരുടെ! ഞാനും അടുത്ത വീട്ടിൽ വിളിച്ച് വിവരം പറഞ്ഞു. അന്ന് വീട്ടിൽ ഫോണില്ല. അര മണിക്കൂർ കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടുവിളിച്ച് ഭാര്യയുടെ സ്വരം വളരെ നാളുകൾക്ക് ശേഷം കേട്ടു !


രാത്രി സൗഹൃദസദസ്സിൽ വിഷയ ദാരിദ്ര്യം അനുഭവപ്പെട്ടില്ല. വർത്തമാനകാല ദേശീയ രാഷ്ട്രീയം, സാർവ്വദേശീയ രംഗത്തെ മാറ്റങ്ങൾ, ചരിത്രം, ചരിത്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ആത്മനിഷ്ഠ വ്യാഖ്യാനങ്ങൾ. മതങ്ങളുടെ താരതമ്യം, ദേശീയ സ്വാതന്ത്ര്യ പ്രസ്ഥാനത്തിലെ വിവിധധാരകൾ, യാത്രാനുഭവങ്ങൾ, എല്ലാം ചർച്ചയ്ക്ക് വിഷയമായി.  തൊഴിൽ സമരങ്ങളും തൊഴിലാളി പ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെ വളർച്ചയും സ്വതന്ത്ര്യസമര ചരിത്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചയിലേക്ക് കൊണ്ടുവരാനുള്ള എന്റെ ശ്രമവും വിജയിച്ചു. അപ്പർ മിഡിൽ ക്ലാസ്സും അതിലുപരിയിലുമുള്ള സാമ്പത്തിക ശ്രേണിയിൽപ്പെട്ട സഹയാത്രികർക്ക് അത്തരം വിഷയങ്ങളിലുള്ള താല്പര്യക്കുറവും ശ്രദ്ധിച്ചു. തൊഴിലവകാശങ്ങൾ വികസനത്തിന് തടസ്സമാണെന്ന അഭിപ്രായത്തിനാണ് മുൻതൂക്കമെന്നത് ഇത്തരം ഒരു യാത്രാ സംഘത്തിൽ സ്വാഭാവികം. ഗാന്ധിജിയുടെ പിന്തുണയോടെ നടന്ന അഹമ്മദാബാദ് തുണിമിൽ തൊഴിലാളികളുടെ സമരം ഏടുത്ത് കാട്ടിയുള്ള എന്റെ പ്രതിരോധത്തിന് ഡോ.പരാസിനിസ്, KN ശർമ്മ, US ഗോസ്വാമി എന്നിവരുടെ പിന്തുണയും ലഭിച്ചു. രാത്രി വളരെ വൈകിയും സൗഹൃദ സംഭാഷണം തുടർന്നു. 


അടുത്ത ദിവസം ഉച്ചവരെ കസ്റ്റംസ് ഇമിഗ്രേഷൻ പരിശോധനയ്ക്കും, കറൻസി കൈമാറ്റത്തിനും വേണ്ടിയുള്ള അവസരം! ഉച്ചഭക്ഷണത്തിന് ശേഷം ഖോജാർനാഥ് ബുദ്ധമതവിഹാര സന്ദർശനം! ലയിസൺ ഓഫീസറുടെ വിശദീകരണത്തോടെ സൗഹൃദസദസ്സ് അവസാനിച്ചു.


ഞാനൊന്നു പുറത്തിറങ്ങി. വഴിവിളക്കുകൾ മിന്നുന്ന തക്ലാകോട്ട് വീഥിയിലൂടെ നടന്നു. വിജനമായ പാത. കടകളെല്ലാം അടച്ച് കഴിഞ്ഞു. കുറച്ച് ദൂരം മുന്നോട്ട് അലസഗമനം! കർണാലി നദിയുടെ കളകളാരവം കേട്ടു തുടങ്ങി! നദിക്ക് കുറുകെയുള്ള പാലത്തിന്റെ കവാടത്തിൽ സൈനികവേഷധാരികളായ രണ്ട് പേർ! അവരെന്തോ എന്നോട് ചോദിച്ചു! കൈലാസ്-മാനസസരോവർ യാത്രാ സംഘത്തിൽ ഇന്ത്യയിൽ നിന്ന് വന്നതാണെന്നും ഗസ്റ്റ്ഹൗസിലാണ് താമസമെന്നും  ഹിന്ദിയിലും ഇംഗ്ലീഷിലുമായി  ഞാനും പറഞ്ഞു. അവർ പറഞ്ഞത് എനിക്കും, ഞാൻ പറഞ്ഞത് അവർക്കും മനസ്സിലായില്ല. പിന്നീട് അവർ പറഞ്ഞ പരുഷമായ വാക്കുകൾക്ക് gawn-da (I am sorry) പറഞ്ഞ്  തിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലെ ആകാശം നോക്കി ശരവേേഗത്തിൽ ഗസ്റ്റ്ഹൗസിലേക്ക്..... നക്ഷത്രങ്ങൾ എന്റെ ചമ്മൽ കണ്ട് കണ്ണ് ചിമ്മുന്നുണ്ടായിരുന്നു!


JP


==========

*ഭാര്യയുടെ പേര്  സരോജം.

Thursday, June 3, 2021

Kailas- Manasasaras Yathra I


കന്യാകുമാരി മുതൽ കൈലാസം വരെ!

                           (1)

യാത്രാനുഭവങ്ങളുടെ തലവാചകം അങ്ങനെ തന്നെയാകട്ടേ!

പ്രകൃതിയുടെ ഒരു ഭാവത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു ഭാവത്തിലേയ്ക്ക്! 

മാനവരാശിയുടെ ചരിത്രത്തിലെ വളരെ നിർണായകമായ കാലഘട്ടത്തിലാണോ നാം ജീവിക്കുന്നത്? 

ലോകമാകെ ഒരു തരം അടച്ചിരിപ്പിലാണ്! മഹാമാരിയുടെ ആക്രമണം പണ്ഡിതനേയും പാമരനേയും, ഉള്ളവനേയും ഇല്ലാത്തവനേയും ഒരു പോലെ ബാധിക്കുന്നു!

മാനവരാശി പൊരുതി മുന്നേറുമ്പോൾ വീണുപോകുന്നവരുടെ എണ്ണം കൂടുന്നു! സന്തോഷത്തിന്റെ അന്തരീക്ഷം സന്താപമായി മാറുന്ന നിരവധി കുടുംബങ്ങൾ!

"ജീവിതം തന്നെ ഒരു യാത്രയല്ലേ " എന്ന പറഞ്ഞ് പതിഞ്ഞത് തന്നെ പറഞ്ഞു കൊണ്ട് ഓർമകളിലൂടെ ഒന്ന് സഞ്ചരിക്കാം!

എത്രയെത്ര യാത്രകൾ! പരിമിതമായ സാധ്യതകൾ ഉപയോഗപ്പെടുത്തി പരമാവധി യാത്രകൾ! വിശാലമായ ലോകത്തിന്റെ കോണുകളിലെത്തിചേരണമെന്ന ത്വര എന്നുമുണ്ട്, ഇന്നുമുണ്ട്! ഇനി..........?'

പിറന്ന് വീഴുന്ന കുഞ്ഞിന്റെ കരച്ചിൽ പുതിയൊരു കാഴ്ച കാണുന്ന അത്ഭുതാഹ്ളാദത്തോടെയുള്ള നിലവിളിയാകാം! യാത്ര അവിടെ തുടങ്ങുകയല്ലേ?

പ്രകൃതിയെ പരിമിതമായ വൃത്തത്തിനകത്തു നിന്നുള്ള നിരീക്ഷണം കുഞ്ഞുമനസ്സുകളിൽ സ്വാഭാവരൂപീകരണം നടക്കുന്നു! പുതിയ പുതിയ കാഴ്ചകൾ കാണാനുള്ള ജിജ്ഞാസയും വർദ്ധിക്കുന്നു!

യാത്രകളുടെ തുടക്കം അങ്ങനെയൊക്കെയാകാം! 

ബാല്യകാല ചങ്ങാതിമാരുമായി പാച്ചല്ലൂരിലെ "കീവറുത്ത പള്ളാപ്പിലെ" മാനത്ത് കണ്ണികളെ തേടിയുള്ള  അന്നത്തെ 'സാഹസിക യാത്ര'! (കീവറം = വീടിന് പിന്നിലെ തൊടി, പുരയിടം  പള്ളാപ്പ് = വെള്ളച്ചാല്). 

ഭൂമിയുടെ അവസാനം കാണാൻ "ചൊക്കൻക്കാവ് " വലിഞ്ഞ് കയറിയത്! 

നിലാവുള്ള രാത്രികളിൽ പാച്ചല്ലൂർ മൂടിപ്പുരയിൽ (ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം) ഉത്സവം കാണാൻ വീടിന് പുറക് വശത്തെ വിശാലമായ വയലുകളുടെ വരമ്പുത്തു കൂടെ 'നേർവഴിവിട്ടുള്ള വളഞ്ഞ സഞ്ചാരം'! 

അച്ഛന്റെ അടി പേടിച്ചാണെങ്കിലും 'സർപ്പക്കാവിനുള്ളിൽ, കരിയിലകൾക്കടിയിലെ ഒളിവ് ജീവതം'!

ഇതൊക്കെയാകാം എന്റെ യാത്രകൾക്കൊരു സാഹസിക സ്വഭാവം കൈവന്നത്!

 "പ്രകൃതിയും പ്രണയവും മണക്കുന്ന മിത്തിനാധാരമായ ഹിമവാന്റെ തരു-ഹിമ നിരകളിലൂടെയുള്ള  30 ദിവസം നീണ്ടു നിന്ന കൈലാസ-മാനസരസ്സ് കാൽനടയാത്ര! 

തിരുവനന്തപുരം മുതൽ കാസർഗോഡ് വരെ പശ്ചിമഘട്ട മലനിരകളിലെ സഹ്യസാനുക്കളിലൂടെയുള്ള 30 ദിവസം കൊണ്ട് നടന്നെത്തിയത്! ചെറുതും വലുതുമായ സഞ്ചാരങ്ങൾ!

ഈ മഹാമാരിക്കാലം ഓർമകൾ അയവിറക്കാനുള്ള അവസരമാക്കി മാറ്റാം! ഓർമകളുടെ പച്ചത്തുരുത്തിൽ നിന്ന് ചിലതൊക്കെ മാന്തിയെടുത്ത് വിയർക്കാം!

ആ വിയർപ്പിന്റെ മണം ഞാനാസ്വദിക്കും!  നിന്നു കൊണ്ടുള്ളൊരു നടത്തം! Treadmill പോലെ! കാരണം അതൊക്കെയാണ് എന്റെ ജീവിതം! 

തെല്ലൊരു സ്വാർത്ഥതയോടെ യാത്രാനുഭവങ്ങൾ എഴുതാൻ ശ്രമിക്കട്ടേ! 
.............


കന്യാകുമാരി മുതൽ കൈലാസം വരെ!

                                     (2)

അതൊരു ഉറച്ച തീരമാനമായിരുന്നോ? എടുത്ത തീരുമാനത്തിൽ ഉറച്ച് നിന്നതോ? കൈലാസ-മാനസസരസ്സ് യാത്രയെക്കുറിച്ച് തന്നെ !

അന്ന് അത്തരം ഒരു യാത്രയെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കാൻ തോന്നിയത് തന്നെ ഇന്ന് തിരിഞ്ഞ് നോക്കുമ്പോൾ അത്ഭുതമായി തോന്നുന്നു! ഏറെ ചെലവ് വരുന്ന യാത്ര!

ആ തീരുമാനം എവിടെ വച്ചായിരുന്നു? ഒരു അഗസത്യകൂട യാത്രയ്ക്കിടയിൽ പൊങ്കാലപ്പാറയിലെ നെയ്യാറിന്റെ ഉത്ഭവസ്ഥാനത്ത് വച്ചോ ? അതോ തൂക്കായ പാറയിറങ്ങി വരുന്ന കരമനയാറ്റിൻ തീരത്തെ ചെറിയ വെള്ളച്ചാട്ടത്തിൽ കുളി കഴിഞ്ഞ്  വെടി പറഞ്ഞിരുന്ന സമയത്തോ? 

ആരൊക്കെയായിരുന്നു കൂടെ? പപ്പൻ, ശ്രീവത്സൻ, ഗോപൻ, രാധാകുമാർ, വിജയൻ, ജനാർദ്ദനൻ പിള്ള, മാത്യു ജോസ്, രാമരാജൻ, ശ്രീകുമാർ , മുകുന്ദൻ മേനോൻ , ബി.കെ. അജിത്ത്, TK നാരായണൻ, സാബുരാജ്,  ഷാജികുമാർ,  എ.പി.വിശ്വനാഥൻ, പി.കെ.തോമസ്,   രാധാകൃഷ്ണൻ ശാസ്താംകോട്ട, ചെറുവല്ലി രാധാകൃഷ്ണൻ, ആറ്റിങ്ങൽ ശശി, എ.ജി.ശശിധരൻ നായർ,  ജോൺ തോമസ്,  ജയകുമാർ, ശ്രീകണ്ഠൻ, വേലായുധൻ നായർ, രാമകൃഷ്ണൻ നായർ,  സെൻ ജോർജ്, ഗോപൻ, രാജൻ പോറ്റി,(ആനാട് )........... പട്ടിക നീളും!  വിട്ട് പോയ പേരുകൾ inhospitable terrain- ൽ ഒന്നിച്ച് കഴിഞ്ഞവർ ഓർക്കുന്നെങ്കിൽ പറയട്ടേ! ഇവരിൽ ആരൊക്കെയായിരുന്നു ആ തീരുമാനത്തിന് സാക്ഷിയായത്?

80-കളിലെ സെക്രട്ടേറിയറ്റിലെ അന്തരീക്ഷം!സമരങ്ങളും, സസ്പെന്‍ഷനുകളും തുടര്‍കഥയായി മാറിയ കാലം.  ഇതിനിടയിലും ഞങ്ങളില്‍ ചിലര്‍ ചില യാത്രകൾ നടത്തിയിരുന്നു! അവധികൾ ചേർന്ന് വരുന്ന  ദിവസങ്ങളിലായിരുന്നു യാത്രകളധികവും! അതൊക്കെ അല്പം സാഹസികത നിറഞ്ഞതായിരുന്നു. 

തുടര്‍ച്ചയായി എല്ലാ വര്‍ഷവും അഗസ്ത്യകൂട യാത്രകള്‍ ഞങ്ങള്‍ നടത്തി. ആനമുടി യാത്രകൾ !  പക്ഷിപാതാളം, മുല്ലക്കുടി, താന്നിക്കുടി, ചൊക്കം പെട്ടി....!  സഹ്യപർവ്വതത്തിലെ ഉൾവനങ്ങളിലുള്ള സാഹസിക വാസം!   കുടുംബസമേതം വിനോദയാത്ര എന്നതിനും സെക്രട്ടേറിയേറ്റിൽ തുടക്കം കുറിക്കുന്നതിനും ഞങ്ങളുടെ പങ്ക് ചെറുതല്ല ! പ്രകൃതിയെ പ്രണയിച്ച നടന്ന നല്ല കാലം!  

ഞങ്ങളില്‍ ചിലര്‍ എല്ലാ യാത്രകളിലും പങ്കെടുക്കുമെങ്കിലും ഓരോ യാത്രയിലും സെക്രട്ടേറിയേറ്റില്‍നിന്നും, ആനാടുനിന്നും പുതുതായി യാത്രാസംഘത്തില്‍ അംഗമാകുന്നവരും ഉണ്ടായിരുന്നു.  ഓരോ യാത്രയ്ക്ക് ശേഷവും തൂണിന്റെ മൂട്ടിലും, സംഘടനാ ആഫീസിലും വാമൊഴിയിലൂടെ (അന്ന് വാട്ട്സ്പ്പും, FB-യും ഇല്ലായിരുന്നല്ലോ?) ഞങ്ങള്‍ നല്‍കുന്ന പ്രചരണം നിരവധിപേരെ യാത്രാ തല്പരരാക്കി. യാത്രാസംഘത്തില്‍ ഉള്‍ക്കൊള്ളിക്കാത്തതിന് ചിലര്‍ പരിഭവവും പ്രകടിപ്പിച്ചു.  അങ്ങനെ സെക്രട്ടേറിയേറ്റില്‍ പുതിയൊരു യാത്രാ സംസ്ക്കാരം വളര്‍ത്തിയെടുക്കുന്നതില്‍ ചെറുതല്ലാത്ത പങ്കു വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്‌. 

1997-ൽ നടത്തിയ കൈലാസ-മാനസസരസ്സ് യാത്രയെ ഓർത്തെടുക്കുമ്പോൾ അതിന് വേണ്ടി അറിഞ്ഞും അറിയാതെയും നടത്തിയ മുന്നൊരുക്കങ്ങളെ പരമാർശിച്ചത് അസ്ഥാനത്താകില്ല!

പലപ്പോഴായി നടന്ന അഗസ്ത്യകൂട യാത്രകളിലെ വിശേഷങ്ങൾ മറ്റൊരിക്കൽ വിശദമായി ഓർത്തെടുക്കാം! ഇപ്പോൾ കന്യാകുമാരിയിൽ നിന്ന് കൈലാസത്തിലെത്തേണ്ടതുണ്ട്! "Miles to go....."! 

ഇന്നത്തെ 'പ്രമുഖരുടെ '  അന്നത്തെ ദൃശ്യങ്ങൾ പകർത്താൻ പപ്പന്റെ ചെറിയ ക്യാമറ സഹായമായി! അത് സോഫ്റ്റ് കോപ്പി ആക്കുന്നതിന് സെക്രട്ടേറിയേറ്റിൽ കമ്പ്യുട്ടർവൽക്കരണത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ നിലനിന്ന കമ്പ്യുട്ടർ നിരക്ഷരതയും സഹായിച്ചു! (അന്ന് ഞാൻ ആ രംഗത്തൊരു മുറിമൂക്കനായിരുന്നു!)
കന്യാകുമാരി മുതൽ കൈലാസം വരെ!

                                   (3)

സാക്ഷാൽ കൈലാസം ടിബറ്റിലാണ്, ചൈനയിലാണ്! അന്ന്, 1997-ൽ വിദേശകാര്യ വകുപ്പ് തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നവരെ മാത്രമേ കൈലാസ മാനസസരസ്സ് യാത്രയ്ക്ക് അനുവദിക്കുകയുള്ളൂ! അതും ഓരോ വർഷവും നിശ്ചിത യാത്രക്കാർ! 
(ഇന്ന് വിനോദയാത്രകൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി സ്വകാര്യ ട്രാവൽ ഏജൻസികൾക്കും കൈലാസ- മാനസസരസ്സ് യാത്രയ്ക്ക് ചൈന അനുവാദം നൽകുന്നുണ്ട്! )

ആത്മീയതയുടെ അതിപ്രസരമുള്ള സമ്പന്നരാകും മിക്കവാറും യാത്രാനുമതി കരസ്ഥമാക്കുന്നത്! 

ഏതായാലും അപേക്ഷിക്കാൻ തന്നെ തീരുമാനിച്ചു! കേരളാ ഹൗസിൽ ജോലി ചെയ്തിരുന്ന സ്നേഹിതൻ സിംജി ജോസഫിന് യഥാവിഥി പൂരിപ്പിച്ച അപേക്ഷ അയച്ച് കൊടുത്തു! അപേക്ഷകന്റെ ആരോഗ്യസ്ഥിതിയെ സംബന്ധിച്ച മെഡിക്കൽ സർട്ടിഫിക്കറ്റുകൾ അപേക്ഷയോടൊപ്പം ആവശ്യമായിരുന്നു.

തിരുവനന്തപുരത്തെ കോസ്മോ ആശുപത്രിയിലാണ് ഇത് സംബന്ധിച്ച പരിശോധനകളെല്ലാം നടത്തിയത്! രക്തം, കഫം, മലം, treadmill test എല്ലാം എല്ലാം! ഭാഗ്യം ആരോഗ്യത്തിന് കുഴപ്പമൊന്നുമില്ല! പതിനായിരം രൂപ ചെലവായി! എന്തിനാണെന്ന ചോദ്യത്തിന് കൈലാസ-മാനസസരസ്സ് യാത്രയ്ക്കാണെന്ന എന്റെ ഉത്തരം ഡോക്ടറെ തെല്ലൊന്നതിശയിപ്പിച്ചു!

അയച്ച അപേക്ഷയുടെ സ്ഥിതി എന്തായി എന്ന് ട്രങ്ക് കാൾ വിളിച്ച് (അന്ന് മൊബൈലൊന്നും പ്രചുരപ്രചാരമായിരിന്നില്ല) അന്വേഷിക്കുമായിരുന്നു! ഭാഗ്യമോ, വീട്ടുകാരുടെ നിർഭാഗ്യമോ, സിംജി ജോസഫ് Ministry of External Affairs -ൽ നേരിട്ടേല്പിച്ച അപേക്ഷ ഫലം കണ്ടു. ഞാൻ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു! അന്ന് ദില്ലിയിലെ കേരളാ ഹൗസിൽ Resident Commissioner ആയിരുന്ന  ശ്രീ അനന്ദ്കുമാർ IAS ന്റെ സഹായം ഉണ്ടായിരുന്നതായി പിന്നിട് കൈലാസ-മാനസസരസ്സ് യാത്രയ്ക്ക് തയ്യാറെടുത്ത് കേരള ഹൗസിലെത്തി സിംജിയുമായി ശ്രീ ആനന്ദ് കുമാർ IAS - നെ കണ്ടപ്പോൾ അറിയാൻ കഴിഞ്ഞു!

യാത്രയ്ക്ക് വേണ്ട ഒരുക്കങ്ങൾ തുടങ്ങി! അതിശൈത്യത്തെ നേരിടാനുതകുന്ന വസ്ത്രങ്ങളുടേയും, മറ്റ് സമഗ്രഹികളുടേയും ലിസ്റ്റും നിർദ്ദേശങ്ങളും അടങ്ങുന്ന പുസ്തകം വിദേശകാര്യ വകുപ്പിൽ നിന്ന് ലഭിച്ചിരുന്നു! പലതരം കമ്പിളി മേൽ വസ്ത്രങ്ങൾ,അടിവസ്ത്രങ്ങൾ, 
മഫ്ളർ, സൺഗ്ലാസ്സ്
മലകയറ്റത്തിന് സഹായകമായ നല്ല ഗ്രിപ്പുള്ള ഷൂ, ,  മഡ് ഷൂ, ഇവയെല്ലാം സംഘടിപ്പിക്കുന്നതിന് നല്ല തൂകവേണം!

അക്കാലത്ത് അണ്ണൻ എന്റെ ജേഷ്ഠ സഹോദരൻ ( ഭാര്യയുടെ സഹോദരൻ ) ശ്രീ. J രാമചന്ദ്രൻ മദ്രാസ് റെജിമെന്റിൽ Commissioned Officer ആയിരുന്നു! അതിശൈത്യത്തിലുപയോഗിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരു കോട്ടും മറ്റ് warm clothes-ഉം സംഘടിപ്പിക്കാമെന്ന് അണ്ണൻ ഉറപ്പ് തന്നു. അതിനായി ഊട്ടിയിലേയ്ക്കൊരു യാത്ര! അന്ന് അദ്ദേഹം ഊട്ടിയിലായിരുന്നു! ഊട്ടിയിലെ മുക്കും മൂലയും  സന്ദർശിക്കാൻ ആ യാത്രയിൽ കഴിഞ്ഞു!

ഹിമാലയത്തിലൂടെ നടന്ന് അതിർത്തി കടന്ന് ടിബറ്റിലേക്കാണ് യാത്ര! ഹിമാലയ യാത്രയെ സംബന്ധിച്ച് ലഭിക്കാവുന്ന പുസ്തകങ്ങളെല്ലാം തേടിപ്പിടിച്ച് വായിച്ചു! Heinrich Harrer എഴുതിയ Seven years inTibet  എന്ന പുസ്തകം വളരെയധികം സഹായിച്ചു. 1897, അതായത് എന്റെ യാത്രയ്ക്ക് 100 കൊല്ലം മുമ്പ്, അതേ വഴിയിലൂടെ Heinrich Harrer - ഉം സംഘവും ചെയ്ത യാത്ര! (പിന്നീട് യാത്രയിലാണ് മനസ്സിലായത് അദ്ദേഹം വിവരിച്ച ഭൂപ്രകൃതിക്ക് വലിയ മാറ്റങ്ങളൊന്നും സംഭവിച്ചിട്ടില്ലെന്ന്!)

ശാരീരിക ക്ഷമത വർദ്ധിപ്പിക്കാനും ശ്രമമാരംഭിച്ചു. വീടിന് വടക്ക് വശത്തെ ഇടവഴി നല്ല കയറ്റമാണ്! അതിരാവിലെ അത് കൂറഞ്ഞത് 10 തവണയെങ്കിലും കയറിയിറങ്ങി! അയൽവാസി അബൂബേക്കറിന്റെ വാപ്പ ഇത് ശ്രദ്ധിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു! രാവിലെ പള്ളിയിൽ പോകാനായി അദ്ദേഹം ഇടവഴിക്കടുത്ത് എത്തുപ്പോഴായിരിക്കും ഞാൻ ഇടവഴിയുടെ താഴെ നിന്ന് മുകളിലോട്ട് കയറുന്നത്!

ഒരു ദിവസം അബൂബേക്കറിന്റെ വയോധികനായ വാപ്പ എന്നെ കാത്ത് നിന്ന് പരിഭവം പറഞ്ഞു. "സാറെന്തിനാ എന്നും എന്നെ ഒഴിവാക്കി മുകളിലോട്ട് കയറുന്നത്; എന്റെ ശകുനം നല്ലെതല്ലെങ്കിൽ പറഞ്ഞാൽ പോരെ "! അദ്ദേഹം വല്ലാതെ തെറ്റിദ്ധരിച്ചിരിക്കുന്നു! ശകുനപ്പിഴ കണ്ട് രാവിലെ എവിടെയോ പോകാനൊരുങ്ങിയ ഞാൻ വീണ്ടും വീട്ടിലേക്ക് കയറിപ്പോകുന്നു എന്നാണ് അദ്ദേഹം മനസ്സിലാക്കിയത്! ഹിമാലയ യാത്രയ്ക്ക് തയ്യാറെടുക്കുന്ന ഞാൻ നടത്തുന്ന കായിക ക്ഷമതാ പരിശീലനമാണ് എന്നും രാവിലെ കാണുന്നതെന്ന് അദ്ദേഹത്തെ പറഞ്ഞ് ബോധ്യപ്പെടുത്താൻ ഏറെ പണിപ്പെടേണ്ടി വന്നു!

8600 രൂപ വിദേശകാരു വകുപ്പിൽ അടയ്ക്കണം! 500 ഡോളർ ടിബറ്റിൽ ചെല്ലുമ്പോൾ അവിടെ നൽകണം! ചിലവുകൾക്കായി 160 ഡോളർ ചൈനീസ് നാണയം യുവാൻ ആയി മാറ്റാൻ കരുതണം! സാധന സാമഗ്രികൾ വാങ്ങാൻ പണം വേറെ വേണം!

പറയത്തക്ക കാർഷികാദായമോ, വേതനമോ ഇല്ലാതിരുന്ന അക്കാലത്ത് ഭാര്യയും മൂന്ന് കുട്ടികളുമടങ്ങുന്ന കുടുംബത്തിന്റെ ഭദ്രത പോലും കണക്കാക്കാതെയുള്ള സ്വാർത്ഥ ചിന്തയായിരുന്നോ എന്റെ കൈലാസ-മാനസസരസ്സ് യാത്രാ തീരുമാനം? 

ആനാട് കാർഷിക സഹകരണ ബാങ്കിൽ നിന്ന് വായ്പ സംഘടിപ്പിക്കുമ്പോൾ "എന്തോരം സ്വർണം വാങ്ങി വയ്ക്കാമായിരുന്നു " എന്ന് അഭിപ്രായപ്പെട്ടവരോട് ഒന്നും പറയാനുണ്ടായിരുന്നില്ല. 

ആ യാത്ര എന്നെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ആത്മീയതയുടെ പരിവേഷമില്ലാത്ത തീർത്ഥാടനമായിരുന്നു! പ്രകൃതിയിലേയ്ക്കുള്ള തീർത്ഥാടനം! മിത്തിന്റേയും യാഥാർത്ഥ്യത്തിന്റേയും അതിർവരമ്പുകൾ തിരിച്ചറിഞ്ഞുള്ള യാത്ര!

"......That the applicant or his/her legal representative will not claim from the Government of India any damages in the event of any loss or damage to his/her person or property including death...."

അതെ, ആ ഉറപ്പും ഇന്ത്യാ ഗവണ്മെന്റിന് നൽകുന്ന Indemnity Bond-ൽ ഒപ്പ് ചാർത്തി സാക്ഷി ളോടൊപ്പം Notery Public സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തി വിദേശകാര്യ വകുപ്പിനയച്ച് കാത്തിരുന്നു കൈലാസ്-മാനസസരസ്സ് യാത്രയ്ക്ക്, ഹിമാലയത്തിലൂടെയുള്ള കാൽനടയാത്രയ്ക്ക് മനസ്സും ശരീരവും പാകപ്പെടുത്തി!

കന്യാകുമാരിയിൽ നിന്ന് കൈലാസത്തിലേക്ക്! മൂന്ന് സമുദ്രങ്ങൾ സംഗമിക്കുന്ന പ്രകൃതിയുടെ ഒരു ഭാവത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു ഭാവമായ മഞ്ഞണിഞ്ഞ ഹിമവാനിലേക്ക്! എന്റെ സഹപ്രവർത്തകരായ പപ്പൻ, വത്സൻ, വിജയൻ എന്നിവർ ആ കന്യാകുമാരി യാത്ര ഏർപ്പാടാക്കി! യാത്രയയപ്പ് ആയിരുന്നോ യാത്രതുടരുന്നവന്റെ മനസ്സ് വായിക്കാനോ.......?

(4)

കന്യാകുമാരി മുതൽ കൈലാസം വരെ!

                        (4)

1997 ആഗസ്റ്റ് 3 - കന്യാകുമാരി സാഗരസംഗമത്തിന്റെ അഗാധ നീലിമ കൺമുമ്പിൽ! നീല വിഹായസ്സിനെ ചൂഴ്ന്നു നിൽക്കുന്ന ഹിമാവരണമണിഞ്ഞ കൊടുമുടി അകതാരിൽ. കന്യാകുമാരിയിലെ സംഗമസ്ഥാനത്ത് നിന്ന്, ഹിമാലയത്തിന്റെ നെറുകയിലേക്ക്, മിത്തുകളുടെ പ്രഭവസ്ഥാനത്തേക്ക്.

ഒരുക്കങ്ങൾ, അല്ല തയ്യാറെടുപ്പ്, പൂർത്തിയായി! ഭാരിച്ച തുക ചെലവ് ചെയ്ത് മല കയറാൻ പോകുന്ന 'മണ്ടൻ പ്രവൃത്തി ' യെക്കുറിച്ചുള്ള വർത്തമാനമായിരുന്നു ഏറെയും മുഴങ്ങിയത്! ആ തുകയ്ക്ക് ലഭ്യമാകുന്ന സ്വർണാഭരണങ്ങളുടെയും, Consumer durables -ന്റെ ലിസ്റ്റും ചിലർ ഓർമിപ്പിച്ചു!

കുട്ടിക്കാലം മുതൽ പ്രകൃതി പ്രതിഭാസങ്ങൾ നമ്മുടെയെല്ലാം മനസ്സിൽ പല വികാരങ്ങൾ ഉളവാക്കിയിട്ടുണ്ട്. തകർത്ത് പെയ്യുന്ന മഴയത്തിറങ്ങി  ചെളിവെള്ളത്തിൽ ആർത്തുല്ലസിച്ച് കളിച്ചിട്ടുണ്ട്! അന്തിച്ചുവപ്പ് നോക്കി വിഷാദിച്ചിട്ടുണ്ട്! ഇടിയും മിന്നലും മനസ്സിൽ ഭയമുണർത്തിയിട്ടുണ്ട്! നറുനിലാവും ഇളം വെയിലും പരിമുറുക്കങ്ങൾക്ക് അയവ് വരുത്തിയിട്ടുണ്ട്! പ്രകൃതി പ്രതിഭാസങ്ങൾ സ്വഭാവരൂപീകരണത്തിൽ വരുത്തുന്ന പങ്ക് തിരിച്ചറിയുന്നവർ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചു!

പരമശിവന്റേയും പാർവ്വതിയുടേയും ആസ്ഥാനത്ത് പോകാനുള്ള ആഗ്രഹം നല്ലത് തന്നെ. എല്ലാവർക്കും തോന്നുന്നതല്ല. ഏതോ പൂർവ്വജന്മ സുകൃതത്തിന്റെ ഫലമാകാം. ഭക്തിയുടെ പരമ്യത്തിൽ ഞാനെടുത്ത തീരുമാനമെന്ന് ധരിച്ചവർ ആശീർവദിച്ചു!

1997 ആഗസ്റ്റ് 27-ന് കേന്ദ്ര സെക്രട്ടേറിയറ്റിലെ സൗത്ത് ബ്ലോക്കിലെ വിദേശകാര്യ വകുപ്പിൽ ഹാജരാകാനായിരുന്നു നിർദ്ദേശം! ആഗസ്റ്റ് 23-ന് തന്നെ KK Express -ൽ ഡൽഹിക്ക് തിരിച്ചു!

പപ്പന്റെ ചെറിയ ക്യാമറ, രാജശേഖരൻ തന്ന woollen shawl, എ.ജി.ശശിധരൻ നായർ  തന്ന Sun Glasses, ഊട്ടിയിൽ നിന്ന് അണ്ണൻ സംഘടിപ്പിച്ച് തന്ന Wind-proof jacket with parka, Balaclava (Monkey cap), woollen gloves, ഇതെല്ലാം ജംഗമവസ്തുക്കൾ!

ദൽഹിയിൽ ചെന്നാൽ പുറപ്പെടുന്നതിന് മുമ്പായി  വീണ്ടും മെഡിക്കൽ ടെസ്റ്റിന് ഹാജരാകണം. ട്രെയിനിന്റെ ജാലകത്തിലൂടെ ആന്ധ്രയിലെ വിശാലമായ സമതലങ്ങളിലേക്ക് നോക്കിയിരുന്നപ്പോൾ പരിഭ്രമമായിരുന്നു. യാത്ര നടക്കാതെ വന്നാലോ ....? (നോക്കെത്താ ദൂരത്ത് പരന്ന് കിടക്കുന്ന സമതലങ്ങളും എന്നെ ഹരം പിടിപ്പിക്കുന്ന കാഴ്ചയാണ്!)

ഡൽഹിയിലെത്തിയ അടുത്ത ദിവസം തന്നെ സിംജി കേന്ദ്ര സെക്രട്ടേറിയേറ്റിലെ വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയത്തിൽ കൊണ്ടുപോയി. വിവിധ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്ന് വന്ന സഹയാത്രികർ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നതനുസരിച്ച് മെഡിക്കൽ പരിശോധനയ്ക്ക് ന്യൂഡൽഹിയിലെ ITBP (Indo-Tibetan Boarder Police) ആശുപത്രിയിലേക്ക് വിട്ടു! 

ഫിറ്റ്നസ് സർട്ടിഫിക്കറ്റുമായി മടങ്ങി വന്നവരെ അശോക് യാത്രിനിവാസിലേക്കയച്ചു.  കടമ്പകൾ കടന്നവർക്ക് അവിടെയാണ് താമസ സൗകര്യം ഏർപ്പാടാക്കിയിരുന്നത്! പക്ഷേ ഞാൻ കേരളാ ഹൗസിലേക്കും!ഫിറ്റ്നസ് സർട്ടിഫിക്കറ്റ് ലഭിക്കാത്തവരെ തിരിച്ചയച്ചു!

അടുത്ത ദിവസം വൈകുന്നേരം കരോൾബാഗിലേക്ക്! യാത്രയ്ക്കാവശ്യമായ ചില സാധനങ്ങൾ കൂടി വാങ്ങണം! കേരളാ ഹൗസിലെ ലെയിസൺ ഓഫീസർ സുധീറും, വിക്രമൻ പിള്ളയും കൂടെ വന്ന് സഹായിച്ചു. Shoulder bag, T.shirts, Trekking shoes, Jeans, Pants, water bottle, Torch light, raincoat, Belt pouch for camera/money, plate, mug, spoon, candles, multipurpose knife, sun screen lotion (for protection from sunburn), toilet paper, എന്നിങ്ങനെ നിരവധി സാമഗ്രഹികൾ! 

ഡൽഹിയിലെ വിലപേശലിന്റെ തന്ത്രങ്ങൾ എന്റെ സുഹൃത്തുക്കളിൽ നിന്ന് വളരെ സുക്ഷമമായി പഠിക്കുന്നതിനും  ആ അവസരം പ്രയോജനപ്പെടുത്തി! സാധനങ്ങൾ വാങ്ങുന്നതിനുള്ള വിലപേശലാണേ; അല്ലാതെ 'ഡൽഹിയിലെ വിലപേശലുകൾ' നിരീക്ഷിക്കാൻ കഴിയില്ല; അത് എന്നും എപ്പോഴും പ്രത്യക്ഷമല്ല!

1997 ആഗസ്റ്റ് 29-ന് വൈകുന്നേരം അശോക് യാത്രിനിവാസിൽ യാത്രക്കാരെല്ലാം ഒത്തുചേർന്നു. വിദേശകാര്യ വകുപ്പിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥർ  നിർദേശങ്ങൾ നൽകുന്ന ദിവസം.  സഹയാത്രികർ പരസ്പരം പരിചയപ്പെടുന്നതിനും.

1997 ആഗസ്റ്റ് 30. അന്നാണ് അശോക് യാത്രിനിവാസിൽ നിന്ന് യാത്ര തിരിച്ചത്! സെക്രട്ടേറിയേറ്റിലെ സഹപ്രവർത്തകരായ സിംജി, സുധീർ, ഷൈൻ, ഔദ്യോഗിക ആവശ്യത്തിനായി കേരള ഹൗസിലെത്തിയിരുന്ന ശ്രീകുമാർ ,ബഷീർ, രാധാകൃഷ്ണൻ എന്നിവർ യാത്ര അയക്കാൻ എത്തിയിരുന്നു! 

സഹയാത്രികരുടെ ബന്ധുക്കളുടെ വലിയൊരു കൂട്ടം! കണ്ണ് നിറഞ്ഞ് ടാറ്റാ പറയുന്ന കുട്ടികളും സ്ത്രീകളും! കൃത്യം രാത്രി 10 മണിക്ക് തന്നെ ഞങ്ങളുടെ ബസ്സ് Old Delhi Railway Station -നിലേക്ക് തിരിച്ചു. 

അവിടെ നിന്ന് റെണിഗഡ് എക്സ്പ്രസ്സിൽ കുമോൺ ഹിമാലയത്തിലെ ഹിൽസ്റ്റേഷനായ കാത്ത്ഗോദാമിലേക്ക്.....!

"....സപ്ത മാമുനികൾ നടത് പാടെ
സാന്ദ്രശോഭമഥ പാർത്തതുനേരം
സ്വർഗ്ഗസിദ്ധിഫലമാം വിധിയെല്ലാം
സാധുവഞ്ചനകളെന്ന് നിനച്ചാർ..."
(കുമാരസംഭവം വിവർത്തനം - എ ആർ )

"ആ ദേവർഷികൾ ഹിമപ്രദേശം കണ്ടിട്ട് സ്വർഗ്ഗം ലഭിക്കാൻ വേണ്ടിയുള്ള സൽക്കർമ്മം കേവലം ചതിയാണോ എന്ന് പോലും വിചാരിച്ചു പോയി "

അങ്ങനെയാണോ .....?

JP

(5)

കന്യാകുമാരി മുതൽ കൈലാസം വരെ!

                        (5)

Kumaon Mandal Vikas Nigam (KMVN) -നാണ് ഡൽഹിയിൽ നിന്ന് ചൈനീസ് അതിർത്തി വരെ ഗതാഗതം, താമസം, ഭക്ഷണം എന്നീ സൗകര്യങ്ങൾ ഒരുക്കുന്നതിനുള്ള ചുമതല  അതിനായി ഓരോ യാത്രികനും 8250 രൂപ വീതം അവർക്ക് നൽകണം!

II ക്ലാസ്സ് എ സി യിലെ യാത്ര സുഖകരമായിരുന്നെങ്കിലും ഉറങ്ങാൻ കഴിഞ്ഞില്ല! ഹിമാലയ യാത്രയുടെ ത്രില്ലിലായിരുന്നു!

സഖാവ് KV സുരേന്ദ്രനാഥ്. ദീർഘകാലം നെടുമങ്ങാട് നിയമസഭാംഗമായിരുന്നു. 1997-ൽ തിരുവനന്തപുരത്ത് നിന്ന് ലോകസഭാംഗവും. നിസ്വാർത്ഥനായ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ്! നിയോജക മണ്ഡലത്തിലുടനീളം ബസ്സിൽ യാത്ര ചെയ്തെത്തുന്ന എം.എൽ.എ.! ഒരവസരത്തിൽ സെക്രട്ടേറിയേറ്റിൽ നിന്ന് സി.പി.ഐ.ഓഫീസ് വരെ എന്റെ ചേതക് സ്ക്കൂട്ടറിന്റെ പിന്നിലിരുന്നും യാത്ര ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. പ്രകൃതി സ്നേഹിയായ അദ്ദേഹം നടത്തിയ കൈലാസ- മനസസരസ്സ് യാത്ര! "ലോകത്തിന്റെ മുകൾതട്ടിലൂടെ ... " എന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ യാത്രനുഭവങ്ങൾ മിത്തുകളുടെ അതിപ്രസരമില്ലാത്ത യാഥാർത്ഥ്യബോധത്തോടെയുള്ളതായിരുന്നു! ആ വ്യത്യസ്ത അനുഭവ കഥനം എന്റെ കൈലാസ യാത്രയ്ക്കും പ്രചോദനമായി!

ഡൽഹിയിൽ നിന്ന് യാത്ര പുറപ്പെടുന്നതിന്റെ തലേ ദിവസം സിംജി എന്നെ VP ഹൗസിലേക്ക് കൂട്ടികൊണ്ട് പോയി. തിരുവനന്തപുരത്തെ എം.പി.യായ സഖാവ് KV സുരേന്ദ്രനാഥ് അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു! വളരെ വിലപ്പെട്ട നിർദ്ദേശങ്ങളാണ്  ഒന്നര മണിക്കുറോളമെടുത്ത് അദ്ദേഹവുമായി നടത്തിയ സംഭാഷണത്തിൽ നിന്ന് ലഭിച്ചത്! കാണാനിരിക്കുന്ന ഹിമാലയത്തിന്റെ സൗന്ദര്യ രുദ്രഭാവങ്ങൾ വളരെ ലളിതമായി വിശദീകരിച്ച് തന്നു! യാത്രയിൽ സ്വീകരിക്കേണ്ട കാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹം നൽകിയ ഉപദ്ദേശങ്ങൾ ഓർത്തെടുത്തുകൊണ്ട് നിദ്രാവിഹീനമായി ആ രാത്രി കടന്ന് പോയി!

കാത്ത്ഗോദാം, ഉത്തരഖണ്ഡിലെ (അന്ന് ഉത്തരപ്രദേശ്) നൈനിറ്റാൽ ജില്ലയിലാണ്. കുമോൺ ഹിമാലയ മേഖലയിൽ നിന്നുള്ള വനവിഭവങ്ങളുടെ വ്യാപാര കേന്ദ്രമാണ്. Timber Depot എന്നാണ് കാത്ത്ഗുദാം എന്ന വാക്കിനർത്ഥം. രാവിലെ 6 മണിക്ക് തന്നെ കുമോൺ ഹിമാലയത്തിലെ ഈ അവസാന റെയിൽവേ സ്‌റ്റേഷനിൽ എത്തിചേർന്നു!

റെയിൽവേ സ്‌റ്റേഷനിൽ നിന്നുള്ള പ്രകൃതി ദൃശ്യം അതിമനോഹരം! പച്ചപ്പണിഞ്ഞ മലനിരകൾക്ക് പിന്നിൽ ദൂരെ ഹിമനിരകൾ ! നീലാകാശത്ത് വെള്ളിമേഘങ്ങളുടെ അലസ സഞ്ചാരം! പക്ഷികളുടെ പക്കമേളം!

കൈലാസ-മാനസസരസ്സ് യാത്ര എന്ന ബാനർ കെട്ടിയ ബസ്സ് റെഡി! സമീപത്തെ ഹോട്ടലിൽ പ്രാഥമിക കാര്യങ്ങൾ നിർവ്വഹിച്ച് പ്രഭാത ഭക്ഷണവും കഴിച്ച് (പൂരി മസാല, കേസരി, പൗവ്വ ) ഹിമാലയ താഴ്വാരത്തിലെ നേരിയ തണുപ്പ് ആസ്വദിച്ച് കൊണ്ട് അൽമോറയിലേക്ക്!

ഇന്ന്, 31-8-1997, അൽമോറയിലെ KMVN ഗസ്റ്റ് ഹൗസിലാണ് തങ്ങുന്നത്. രാവിലെ 11.30 തന്നെ അൽമോറയിലെത്തി. ഉച്ചഭക്ഷണത്തിന് ശേഷം അൽമോറ മാർക്കറ്റിലേക്ക്! ഫിലിം റോളുകളും ബാറ്ററികളും വാങ്ങി. തിരക്കില്ലാത്ത മാർക്കറ്റ്. കൈലാസ-മാനസസരസ്സ് യാത്രികരെന്നെറിഞ്ഞപ്പോൾ കടയുടമകൾക്കെല്ലാം തികഞ്ഞ സന്തോഷം! ഹിമാലയത്തിന്റെ താഴ്വാവാരത്തിലെ മനുഷ്യർക്കും കൈലാസ-മാനസസരോവർ യാത്രയ്ക്ക് അവസരം ലഭിച്ച ഞങ്ങൾ ഭാഗ്യവന്മാർ എന്നഭിപ്രായം!

ഒരു കിലോ മിഠായിയും High calorie ചോക്ലേറ്റും വാങ്ങി!  ഹിമാലയത്തിലെ തരുനിരകളിലെ ഗ്രാമങ്ങളിലൂടെ കടന്ന് പോകുമ്പോൾ കുട്ടികൾ "ഓം നമ:ശിവായ"പറഞ്ഞ് അഭിവാദ്യം ചെയ്യും! അവർക്ക് മിഠായി നൽകുന്നത് സന്തോഷകരമാണ്! High Altitude -ൽ ഭക്ഷണത്തിന് രുചിയില്ലായ്മ അനുഭവപ്പെടുമ്പോൾ instant energy - ക്ക്   High calorie ചോക്ലേറ്റും ഉപയോഗപ്പെടും! സ. കെ.വി. സുരേന്ദ്രനാഥ് എം.പി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ യാത്രാനുഭവം പങ്കുവയ്ക്കുമ്പോൾ ഇതൊക്കെ സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു! 

രാത്രി ഭക്ഷണത്തിന് ശേഷം ഗസ്റ്റ് ഹൗസിലെ കോൺഫറൻസ് ഹാളിൽ 32 യാത്രക്കാരും ഒത്തുചേർന്നു. ഡോ: ധവാൻ (1TBP -യിലെ കമാണ്ടിങ് ഓഫീസറായ അദ്ദേഹമാണ് ഈ യാത്രയിലെ വിദേശകാര്യ വകുപ്പ് നിയമിച്ച  ഞങ്ങളുടെ ലെയിസൺ ഓഫീസർ) യാത്രയിൽ സ്വീകരിക്കേണ്ടതും അരുതാത്തതുമായ കാര്യങ്ങൾ വിശദീകരിച്ചു! കൈലാസ-മാനസസരസ്സ് യാത്രയുടെ ബേസ് ക്യാമ്പായ ധർച്ചുള്ളയ്ക്കാണ് അടുത്ത ദിവസത്തെ യാത്ര! രാവിലെ 6 മണിക്ക് തിരിക്കണം!

സഹയാത്രികരുമായി കൂടതൽ അടുക്കാൻ കഴിഞ്ഞു. വിവിധ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവർ. മലയാളിയായി ഞാൻ മാത്രം. 

സംസ്ഥാനടിസ്ഥാനത്തിൽ ഗ്രൂപ്പുകൾ രൂപപ്പെട്ടുവോ....? ഏതായാലും അത്തരത്തിൽ ഗ്രൂപ്പുണ്ടാക്കാൻ ആളില്ലാത്തതിനാൽ സഹയാത്രികരെ സസൂക്ഷ്മം നിരീക്ഷിക്കുന്നതിനുള്ള അവസരങ്ങൾ യാത്രയിലുടനീളം ഞാൻ പ്രയോജനപ്പെടുത്തി! " കൂട്ടത്തിൽ തനിയെ " എന്ന നിമിഷങ്ങൾക്കും ചാരുതയുണ്ടായിരുന്നു!



(6)

കന്യാകുമാരി മുതൽ കൈലാസം വരെ!

                        (6)

അന്ന് ( 1-9-1997) രാവിടെ 4.30-ന് അൽമോറയിൽ നിന്ന് തിരിച്ചു.   ഭാഗേശ്വരിലായിരുന്നു പ്രാതൽ. സരയു - ഗോമതി നദികളുടെ സംഗമസ്ഥാനമായ ഭാഗേശ്വരിൽ നിരവധി ശിവക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. ഭാഗ്നാഥ് ക്ഷേത്രമാണ് അതിലൊന്ന്. അതൊരു ക്ഷേത്ര സമുച്ചയമാണ്! 

മല കയറി പോകുന്ന ഞങ്ങളുടെ വാഹനത്തിന് നേരെ മലയിറങ്ങി വരുന്ന ജീപ്പ്! ജീപ്പിന് പോകാൻ വഴിയൊരുക്കി വളവിൽ ഞങ്ങളുടെ ബസ്സ് നിർത്തിയിട്ടു. ആ ജീപ്പിന് മുകളിൽ പട്ടിൽ പൊതിഞ്ഞൊരു ശവശരീരം! ജീപ്പിനുള്ളിൽ തിക്കിതിരക്കി ആൾക്കാരുണ്ട്! നേരീയ മഴ! ജീപ്പിന് മുകളിൽ ഒരു യുവാവും! മൃതദേഹത്തിന്റെ മുഖവും നെഞ്ചും നനയാതെ കുട പിടിച്ച് സ്വയം നനഞ്ഞിരിക്കുന്ന ആ യുവാവിന്റെ മുഖത്ത് ദൈന്യഭാവം! സരയൂ - ഗോമതി സംഗമസ്ഥാനമായ ഭാഗേശ്വരിൽ സംസ്ക്കരിക്കാൻ അകലെ ഹിമാലയത്തിലെ ചെറു ഗ്രാമത്തിൽ നിന്ന് കൊണ്ടുവരുന്ന ഉറ്റവരുടെ ഭൗതിക ശരീരം! പരിമിതമായ വാഹനസൗകര്യം ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്ന പാപപുണ്യസങ്കല്പം! ജനിമൃതികളോടുള്ള മനുഷ്യരുടെ ആദരവ്!

Didihat - ലെ ഗസ്റ്റ് ഹൗസിലായിരുന്നു ഉച്ചഭക്ഷണം! വടക്കേന്ത്യൻ ശൈലിയിലുള്ള സ്വാദിഷ്ടമായ ഭക്ഷണം! ഗസറ്റ് ഹൗസിന്റെ പരിസരം മനോഹരം! ദൂരെ മലനിരകൾ വെയിലേറ്റ് തിളങ്ങുന്നു! ഗസ്റ്റ്ഹൗസിന്റെ മുറ്റത്ത് തന്നെ മേശയും കസേരയും അണിനിരത്തി തുറസ്സായ സ്ഥലത്താണ് ഭക്ഷണം വിളമ്പിയത്! മലനിരകളുടെ സൗന്ദര്യം ആസ്വദിച്ച് കൊണ്ട് വിവിധ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ ഭക്ഷണ ശൈലിയെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചയിലേർപ്പെട്ടു കൊണ്ട് ഭക്ഷണം കഴിച്ചത് വത്യസ്തമായ ഒരനുഭവമായിരുന്നു!   നമ്മുടെ സമ്പാറിന്റെയും അവിയലിന്റേയും ഗുണങ്ങൾ വിവരിച്ച് കൊണ്ട് ഞാനും സജീവമായി ഇടപെട്ടു. ഞാനാരാ മോൻ?

കൈലാസ്-മാനസസരസ്സ് യാത്രയുടെ ബേസ് ക്യാമ്പായ ധർചൂള കാളി നദിയുടെ വലത് കരയിലാണ്. നേപ്പാൾ ധർചൂള നദിയുടെ ഇടത് കരയിലും! ഒരു സ്ഥിരം പാലം ഇരുകരകളേയും വേർതിരിക്കുന്നു. രാവിലെ 6 മണി മുതൽ രാത്രി 9 മണി വരെ പാലം കടന്ന് നേപ്പാളിൽ പ്രവേശിക്കാം! അത് പോലെ ഇന്ത്യൻ വശത്തേക്കും! 

നേപ്പാൾ ധർചൂളയിലെ മാർക്കറ്റിൽ ഒന്നു ചുറ്റിയടിച്ചു! കുറേയധികം ബാറ്ററികളും ഫിലിം റോളുകളും വീണ്ടും വാങ്ങി ! ഒരു മണിക്കൂർ മറ്റൊരു രാജ്യത്ത്!  രാത്രി ഏഴു മണിക്ക് തന്നെ കാളിനദിക്ക് കുറുകെയുള്ള പാലത്തിലെ ഗേറ്റ് അടയ്ക്കുന്നതിന് മുമ്പ് തന്നെ ഇന്ത്യയിൽ തിരിച്ചെത്തി! 

യാത്രക്കാരുടെ ലഗേജ് കൊണ്ട് പോകാനുള്ള പോണികൾ (കുതിരയും കഴുതയും തമ്മിലുള്ള സങ്കരവർഗ്ഗം), പോർട്ടർമാർ എല്ലാം ഇവിടെ നിന്ന് ഉറപ്പാക്കണം. ഒരു യാത്രക്കാരന് 25 കിലോ ലഗേജ് മാത്രമേ അനുവദനീയമായുള്ളു ! ലഗേജ് മഞ്ഞ് വീഴ്ചയിലോ, മഴയത്തോ നനയാതിരിക്കാൻ പ്ലാസ്റ്റിക്ക് ഷീറ്റ് കൊണ്ട് നല്ലവണ്ണം പാക്ക് ചെയ്ത് ഉറപ്പുള്ള നൂൽ കയറ് കൊണ്ട് കെട്ടി പോണിവാലകളെ ഏല്പിക്കണം! ലയിസൺ ഓഫീസർ യാത്രാ സംഘത്തിന് വേണ്ട പോണികളെയും പോർട്ടർമാരെയും ഒന്നിച്ച് വിലപേശി ഏർപ്പാടാക്കി! 

ഹിമാലയം നടന്ന് കയറാൻ താല്പര്യമില്ലാത്തവർക്ക് സഞ്ചരിക്കാൻ പ്രത്യേകം പോണികളെയും!  ഈ പോണിവാലകളും പോർട്ടർമാരും ഇന്ത്യാ-ചൈന അതിർത്തിയായ ലിപുലേഖ് പാസ്സ് വരെ യാത്രാ സംഘത്തോടൊപ്പം ഉണ്ടാകും!

ഞാൻ നടക്കാൻ തന്നെ തീരുമാനിച്ചു. ലഗേജ് കൊണ്ട് പോകാനുള്ള പോണി മാത്രമേ ഏർപ്പാടാക്കിയുള്ളൂ! ഹിമാലയ ട്രെക്കിംങിന് റെഡി!

രാത്രി ഭക്ഷണം ശേഷം ഡോ: ധവാനും ITBP
ഓഫീസേഴ്സും യാത്രയ്ക്ക് വേണ്ട നിർദ്ദേശങ്ങൾ നൽകി. ചുമൽ ബാഗിൽ മിനിമം സാധനങ്ങൾ മാത്രമേ ആകാവൂ! ബൽറ്റിലെ പൗച്ചിൽ ക്യാമറയും രൂപയും സൂക്ഷിക്കാം! മണ്ണിടിച്ചിലുണ്ടാകുന്ന മേഖലയിലൂടെയാണ് കടന്ന് പോകുന്നത്. ഒറ്റതിരിഞ്ഞുള്ള യാത്ര അരുത് !  യാത്രയിൽ തികഞ്ഞ നിശ്ശബ്ദതയും അച്ചടക്കവും പാലിക്കണം! ലയിസൺ ഓഫീസർ എടുക്കുന്ന തീരുമാനം അന്തിമമായിരിക്കും. 

മല കയറാൻ വടിയുടെ സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ അത് ധർചൂളയിൽ നിന്ന് വാങ്ങി വയ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശമുണ്ടായിരുന്നു. ഹിമാലയം നടന്ന് കയറാൻ തീരുമാനിച്ച ഞാൻ നല്ലൊരു ബലമുള്ള വാക്കിംങ്ങ്സ്റ്റിക്ക് വാങ്ങി വച്ചു!

അടുത്ത ദിവസം രാവിലെ ആറ് മണിക്ക് തന്നെ ധർചൂളയിൽ നിന്ന് തിരിച്ചു! 13 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തുള്ള തവാഘട്ടിലേക്ക്! 6 പേർ വീതം 6 ജീപ്പുകളിൽ; ലഗേജ് കൊണ്ട് പോകാൻ മറ്റ് ജീപ്പുകളും. കാളീ നദിയുടെ കരയിലൂടെ വീതി കുറഞ്ഞ മൺപ്പാതയിലൂടെയുള്ള യാത്ര ഭയപ്പെടുത്തുന്നതായിരുന്നു! തലേ ദിവസം രാത്രി പെയ്ത മഴയുടെ ശേഷിപ്പുകൾ ദൃശ്യമായിരുന്നു. കൂറ്റൻ കല്ലുകൾ നിരങ്ങി നീങ്ങി റോഡ് സൈഡിൽ അടിഞ്ഞ് കൂടിയിട്ടുണ്ടായിരുന്നു! ഇടിഞ്ഞിറങ്ങിയ മണ്ണ് മാറ്റിയ ലക്ഷണങ്ങൾ! ഏത്  സമയവും നിരങ്ങി നീങ്ങാൻ തയ്യാറായി നിൽക്കുന്ന കൂറ്റൻ പാറകൾ മലമുകളിൽ!

തലേ ദിവസം ഏർപ്പാടാക്കിയ പോണി വാലകളും, പോർട്ടർമാരും തവാഘട്ടിൽ കാത്ത് നിൽക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. എന്റെ പോർട്ടർ ബൽദേവും തയ്യാർ. ലഗേജുകളെല്ലാം പോർട്ടർമാരെ ഏല്പിച്ചു. അവരത് പോണികളുടെ പുറത്ത് വച്ച് കെട്ടി! ലയിസൺ ഓഫീസർ KMVN ഏർപ്പാടാക്കിയ ഡോക്ടറേയും ഉത്തരപ്രദേശ് പോലീസിന്റെ വയർലസ് കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന രണ്ട് പോലീസ്കാരേയും പരിചയപ്പെടുത്തി. Head - ഉം Tail - ഉം!

 പ്രകൃതിയും പ്രണയവും മണക്കുന്ന പ്രദേശം!

"പ്രണയത്തിനും തപസ്സിനും ഒരുപോലെ ഉചിതമായ സ്ഥലരാശിയായ ഹിമവത്പ്രദേശം"  ഹിമാലയത്തിലെ തരുനിരകളിലൂടെ, "മഞ്ഞില്‍ കുഴച്ച മനയോലമഷിക്കുഴമ്പാല്‍", സ്വര്‍ഗ്ഗ നാരിമാര്‍ കാമലേഖനമെഴുതുന്ന" ഹിമ നിരകളിലൂടെ കാൽനടയായുള്ള യാത്രയുടെ ആരംഭം!

"സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കുള്ള വഴിയിലെ അവസാന സ്റ്റോപ്പായ" കൈലാസത്തിലേയ്ക്കുള്ള യാത്രയുടെ തുടക്കം!

ഇനിയുള്ള എന്റെ യാത്രയെല്ലാം കാൽനടയായി.......!




(7) മുറ്റത്തെ മുല്ലയ്ക്കും മണമുണ്ട്

കന്യാകുമാരി മുതൽ കൈലാസം വരെ!

                           (7)

ലെയിസൺ ഓഫീസർ പോണി -പോർട്ടർ കരാറുകാരോട് സംസാരിച്ച് ലഗേജകളെല്ലാം പോണിയുടെ പുറത്ത് വച്ച് കെട്ടി. പറഞ്ഞുറപ്പിച്ചിരുന്ന തുകയും നൽകി.

ഹിമാലയ ട്രെക്കിംങ് ആരംഭിക്കുകയായി. കാളി (കാലി ഗംഗ), ധൗളി ഗംഗ നദികളുടെ സംഗമസ്ഥാനത്താണ് തവാഘട്ട്. ഇവിടെ നിന്നുള്ള ട്രെക്കിംങ് കഠിനമായിരിക്കുമെന്ന് മുന്നറിയിപ്പ് ലഭിച്ചിരുന്നു! ശരീരം കാലാവസ്ഥയുമായി പെരുത്തപ്പെടണം; acclimatisation- ന് വിധേയമാകണം. നടക്കാൻ താല്പര്യമില്ലാത്തവർ പോണി പുറത്ത് കയറി. ലെയിസൺ ഓഫീസർ പുറപ്പെടാനുള്ള നിർദ്ദേശം നൽകി.
'
"അസ്ത്യുത്തരസ്യാം ദിശി ദേവതാത്മാ
ഹിമാലയോ നാമ നഗാധിരാജഃ
പൂര്‍വ്വാപരൗ വാരിധീ വഗാഹ്യ
സ്ഥിതഃ പൃഥിവ്യാ ഇവ മാനദണ്ഡഃ "

"ദേവാനുഭാവധരനുത്തരദിക്കിലുണ്ടു
മേവുന്നു മാമല ഹിമാലയനാമധേയന്‍
ആഴിക്കു രണ്ടിനുമിടയ്ക്കു കിടക്കയാലീ-
യൂഴിക്കരയ്ക്കളവു ചങ്ങലയെന്നപോലെ"
(കുമാരസംഭവം, വിവർത്തനം എ.ആർ. രാജരാജവർമ )

" വടക്കേ ദിക്കിൽ ദേവതാത്മാവായി ഹിമാലയം എന്ന നാമധേയത്തോടു കൂടി ഒരു പർവ്വതരാജൻ ഉണ്ട്. അത് പൂർവ്വ പശ്ചിമ സാഗരങ്ങളിൽ ചെന്നിറങ്ങി ഭൂമിയുടെ മാനദണ്ഡമാണോ എന്നു തോന്നുമാറു സ്ഥിതി ചെയ്തിരുന്നു" (ഗദ്യ വിവർത്തനം - ഡോ: സുധാംശു ചതുർവേദി)

ഭൂമിക്ക് അളവ്കോലായ ഹിമാലയം! ഇന്ത്യൻ ഭൂഖണ്ഡത്തെ കുറിച്ചുള്ള മനോഹരമായ കവിഭാവന! കന്യാകുമാരിയിലെ സാഗരസംഗമ സ്ഥലത്ത് ആഴിയുടെ അഗാധതയിലേക്ക് നോക്കി നിന്നത് മനസ്സിലേക്ക് കടന്നു വന്നു.

തുടക്കം തന്നെ നല്ല കയറ്റമാണ്. പോണികളും വളരെ ആയാസപ്പെട്ടാണ് മല കയറുന്നത്. താനേദാർ ചഠായി (Thanedhar climb) വരെ ഏകദേശം 'കിഴക്കാം തൂക്കായ' കയറ്റം! ഭയന്നിട്ടാകാം,  Mr. NR Daboria പോണി പുറത്ത് നിന്നിറങ്ങി നടക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. (ഗുജറാത്ത് ഹോർട്ടികൾച്ചർ ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റിൽ അസിസ്റ്റന്റ് ഡയറക്ടറാണദ്ദേഹം ).

തിരിഞ്ഞ് നോക്കുമ്പോൾ അങ്ങ് താഴെ കാളി നദി വളഞ്ഞ് പുളഞ്ഞ് ഒഴുകുന്ന മനോഹര ദൃശ്യം. ഹരിതാഭയ്ക്കിടയിലൂടെ ഒഴുകുന്ന നദിയുടെ വിഹഗവീക്ഷണം! നദിക്കപ്പുറം നേപ്പാളും.

ഇങ്ങനെ കാണുമ്പോൾ എല്ലാ രാജ്യങ്ങളും ഒന്നു തന്നെ. വൈവിധ്യങ്ങൾ ദൃശ്യമാകുന്നത് കൂടുതൽ അടുക്കുമ്പോഴാണോ? സാംസ്ക്കാരിക വിശകലനങ്ങൾ വിദ്വേഷത്തിന് കാരണമാകുന്നത് അപ്പോഴാണല്ലോ? "ലോകാ സമസ്താ സുഖിനോ ഭവന്തു " എന്ന് ഉരുവിട്ട് കൊണ്ട് അന്യമതനിന്ദയെന്ന കാപട്യവും നാം കാണുന്നു.

താനേദാർ എത്തുന്നതിന് മുമ്പ് ലാലും എന്ന സ്ഥലത്തെ മരത്തണലിൽ വിശ്രമം. ചിന്തകൾക്ക് വിരാമമിട്ടു കൊണ്ട് സഹയാത്രികരെ ശ്രദ്ധിച്ചു. മിക്കവരും വല്ലാതെ തളർന്നിരിക്കുന്നു. ആനമുടിയും, അഗസ്ത്യകൂടവും, പക്ഷിപാതാളവും കയറിയിറങ്ങി നടന്ന എനിക്കത്ര ക്ഷീണം തോന്നിയില്ല. കയറ്റം കയറുമ്പോൾ ചെറിയ സ്റ്റെപ്പുകൾ വച്ച് കയറണമെന്ന് എന്റെ വക ക്ലാസ്സ്! ലയിസൺ ഓഫീസർ അതിനോട് യോജിച്ചു. വിശ്രമിക്കാൻ ഇരുന്ന ഉടനെ വെള്ളം കുടിക്കാൻ ശ്രമിച്ച ഡോക്ടറെ   (ഈ യാത്രയിൽ ഞങ്ങളെ സഹായിക്കാൻ നിയോഗിച്ചത് ഈ ഡോക്ടറെയാണ്) ലയിസൺ ഓഫീസർ ഡോ: ധവാൻ തടഞ്ഞു. കുറച്ച് കഴിഞ്ഞ് ശ്വാസഗതിയൊക്കെ സാധാരണഗതിയിലായതിന് ശേഷമാണ് വെള്ളം കുടിക്കേണ്ടതെന്ന് നിർദ്ദേശിച്ചു. 

രണ്ടര മണിക്കൂർ നടന്ന് താനേദാറിൽ എത്തിചേർന്നു. ചെറിയൊരു ധാബ, തട്ട്കട പോലെ ഒരു ചായക്കട. ചൂട് ചായയും ആലുമട്ടറും ! ചായ ഗ്ലാസ്സിൽ തന്നെ; ആലു മട്ടർ പ്രത്യേകതരം ഇലകൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ 'കിണ്ണം'; തടികൊണ്ടുള്ള സ്ഫൂണും! എന്ത് രുചി ! വീണ്ടും ആ കയറ്റം കയറി ചായയും ആലു മട്ടറും കഴിക്കണമെന്ന് തോന്നുന്നു. 20 രൂപ നൽകിയപ്പോൾ 10 രൂപ തിരിച്ച് തന്നു. നേപ്പാൾ രൂപ!  ഇനിയങ്ങോട്ട് നേപ്പാൾ കറൻസിയും ഉപയോഗിക്കാം!

മലനിരകളുടെ വശ്യഭംഗി ആസ്വദിച്ച് യാത്ര തുടർന്നു. കാഴ്ചകളുടെ സൗകുമാര്യതയാകാം എല്ലാവരും നിശ്ശബ്ദരായിരുന്നു; പോണികളുടെ കുളമ്പടി ശബ്ദം മാത്രം! 

ഉച്ചയ്ക്ക് 12.30ന് പാൻഗു (Pangu) - ൽ എത്തിചേർന്നു. കൈലാസ്-മാനസസരസ്സ് യാത്രയ്ക്ക് വേണ്ടി KMVN തയ്യാറാക്കിയ ഗസ്റ്റ് ഹൗസിലായിരുന്നു അന്നത്തെ ക്യാമ്പ്. മലനിരകൾക്ക് മധ്യേയുള്ള ചെറു ഗ്രാമം. ഗസ്റ്റ്ഹൗസിന് സമീപത്തായി താഴെ ഒരു പ്രാഥമിക വിദ്യാലയം !  ഒക്ടോബറിൽ മഞ്ഞ് വീഴ്ചയുണ്ടാകുന്നത് വരെ ഗ്രാമം സജീവമായിരിക്കും!

ഉച്ചഭക്ഷണം കഴിഞ്ഞ്  യാത്രികരെല്ലാം ചെറു ഗ്രൂപ്പുകളായി തിരിഞ്ഞ് ഗസ്റ്റ് ഹൗസ് വരാന്തയിൽ സംഭാഷണത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അടുത്തും അകലേയും മനോഹരമായ പ്രകൃതി ദൃശ്യം തന്നെ !

മതപരമായ കാര്യങ്ങളാണ് ചർച്ചാ വിഷയം. താൻ ധനവാനായതിന് കാരണം കർമഫലമാണെന്ന്  CP Desarada ഗീതാ ശ്ലോകം ഉരുവിട്ട്  തെല്ലൊരു അഹങ്കാരത്തോടെ പറയുന്നു.  ( അദ്ദേഹം ഔറംഗാബാദിലെ ഒരു ഫാക്ടറി ഉടമയാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാര്യയും  പുത്രി Shilpa Amit Dugar എന്നിവർ യാത്രാ സംഘത്തിലുണ്ട്) "ധനവന്മാർ മാത്രമേ മതചിഹ്നങ്ങളുപയോഗിച്ച് സാരോപദേശങ്ങൾ നൽകാറുള്ളൂ; പാവങ്ങൾക്കതിന് സമയമില്ല" ചെറുപ്പക്കാരനായ അനിൽ ദുബേ (Anil Dubey) പ്രതികരിച്ചു. വാരണാസിയിൽ നിന്ന് വന്ന  Software Engineer. തർക്കങ്ങൾ കേട്ടിരിക്കാൻ രസം തോന്നി, ഒന്നിലും ഇടപെട്ടില്ല.

കൂട്ടത്തിൽ കൂടാതെ അല്പം പാണ്ഡിത്യ ഗർവ്വോടെ ഒരാൾ! Prof. Aravind Parasinis. ഞാനങ്ങോട്ട് ചെന്ന് പരിചയപ്പെട്ടു. ഫിസിക്സിൽ ഡോക്ടറേറ്റ് നേടിയ ഇദ്ദേഹം കാൺപൂർ IIT -ൽ നിന്ന് വിരമിച്ച വ്യക്തിയാണ്.
വിശ്വാസികളെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന് അത്ര മതിപ്പില്ല. എല്ലാം അന്ധവിശ്വാസമാണെന്ന് നിർവ്വചിക്കുന്നു. ചില യുക്തിവാദികളെ പോലെ പ്രത്യയശാസ്ത്ര പിൻബലമില്ലാത്ത ചിന്തകളാണെന്നെനിക്ക് തോന്നി. മതത്തെക്കുറിച്ച്  മാർക്സ് പറഞ്ഞത് ഉദ്ധരിച്ച് കൊണ്ട് ശ്രീ പരാസിനിസുമായി സംവാദത്തിലേർപ്പെടാനും ഞാൻ ശ്രമിക്കാതിരുന്നില്ല! An  Atheist's Kailas Mansarover Yathra' എന്ന യാത്രാവിവരണം അദ്ദേഹം എഴുതുമെന്ന് പറയുന്നു. ശ്രീ ലാൽ കൃഷ്ണ അദ്വാനിയുടെ ഭാര്യവഴിക്കുള്ള ബന്ധുവാണദ്ദേഹം!

യാത്രയെന്നത് കടന്ന് പോകുന്ന ഭൂവിഭാഗങ്ങളെ നിരീക്ഷിക്കുകയെന്നത് മാത്രമല്ലല്ലോ? കൂടെയുള്ളവരെയും കണ്ട് മുട്ടുന്നവരേയും യാത്രാനുഭവങ്ങളാക്കുന്നതിലൂടെയും യാത്രയുടെ പൂർണതയിലേക്ക് നാം കൂടുതൽ അടുക്കും!

****.      *******.           *******
1999-ൽ തിരുവനന്തപുരത്തെ ടെക്നോപാർക്കിലുള്ള   Indian Institute Of Information Technology and Management  (IIITMK) എന്ന സ്ഥാപനത്തിൽ അദ്ദേഹം വന്നിരിന്നു. ടെക്നോപാർക്കിലെ ഗസ്റ്റ് ഹൗസിൽ താമസിച്ചിരുന്ന Shri Aravind Parasinis - നെ സന്ദർശിക്കുകയും വീട്ടിലേക്ക് ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്തു. ക്ഷണം സ്വീകരിച്ച് ആനാട് വന്ന അദ്ദേഹവുമായി പൊന്മുടിയിലേയ്ക്കും ഒരു യാത്ര!
ഹിമാലയം കണ്ട അദ്ദേഹത്തിനും നമ്മുടെ  പൊന്മുടിയുടെ വശ്യചാരുത ഏറെ ഇഷ്ടപ്പെട്ടു!

എന്റെ മുറ്റത്തെ മുല്ലയ്ക്കും മണമുണ്ട്!

(8) സ്വയംപര്യാപ്തതയുടെ സംതൃപ്തി !

കന്യാകുമാരി മുതൽ കൈലാസം വരെ!

                                       (8)

7260 അടി  ഉയരത്തിലാണ് പാൻഗു. രാവിലെ 6 മണിക്ക് തന്നെ തിരിച്ചു.സിർകായിലേയ്ക്ക്. എന്റെ ഹിമാലയത്തിലെ സ്നേഹിതൻ - പോർട്ടർ ബൽവന്ത് സാഹി - ലഗേജ്  പോണി പുറത്ത് വച്ച് കെട്ടി! ഏപ്പോഴും സുസ്മേരവദനനായി കാണപ്പെടുന്ന ബൽവന്ത് രണ്ട് ദിവസം കൊണ്ട് തന്നെ ചിരപരിചിതനെ പോലെ ആയി. 

പാൻഗു എന്നാൽ പാദം, സിർക്ക എന്നാൽ സിർ തല! ബൽവന്തിന്റെ വിവർത്തനം!  സാഗർമാഥാ; എവറസ്റ്റിന് അങ്ങനെയും പേരുണ്ടെന്നു  ബൽവന്തിനൊരു പുത്തനറിവ് ഞാനും നൽകി !

ഞങ്ങൾ പോകുന്ന വഴിയിലെ  ഗാലാ ഗ്രാമത്തിലെ ജിപ്തിയിലാണ്  വീട്. ഗാലായിൽ ക്യാമ്പ് ചെയ്യുന്ന സമയത്ത് വീട്ടിലേക്ക് വരണമെന്ന് ബൽവന്തിന്റെ ക്ഷണം!

 പാൻഗു ഗസ്റ്റ് ഹൗസിൽ നിന്ന് ദൂദിഘാർ ഗ്രാമത്തിലേക്ക് നല്ല ഇറക്കമാണ്. പാൻഗുവിൽ നിന്ന് പൊതിഞ്ഞ് തന്ന പൂരിയും സബ്ജിയും പാറകളിൽ തട്ടി ഒഴുകി വരുന്ന ഒരു അരുവിയുടെ കരയിൽ വച്ച് കഴിച്ചു. 

സോസാ ഗ്രാമത്തിലേയ്ക്കുള്ള കയറ്റം കയറാനുള്ള തയ്യാറെടുപ്പായിരുന്നു ആ അരുവി കരയിലെ വിശ്രമവും വെടിപറച്ചിലും. 

കടന്ന് വന്ന വഴികൾ ദൂരെ താഴ്വാരത്തിൽ ദൃശ്യമാണ്! ഇളം വെയിൽ വെളിച്ചവും നിഴലും സൃഷ്ടിക്കുന്നു. വെള്ളിമേഘങ്ങൾക്കിടയിലെ നീലാകാശം!  മഴയ്ക്ക് സാധ്യതയുണ്ടെന്ന് ബൽവന്തിന്റെ പ്രവചനം ! 

തെളിഞ്ഞ കാലാവസ്ഥയിൽ മഴയോ? ഹിമാലയത്തിന് "ബാലിപ്പെണ്ണിന്റെ മനസ്സോ "?  ബൽവന്തിന് ഞാൻ പറഞ്ഞത് മനസ്സിലായില്ല ! ചെറു പുഞ്ചിരിയോടെ 'ക്യാ ' എന്ന ചോദ്യം! നമ്മുടെ അഭിമാനമായ പ്രിയപ്പെട്ട സഞ്ചാരി എസ്.കെ.പൊറ്റെക്കാടിന്റെ ബാലിദ്വീപ് യാത്രാവിവരണത്തിലെ പരാമർശമാണ് അപ്പോൾ ഓർമയിൽ വന്നതും ആ ചോദ്യത്തിന് ആധാരമായതും. 

സോസായിലേയ്ക്കുള്ള കയറ്റം കുറച്ച് പ്രയാസമുള്ളതായിരുന്നു. 8000 അടി ഉയരത്തിലാണ് സോസാ ഗ്രാമം.  മലംചരിവിൽ ചെറിയ തട്ടുതട്ടായി കൃഷിയിടങ്ങൾ ! കടന്ന് പോകുന്ന യാത്രാ സംഘത്തിനെ കൗതുകത്തോടെ നോക്കുന്ന ഗ്രാമവാസികൾ!

 "ഓം നമ:ശിവായ " എന്ന് അഭിവാദ്യം ചെയ്യുന്ന കുട്ടികൾ ! കരുതിയിരുന്ന മിഠായികൾ അവർക്ക് നൽകി. തെളിഞ്ഞ പുഞ്ചിരി അവർ തിരിച്ച് നൽകി.  തുടുത്ത മുഖമായിരുന്നു കുട്ടികൾക്ക്. ദാരിദ്രത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങളില്ല. ശൈത്യവും അതിശൈത്യവും കാർഷിക രീതിയുടെ പ്രത്യേകയും പരിമിതമായ ബാഹ്യലോക ബന്ധവും സമ്മാനിച്ച സ്വയം പര്യാപ്തത നൽകുന്ന  സംതൃപ്തിയായിരിക്കും ആ മുഖങ്ങളിൽ! വിശാലമായ ലോകത്തെ സുഖസൗകര്യങ്ങൾ അറിയുന്നവർ ഒറ്റപ്പെടുമ്പോഴാണ് സംതൃപ്തിയില്ലായ്മ അനുഭവപ്പെടുക ! 

സോസ ഗ്രാമത്തിൽ നിന്ന് നാരായണാശ്രമത്തിലേക്ക്. കർണാടകക്കാരനായ നാരായണസ്വാമി എന്ന സന്യാസി 1935-ൽ സ്ഥാപിച്ചതാണ് ഈ ആശ്രമം! തികഞ്ഞ നിശ്ശബ്ദതയിലായിരുന്നു ആശ്രമ പരിസരം! പൈൻ മരങ്ങളുടെയും ദേവതാരു വൃക്ഷങ്ങളുടേയും ഇടയിൽ പ്രകൃതിയുമായി ഇണങ്ങി നിൽക്കുന്ന ചില നിർമിതികൾ. വിശാലമായ പുൽത്തകിടി (Meadow). ലോഭമില്ലാത്ത പച്ചപ്പ്! ഇങ്ങനെയും പച്ചയോ! 

പുൽത്തകിടിയിലെ വിശ്രമം യാത്രാ ക്ഷീണത്തെ പമ്പകടത്തി! ആകാശ നീലിമയെ നോക്കി മലർന്ന് കിടന്നത് എത്ര നേരമെന്നറിഞ്ഞില്ല! ഇതൊക്കെ ഓരോ യാത്രയിലേയും വാക്കുകൾ കൊണ്ട് വിവരിക്കാൻ കഴിയാത്ത അനുഭവമാണ്! ഇത്തരം അനുഭവങ്ങളുടേയും ആകെ തുകയാണ് ഓരോ യാത്രയുടേയും പൂർണത !

ആശ്രമത്തിലെ ചുമതലയുള്ളവർ വിശാലമായ ഹാളിലേക്ക് കൂട്ടികൊണ്ട് പോയി. ഇപ്പോഴത്തെ ആശ്രമാധിപൻ ഗുജറാത്തിയായ ഒരു സന്യാസി. അദ്ദേഹം ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലേയ്ക്ക് പോയിരിക്കുന്നു. ആശ്രമത്തിന് ഭാഗേശ്വരിലും ദീദിഹാറ്റിലും വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളുണ്ട്! ആശ്രമത്തിലെ സ്വച്ഛന്ദമയായ അന്തരീക്ഷം ഏറെ ഇഷ്ടപ്പെട്ടു. പ്രകൃതിയോട് ഇണങ്ങി നിൽക്കാൻ ആരാണ് താല്പര്യപ്പെടാത്തത്. 

നാരായണ ആശ്രമത്തിൽ നിന്ന് 4 കി.മി നടന്ന് സിർക്കയിലെത്തി!  യാത്ര പ്രയാസമുള്ളതായിരുന്നില്ല. 7450 അടി ഉയരത്തിലാണ് സിർക്ക ഗ്രാമം. ഉച്ചയ്ക്ക് 1.30 ന് ഇവിടെ എത്തിചേർന്നതും ബൽവന്തിന്റെ പ്രവചനം യാഥാർത്ഥ്യമായി! തെളിഞ്ഞ അന്തരീക്ഷം പെട്ടെന്ന് മാറി. കോരിച്ചൊരിയുന്ന മഴ!

ഉച്ചഭക്ഷണത്തിന് ശേഷം മിക്കവാറും യാത്രക്കാർ മയക്കത്തിലാണ്. ഹിമാലയത്തിലെ തരുനിരയിലെ മഴയുടെ സൗന്ദര്യം ആസ്വദിച്ച് കൊണ്ട് ഞങ്ങൾ കുറച്ച് പേർ വരാന്തയിൽ. രാജ്യാന്തര കാര്യങ്ങൾ ചർച്ച ചെയ്യുന്നു. റഷ്യയും ചൈനയും എല്ലാം കടന്ന് വരുന്നു. ജഗദീഷ് എ. പാണ്ഡ്യ, ഗിരിരാജസിംങ് എസ്. ജഡേജ, ഡി.ആർ. മിസ്രി എന്നിവർ ഗുജറാത്തിൽ നിന്ന്. എ.എസ്. ദേവൽ രാജസ്ഥാനിൽ നിന്ന്. 

ഗഹനമായ ചർച്ചകളൊന്നുമല്ല! ജർ, ജോരു, ജമീൻ (ധനം, പെണ്ണ്, ഭൂമി) ഇതാണ് രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള യുദ്ധത്തിന് കാരണമെന്നതിൽ  ഗുജറാത്തിൽ നിന്നുള്ളവരും രാജസ്ഥാനിൽ നിന്നുള്ള ദേവലും യോജിപ്പിലെത്തി!  എസ്.കെ.പൊറ്റെക്കാടിന്റെ 'ബാലിപ്പെണ്ണ്' ഉപമ ഹിമാലയത്തിലെ ഞൊടിയിടെ മാറുന്ന കാലവസ്ഥയ്ക്കും യോജിക്കുമെല്ലോ എന്ന് വിചാരത്തോടെ ഞാൻ മഴയെ നോക്കിയിരുന്നു.

മഴയൊന്ന് ശമിച്ചു. വളരെ പെട്ടെന്ന് തന്നെ തെളിഞ്ഞ അന്തരീക്ഷം!  നനഞ്ഞ പാതയിലൂടെ സിർക്കാ ഗ്രാമത്തിലും പരിസരത്തിലും ഏകനായി ചുറ്റിയടിച്ചു. ഗ്രാമവാസികളുടെ ഓരോ നോട്ടത്തിലും ആദരവ് പ്രകടമായിരുന്നു. കുശലങ്ങൾ ചോദിക്കാനും ഞാൻ മറന്നില്ല. അത് എന്താണെന്നും മറുപടി എന്തായിരുന്നുവെന്നും വിസ്താര ഭയത്താൽ കുറിക്കുന്നില്ല. അതൊക്കെ യാത്രയിലെ സുന്ദര നിമിഷങ്ങളാണ്! മുമ്പ് കണ്ടിട്ടില്ലാത്തവർ, ഇനി ഒരിക്കലും കണ്ട്മുട്ടാനിടയില്ലാത്തവർ ! ഹിമാലയ ഗ്രാമവാസികളുമായി നടത്തിയ സ്വാർത്ഥരഹിതമായ സംഭാഷണങ്ങളുടെ മാധുര്യം!

മുകളിൽ നിന്ന് കുത്തിയൊലിച്ച് വരുന്ന ഒരു അരുവി. അരുവിയിലെ ചെറുവെള്ളച്ചാട്ടത്തിന് അഭിമുഖമായി ഉറപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന പല ഇതളുകളുള്ള ചക്രം. ചക്രം ഒരു തുകൽ ബൽറ്റിന്റെ സഹായത്താൽ കരയിൽ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്ന ധാന്യങ്ങൾ പൊടിക്കുന്ന ചെറിയ സംവിധാനവുമായി ബന്ധിച്ചിരിക്കുന്നു. ജലമൊഴുക്ക് ചക്രത്തിന്റെ  ഇതളുകളിൽ പതിച്ച് ചക്രം കറങ്ങുന്നതോടെ ധാന്യം പൊടിക്കുന്ന സംവിധാനം (ചക്കി) പ്രവർത്തനക്ഷമമാകുന്നു. നയാ പൈസ ചെലവില്ലാതെ ആട്ട റെഡി! വ്യത്യസ്തമായ കാഴ്ചകൾ ആസ്വദിച്ച് കൊണ്ട് ക്യാമ്പിലേക്ക് മടങ്ങി.

രാത്രിയുള്ള ഒത്തുചേരലിൽ ലയിസൺ ഓഫീസർ അടുത്ത ദിവസത്തെ യാത്രയിൽ സ്വീകരിക്കേണ്ട കാര്യങ്ങൾ വിശദീകരിച്ചു. ഇനി അങ്ങോട്ടുള്ള യാത്രയിൽ ഒറ്റതിരിഞ്ഞ് പോകരുതെന്ന് നിർദ്ദേശിച്ചു. മണ്ണിടിച്ചിൽ സാധ്യതയുള്ള പ്രദേശത്ത് കൂടെ കടന്ന് പോകേണ്ടി വരും! 

ഗാലായിലേക്ക് രാവിലെ 6 മണിക്ക് തന്നെ തിരിക്കണം!  രാത്രി പുറത്ത് കാറ്റിന്റെ ഹുങ്കാരശബ്ദം! ഇടയ്ക്ക് ടിൻ മേൽക്കൂരയിൽ വീഴുന്ന മഴയുടെ വിരാമമില്ലാത്ത ചിങ്കിയടി, മനസ്സിലും ചിങ്കി! ഗാലയിലേക്കുള്ള യാത്ര വ്യത്യസ്ത അനുഭവമായിരിക്കുമോ......?



(9) അപകട സാധ്യതകളെ നിർവീര്യമാക്കുന്ന കരുതൽ!

കന്യാകുമാരി മുതൽ കൈലാസം വരെ!

                                       (9)

1997 സെപ്തംബർ 4 വ്യാഴാഴ്ച. സിർക്കായിൽ നിന്ന് രാവിലെ 6.30 ന് തിരിച്ചു. നല്ലൊരു ഇറക്കമാണ് സാമറി ഗ്രാമത്തിലേക്ക്. സമറിയിൽ നിന്ന്  റൺക്ലിംഗ് ‌(Rungling pass) വരെ കയറ്റമാണ്. പാറകൾ അടർത്തിമാറ്റി നിർമിച്ച ഇടുങ്ങിയ നടപ്പാതയിലൂടെയാണ് യാത്ര! ചില സ്ഥലങ്ങളിൽ കാളി നദിയുടെ വിദൂര ദൃശ്യം മനോഹരം! കാളി നദിയുടെ കൈവഴിയായ സിംഘലയിൽ നിർമിച്ച ചെറിയ പാലം കടന്ന് വേണം ഗാലയിലെത്താൻ. മലവെള്ളപാച്ചിലിൽ നശിക്കുന്ന പാലം എല്ലാ വർഷവും പുന:ർനിർമിക്കുമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

കയറ്റത്തിലും ഇറക്കത്തിലും അതീവ ശ്രദ്ധ വേണമെന്ന നിർദ്ദേശമുണ്ടായിരുന്നു. മലമുകളിൽ നിന്ന് ചെറുകല്ലുകൾ അടർന്ന് വീഴാം എന്ന മുന്നറിയിപ്പ്. ചെറിയ കല്ലുകളാണെങ്കിൽ പോലും അപകട സാധ്യത കൂടുതലാണ്. മലമുകളിൽ നിന്ന് വേഗതയാർജിച്ച് വരുന്ന കല്ലുകൾ ശരീരത്തിൽ തട്ടാതിരിക്കാൻ അതീവശ്രദ്ധയോടെ വേഗത്തിൽ നടന്ന് നീങ്ങണം. അത്തരം സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്ന്  'കൊച്ചുവർത്തമാനം' പറയരുത്! കഴിഞ്ഞ ദിവസം രാത്രിയിൽ ലയിസൺ ഓഫീസറുടെ വിവരം നൽകലിൽ (Briefing) ഈ മുന്നറിയിപ്പുകളെല്ലാം ഉണ്ടായിരുന്നു.

ദേവതാരു, പൈൻ, പേരറിയാത്ത പലതരം മരങ്ങൾക്കിടയിലൂടെ നീങ്ങുന്ന ഒറ്റയടിപ്പാത. ചിലയിടങ്ങളിൽ യാത്രാ സംഘത്തെയാകെ ഒന്നിച്ച് കാണാനാകും. വരിവരിയായി നീങ്ങുന്ന കാൽനടയാത്രക്കാർ, പോണിയിലേറി യാത്ര ചെയ്യുന്നവർ, ലഗേജ് ചുമക്കുന്ന പോണികൾ, 'പോണിവാലകൾ'. 

സാർത്ഥവാഹകസംഘത്തിന്റെ (Caravan) മുൻനിരയും പിൻനിരയും ഒരേ സമയം കാണുമ്പോൾ യുദ്ധ സന്നാഹവുമായി പോകുന്ന സൈനിക വ്യൂഹത്തെ പോലെ തോന്നും. "ഹലോ....! ഹെഡ് ബോൽരഹാ ...... " ,  "ഹലോ.....! ടെയിൽ ബോൽരഹാ....... " എന്നുള്ള വിളികൾ മാത്രമാണ് നിശ്ശബ്ദത ഭേദിക്കുന്ന മനുഷ്യ ശബ്ദം!  അനുഗമിക്കുന്ന വയർലെസ്സ് സെറ്റ് നിയന്ത്രിക്കുന്നവരുടെ ശബ്ദമാണ് ഈ head tail വിളി! ഒന്ന് യാത്രാ സംഘത്തിന്റെ മുൻഭാഗത്തും മറ്റൊന്ന് പിന്നിലും.  ബാഹ്യലോകവുമായുള്ള  ബന്ധം തീരെ വിഛേദിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല എന്നറിയുന്നതിലുള്ള ആശ്വാസവും! 

റൺക്ലിംഗ്‌ പാസ്സിലേക്കുള്ള  കയറ്റം കയറുന്നതിനിടയ്ക്ക് ജംഗിൽ ഛട്ടി എന്ന സ്ഥലത്ത് ഒരു ചെറിയ ചായക്കട. മുന്നേ എത്തുന്നവർ ചയ കുടിച്ച് വിശ്രമിച്ച് ഏറെ കഴിഞ്ഞാൽ മാത്രമേ പിൻനിര എത്തി ചേരുകയുള്ളൂ!  റൺക്ലിംഗ്‌ പാസ്സ് 10050 അടി ഉയരത്തിലാണ്. അവിടെ നിന്ന് ഇറക്കമാണ് ഗാലയിലേക്ക്. ഗാല ഗ്രാമം സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് 8050 ഉയരത്തിലാണ്. ഹിമാലയത്തിന് തെക്ക് ഏറ്റവും ഉയർന്ന കൊടുമുടിയായ ആനമുടിയുടെ ഉയരം 8842 അടി!  ഉയരത്തെക്കുറിച്ച് ഒരു ധാരണയായില്ലേ?

ഗാല (കഴുത്ത് ) യിൽ ഉച്ചയ്ക്ക് 12 മണിക്ക് എത്തിചേർന്നു. ഉയർന്ന സ്ഥലത്താണ് ക്യാമ്പ്. സൗകര്യങ്ങൾ തരക്കേടില്ല. തെളിഞ്ഞ കാലാവസ്ഥ. തലേ ദിവസം പെയ്ത മഴ നടന്ന് വന്ന ഒറ്റയടിപ്പാതയെ ചെളിമയമാക്കിയിരുന്നു.

വളരെ അടുത്ത് തന്നെ ചെറിയൊരു നീർച്ചാൽ ഒഴുകുന്നുണ്ട്. നാം തീരുമാനിച്ചു; നീരാട്ട് ആ അരുവിയിൽ തന്നെ. ഡോ :അരവിന്ദ് പരാസിനിസും കൂടെ കൂടി. ഇത് കണ്ട് തമിഴ്നാട് സ്വദേശികളായ ലക്ഷമണൻ, രാജഗോപാൽ, രാധ എന്നിവരും വന്നു ചേർന്നു. പ്രായം മറന്നുള്ള സംസാരങ്ങളും ചേഷ്ടകളും തെളിഞ്ഞ ജലത്തിലെ ആ നീരാട്ട് കൂടുതൽ ആസ്വാദ്യകരമാക്കി!

ഭക്ഷണം കഴിഞ്ഞ് യാത്രികരെല്ലാം മയക്കത്തിലാണ്. റൺക്ലിംഗ്‌ പാസ്സ് കയറിയിറങ്ങിയ ക്ഷീണമായിരിക്കാം. ഇന്ത്യയുടെ തെക്കേ അറ്റത്ത് നിന്ന് ഹിമാലയം കാണാൻ വന്നത് ഉച്ചയുറക്കത്തിനല്ലല്ലോ? അവസരങ്ങൾ പരമാവധി പ്രയോജനപ്പെടുത്തുക അത്ര തന്നെ. 

ബൽവന്ത് വീട്ടിലേക്ക് കൂട്ടികൊണ്ട് പോകാൻ വന്നു. ഞാൻ സർക്കീട്ടിനിറങ്ങി. പോണി പുറത്താണ് യാത്ര! ഗ്രാമ തെരുവുകളിലൂടെ കുതിര (പോണി ) പുറത്ത്! ഗമയിലുള്ള ആ സവാരി ഒരു ഗ്രാമവാസിയുടെ സഹായത്താൽ 'ഫോട്ടോം' പിടിച്ചു.

അവിടവിടെ ചെറിയ വീടുകൾ. കല്ലുകൾ അടുക്കി കെട്ടി പുല്ല് മേഞ്ഞവ. കുറച്ച് വലിയ ഭവനങ്ങളും. പുല്ലുമേഞ്ഞ വീടിന് മുന്നിലെ ഉയർന്ന മുറ്റത്ത് - അതോ മേൽക്കൂരയോ - ഒരു വൃദ്ധ വെയിൽ കൊള്ളുന്നു. തു വെള്ള തലമുടി. ഏറെ പ്രായം കാണും. എന്നെ നോക്കി ചിരിച്ചു കൈകൂപ്പി. ഞാൻ നമസ്തേ പറഞ്ഞു. ബൽവന്ത് എന്തെക്കൊയൊ അവരോട് പറഞ്ഞു. ആ വയോധിക തിളങ്ങുന്ന കണ്ണുകളോടെ എന്നെ നോക്കി വീണ്ടും ഒരു നിറപുഞ്ചിരി.    കൈലാസത്തിലേക്ക് പോകുന്ന എന്നോട് അവർ കാണിക്കുന്ന വാത്സല്യം, ആദരവ് തിരിച്ചറിയാൻ ഭാഷ തടസ്സമായില്ല. 

ബൽവന്ത് വീട്ടിലേക്ക് കൂട്ടികൊണ്ട് പോയി.ചെറിയൊരു വീട്. ഭാര്യയും രണ്ട് കുട്ടികളും. 10 വയസ്സ് തോന്നിക്കുന്ന പെൺകുട്ടി. മറ്റൊരാൾ 6 വയസ്സ്കാരൻ. അതിഥിയായ എന്നോട് കാണിച്ച സ്നേഹവും ആദരവും പറഞ്ഞറിയിക്കാൻ കഴിയില്ല. ആട്ടിൻ പാലിൽ ചൂട് ചായ, നമക്കിൻ ( ഒരു തരം മിക്ചചർ), ഘീർ (പായസം) ! സൽക്കാരത്തോടൊപ്പം സന്തോഷം തുടിക്കുന്ന മുഖങ്ങളും. കരുതിയിരുന്ന മിഠായിയും അണ്ടിപ്പരിപ്പും, ശർക്കരവരട്ടിയും അവർക്ക് നൽകി. ഹിമാലയത്തിൽ ഒരു സാധാരണ കുടുംബത്തിന്റെ അതിഥിയാകാൻ കഴിഞ്ഞതിലുള്ള സംതൃപ്തിയോടെ മടങ്ങി. 

പോണി പുറത്ത് ഞാനും, കടിഞ്ഞാൻ പിടിച്ച് ബൽവന്ത് അരികിലും. പ്രകൃതി സൗന്ദര്യം തുടിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങളിലൂടെ, കുതിര (പോണി )ലയങ്ങളുടെ ഗന്ധം ശ്വസിച്ച്, ചെമ്മരിയാടിൻ പറ്റങ്ങളുടെ മേച്ചിൽ സ്ഥലങ്ങളിലൂടെയുള്ള സവാരി വ്യത്യസ്ത അനുഭവമായിരുന്നു.

രാത്രി അത്താഴത്തിന് ശേഷം എല്ലാ ദിവസവും  ലയിസൺ ഓഫീസറുടെ ബ്രീഫിംങിന് വേണ്ടി ഒത്ത് ചേരും. പരസ്പരമുള്ള ആശയ വിനിമയവും കൂടുതൽ പരിചയപ്പെടുന്നതും അപ്പോഴാണ്.

40 വർഷമായി ഇലക്ട്രിക് ഷേവ് ചെയ്യുന്ന ഹൈദ്രാബാദ് സ്വദേശിയായ  K K കേശവൻ വല്ലാത്ത പ്രയാസത്തിലാണ്. ഇനിയങ്ങോട്ടുള്ള യാത്രയിൽ ശൈത്യത്തിൽ താടി നല്ലതാണെന്ന് എന്റെ കൗണ്ടർ!  ഓഫീസിലും  വീട്ടിലും മ്യൂസിക് സിസ്റ്റം ഉണ്ട്.
ചാർട്ടേഡ് അക്കൗണ്ടന്റ് ആയ ആദ്ദേഹത്തിന് ജോലി ചെയ്യുന്നതിനും ഉറങ്ങുന്നതിനും സംഗീതം ആവശ്യമാണ്. രാത്രി കാതോർത്ത് കിടന്നാൽ നിശാ പക്ഷികളുടെ സ്വരരാഗവും, കാറ്റിന്റെ ചൂളം വിളിയും, ഇലകളുടെ മർമരങ്ങളും കേൾക്കാമെന്നും അത് സംഗീതം പോലെ ആസ്വദിക്കാമെന്നും പറഞ്ഞത് അനവസരത്തിലുള്ള രണ്ടാം കൗണ്ടറടിയായിപ്പോയോ...?

"ധനം കൂടുതൽ ചേർത്ത് വച്ചാൽ വല്ല ദാവൂദ്മാരോ രാഷ്ട്രീയക്കാരോ ഫോൺ ചെയ്ത് വലിയ തുക ആവശ്യപ്പെട്ടാൽ നൽകാതിരിക്കാനാകുമോ? അത് കൊണ്ട് ഇതുപോലുള്ള യാത്രകൾ ചെയ്യാം." വാരണസിയിൽ നിന്ന് വന്ന അനിൽ ദുബേ മനസ്സ് തുറന്നു. യാത്രയ്ക്ക് അങ്ങനെ മറ്റൊരു കാരണം കൂടി!കുടുംബത്തിന്റെ ബിസിനസ്സ് നോക്കി നടത്തുന്ന അദ്ദേഹം താരതമ്യേന പ്രായം കുറഞ്ഞ സംഘാംഗമാണ്.

മാൽപയിലേക്കാണ് നാളത്തെ യാത്ര. മണ്ണിടിച്ചിൽ ഉണ്ടാകുന്ന പ്രദേശത്ത് കൂടിയാണ് കടന്ന് പോകുന്നത്. ഷോൾഡർ ബാഗിൽ രണ്ട് ജോഡി വസ്ത്രങ്ങളെങ്കിലും കരുതണം.  പോണിയിൽ യാത്ര ചെയ്യുന്നവർ കഴിയുന്നതും  പേണി ഉപേക്ഷിച്ച് നടന്ന് യാത്ര ചെയ്യുന്നതാണ് നല്ലത്. കാളി നദിയുടെ തീരത്തിലെ ഇടുങ്ങിയ പാതയിലൂടെ പോണികൾ ആയാസപ്പെട്ട് കയറുമ്പോൾ തെന്നി വീഴാനും നദിയിൽ പതിക്കാനും സാധ്യതയുണ്ട്. അങ്ങനെ ലഗേജുകൾ നഷ്ടപ്പെട്ടേക്കാം.  അപ്പോഴും യാത്ര തുടരാനാകണം. അതാണ് ആവശ്യത്തിനുള്ള വസ്ത്രങ്ങൾ ഷോൾഡർ ബാഗിൽ കരുതണമെന്ന് പറയുന്നത്. റെയിൻകോട്ട് ധരിക്കണം. ജലം ഒലിച്ചിറങ്ങുന്ന അർദ്ധതുരംഗങ്ങൾ കടന്ന് പോകേണ്ടി വരും. ലയിസൺ ഓഫീസർ വിശദീകരിച്ചു.

രാത്രി നിദ്രയിൽ ജന്മനാടായ പാച്ചൂല്ലൂരിലെ ബാല്യകാലം സ്വപ്നത്തിലേക്ക് കടന്നു വന്നു! അർദ്ധനിദ്രയിൽ ഭാര്യയും കുട്ടികളും! വഴക്കും വക്കാണവും ഇണക്കപിണക്കങ്ങളും!  പിന്നെ ഉറക്കം നഷ്ടപ്പെട്ട മണിക്കൂറുകൾ! അടുത്ത ദിവസത്തെ യാത്രയിലെ സംഭവസാധ്യതകളെക്കുറിച്ച്  കാട്കയറിയ ചിന്ത! 

ലയിസൺ ഓഫീസറുടെ വിശദീകരണത്തിൽ അല്പം പരിഭ്രമം തോന്നാതിരുന്നില്ല. സാധ്യതകളുടെ ഓർമപ്പെടുത്തൽ! സംഭവിക്കണമെന്നില്ലല്ലോ! എല്ലാ യാത്രകളും അങ്ങനെയാണല്ലോ! അപകട സാധ്യതകളെ കരുതലിന്റെ സാധ്യതകൾ നിർവീര്യമാക്കും! 

JP


(10) നിരങ്ങി നീങ്ങാൻ തയ്യാറായി നിൽക്കുന്ന മലനിരകൾ !

കന്യാകുമാരി മുതൽ കൈലാസം വരെ!
            
                                (10)

1997 സെപ്തംബർ 5.
രാവിലെ 6 മണിക്ക് തന്നെ പോണികളും പോണിവാലാകളും യാത്രാ സംഘവും റെഡി! ഗാലായിൽ നിന്ന്  മാൽപയിലേക്ക്. മാൽപ എന്ന പദത്തിനർത്ഥം Stomach എന്നാണെന്ന് വയർലസ്സ് സെറ്റിന്റെ ഹെഡ് പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്ന 'മംഗൽപാണ്ഡേ' പറഞ്ഞു, ടെയിൽ 'സുഖ്ദേവ്' അത് ശരിവച്ചു. 

ചരിത്ര പുസ്തതാളുകളിൽ കണ്ട ആ ഇതിഹാസപുരുഷന്മാരുടെ രൂപരേഖ! ആ സാദൃശ്യം തമാശയായി അവരോട് സൂചിപ്പിക്കാതിരുന്നില്ല. ആ ചരിത്ര സന്ദർഭങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ബോധം അവർക്കുണ്ടെന്നുള്ളത് തുടർന്നുള്ള ആശയ വിനിമയത്തിൽ നിന്ന് മനസ്സിലായി!

മംഗൽപാണ്ഡേയും സുഖ്ദേവും ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരചരിത്രത്തിലെ ഐതിഹാസിക കഥാപാത്രങ്ങളാണല്ലോ എന്ന എന്റെ ചോദ്യം! "Yes Sir" എന്ന് അഭിമാന ബോധത്തോടെ പുഞ്ചിരിച്ചു കൊണ്ട് അവർ ഒന്നിച്ച് പറഞ്ഞത് ഇന്നും കൺമുമ്പിലുണ്ട്! 

ഇടയ്ക്ക് വിശ്രമവേളകളിൽ 1857ലെ മംഗൽപാണ്ഡേയുടെ കഥ പറയാൻ 1997-ലെ 'മംഗൽപാണ്ഡേയും ', ഭഗത് സിംങിനോടൊപ്പം ബ്രിട്ടീഷ്കാർ തൂക്കിലേറ്റിയ സുഖ്ദേവിന്റെ രക്തസാക്ഷിത്വത്തെ അവേശത്തോടെ സ്മരിക്കാൻ ഇന്നത്തെ 'സുഖദേവും' കാണിച്ച ദേശാഭിമാനബോധം ഹിമാലയത്തോളം ഉയർന്നതാണ്! 

കൃത്യം 6 മണിക്ക് തന്നെ യാത്ര പുറപ്പെടാനുള്ള നിർദ്ദേശം ലയിസൺ ഓഫീസർ നൽകി, തലേ ദിവസം പറഞ്ഞ കാര്യങ്ങൾ ഒന്നുകൂടി ഓർമിപ്പിച്ച് കൊണ്ട്.  ജിപ്തി വഴിയായിരുന്നു യാത്ര. ബൽവന്തിന്റെ ഭവനം അവിടെയാണ്. ബൽവന്തിന്റെ ഭാര്യയും മക്കളും വീടിന് മുന്നിലുണ്ടായിരുന്നു.  കടന്ന് പോകുന്ന യാത്രികർക്ക് ഗ്രാമവാസികൾ കൈവീശി അഭിവാദ്യമർപ്പിച്ചു, 

ബിന്ദകോട്ടി എന്ന സ്ഥലം വരെ നിമോന്നതങ്ങളോട് കൂടിയ ഇടുങ്ങിയ വഴി. അവിടെ നിന്ന് ലഖൻപുർ വരെ സാമാന്യം നല്ല ഇറക്കമാണ്.  മലയുടെ വശത്ത് കുടെ പാറയിൽ കൊത്തിയുണ്ടാക്കിയ 4400 പടികൾ! പതഞ്ഞൊഴുകുന്ന കാളിനദി! മലയടിവാരത്തുള്ള ചെറിയ വഴിയിലൂടെയാണ് യാത്ര! ലഗേജ് ചുമന്ന് കൊണ്ട് പോണികൾ വഴിയില്ലാ വഴിയിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു. വശങ്ങളിൽ നിന്ന് പോണികളുടെ കാലൊന്ന് മാറിയാൽ കാളിനദിയുടെ കുത്തൊഴുക്കിൽ പതിച്ചത് തന്നെ! മലമുകളിൽ നിന്നു ഒലിച്ചിറങ്ങുന്ന ജലത്തിൽ നിന്നുള്ള സംരക്ഷണത്തിന് എല്ലാവരും റെയിൻകോട്ട് ധരിച്ചിരുന്നു! മഴയില്ലെങ്കിലും റെയിൻകോട്ട്!  ഏത് സമയവും മലയിടിച്ചിലുണ്ടാകാമെന്ന്  ലയിസൺ ഓഫീസർ തലേ ദിവസം രാത്രി നൽകിയ മുന്നറിയിപ്പ് ഓർത്തു.

ITBP ക്യാമ്പുകളിലേക്ക് സാധനങ്ങൾ കൊണ്ട് പോകുന്ന പോണികൾക്ക് കടന്ന് പോകാൻ, എതിരെ വരുന്ന ചെമ്മരിയാടിൻ കൂട്ടങ്ങൾക്ക് വഴി നൽകാൻ, മലയുടെ ഓരം ചേർന്ന് മാത്രമേ നിൽക്കാനാകൂ! മറുവശത്ത് കാളിനദി ഒഴുകുന്ന  ഗർത്തമാണ്. 

വളഞ്ഞ് പുളഞ്ഞ് പോകുന്ന വഴിയുടെ കടന്ന് വന്ന ഭാഗങ്ങൾ മലമുകളിലോട്ട് നോക്കിയാൽ ചിലയിടങ്ങളിൽ കാണാം! മുകളിൽ നിന്ന് ഒരു പോണി കാൽ തെറ്റി പല തട്ടുകൾ കടന്ന് ഞങ്ങളുടെ മുന്നിലുടെ കാളിനദിയിൽ
പതിച്ച് ഒലിച്ച് പോയി! ഭയന്ന് പോയി. ഞങ്ങളുടെ മുകളിലൂടെ ആയിരുന്നെങ്കിലോ!

കടന്ന് പോയ ചെമ്മരിയാടിൻ കൂട്ടത്തിലൊന്ന് കാൽ വഴുതി വീണ് ഗർത്തത്തിലെ ചെറിയ പാറയിൽ നിൽക്കുന്നു. രക്ഷപ്പെടുത്താൻ ഒരു വഴിയുമില്ലാത്തത് കൊണ്ട് ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട ആ ജീവൻ ക്ഷീണിച്ച് അവശയായി കാളിനദിയിൽ പതിക്കുന്നത് എപ്പോഴാണ്! തുടർന്നുള്ള യാത്രയിലെ ചിന്ത അതായിരുന്നു. അനാർക്കലിയുടെ മരണം പോലെ, മരണം മുന്നിൽ കണ്ട്! ഒരു രാജകുമാരനും വരാനില്ല ഈ അനാർക്കലിയെ രക്ഷിക്കാൻ!

ജലമൊഴുകുന്ന അർദ്ധ തുരംഗങ്ങളിലൂടെ കടന്ന് പോകുമ്പോൾ നദിയുടെ മറുകരയിൽ നേപ്പാൾ ഭാഗത്ത് ഒരു വെള്ളച്ചാട്ടം! അതുപോലെ മറ്റൊരു വെള്ളച്ചാട്ടം ഇന്ത്യൻ ഭാഗത്തും! 

തെളിഞ്ഞ കാലാവസ്ഥ! സൂര്യന്റെ ചൂട് ഏറി വരുന്നു! മരങ്ങളുടെ ശീതളഛായയില്ല. മലമുകളിലെ പാറകളുടെ ഗാംഭീര്യവും. മാനത്ത് തൂവെള്ള മേഘകെട്ടുകൾ!  താഴെ പതഞ്ഞൊഴുകുന്ന നദിയുടെ ഹുങ്കാര ശബ്ദവും! വിശ്രമിക്കാനുള്ള ഇടങ്ങളില്ല! കരുതലോടെ നടക്കുക തന്നെ ലഖൻപൂർ വരെ!

ലഖൻപൂരിൽ ഒരു PWD ഗസ്റ്റ് ഹൗസുണ്ട്. ITBP യുടെ ചായ സൽക്കാരം അവിടെയായിരുന്നു. കടന്നു വന്ന വഴിയിലെ ഭയാനക ദൃശ്യങ്ങളായിരുന്നു വിശ്രമത്തിനിടയിലെ ചർച്ചാ വിഷയം! അപകട സാധ്യതകളെ കരുതൽ കൊണ്ട് മറികടന്ന ആവേശവും!

ക്യാപ്റ്റൻ വെള്ളച്ചാട്ടത്തിനടിയിലെ (Captain Falls) അർദ്ധ തുരംഗത്തിലെ ജലധാര മുറിച്ച് കടന്ന് യാത്ര തുടർന്നു. റെയിൽ കോട്ട് ധരിച്ച് മുങ്ങി കുളിച്ച പ്രതീതി! ആകെ നനഞ്ഞു കുതിർന്നു!

കാളി നദിയുടെ തീരത്താണ് മാൽപയിലെ ക്യാമ്പ്.  ഫൈബർ ഗ്ലാസ്സ്  കൊണ്ടുള്ള താല്ക്കാലിക നിർമിതി. ഭിത്തിയും മേൽക്കൂരയും ഫൈബർ ഗ്ലാസ്സ് തന്നെ. മറുവശത്ത് മലനിരകൾ! നിരങ്ങി നീങ്ങാൻ തയ്യാറായി നിൽക്കുന്ന പോലെ!

തലേ ദിവസം പെയ്ത ശക്തമായ മഴയിൽ രണ്ട് ഷെഡ്ഡുകൾ കരയിടിഞ്ഞ് കാളി നദിയിൽ ഒലിച്ച് പോയി. ഒരു ഷെഡ്ഡിന്റെ ശുചി മുറിയിലെ യൂറോപ്യൻ ക്ലോസറ്റ് മാത്രം അവശേഷിച്ചു. ഭംഗിയുള്ള ആ ക്ലോസറ്റ് മലമുകളിലേക്ക് നോക്കിയിരിക്കുന്ന സുന്ദര കാഴ്ച! കുത്തിയൊഴുകുന്ന കാളിനദി മറുവശത്ത്!

ഗ്രാമത്തിലെ ഒരു ഭവനത്തിലെ തട്ടിൻപുറത്താണ് എനിക്കും തമിഴ്നാട് സ്വദേശികൾക്കും കേശവനും തങ്ങാൻ സ്ഥലം കണ്ടെത്തിയത്.

ക്യാമ്പ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന സ്ഥലത്ത് നിന്ന് അധികദൂരമില്ല. ഉച്ചഭക്ഷണം കഴിഞ്ഞയുടൻ (3 മണിയായി) അന്തരീക്ഷത്തിന് മാറ്റം! മലമുകളിൽ വെടിക്കെട്ട് തുടങ്ങി! മഴയില്ല! തട്ടിൻപുറത്തെ കിളിവാതിലൂടെ ഒരു കുതിരലായം കാണാം! പോണികളുടെ ഇതിനകം പരിചിതമായ ഗന്ധം. പോണി വാലകളുടെ കളിതമാശകൾ. 

മലനിരകളിൽ മൂടൽമഞ്ഞ് പാറി നടക്കാൻ തുടങ്ങി. മിന്നൽ പിണറുകൾ ചീറി പായുന്ന കാഴ്ച! ശബ്ദം വളരെ വൈകിയാണ് കേട്ടത്! അകലങ്ങളിലാണ് പ്രകൃതിയുടെ വെടികെട്ടെന്ന് മനസ്സിലായി!

കാർമേഘശകലങ്ങൾ മലമുകളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട് തുടങ്ങി! ഒരു മിന്നൽ, ഉടനെ ശക്തമായ ഇടിവെട്ട് ശബ്ദം! സമീപത്തെത്തി വെടികെട്ട്! നടുങ്ങിപ്പോയി! ഹിമാലയത്തിലെ മിന്നലും ഇടിയും തുടരെ തുടരെ! മഴയും ശക്തമായി തുടങ്ങി! രണ്ട് മണിക്കൂർ മഴയുടെ സംഹാര താണ്ഡവം! 

മഴ ശമിച്ചു. അല്ല പെട്ടെന്ന് നിന്നു. മിന്നലും ഇടിയും അകന്നകന്ന് പോയി. 

താഴെ ചില ശബ്ദങ്ങൾ ! കാളാനദിയിലെ വെള്ളപാച്ചിൽ കാണാൻ ഒത്ത് കൂടിയ പോണി വാലകളും ഗ്രാമവാസികളായ ചെറുപ്പക്കാരും. ക്യാമ്പ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് ഞങ്ങളും പോയി. രണ്ട് ക്യാമ്പ് ഷെഡ്ഡുകൾ ഒലിച്ച് പോകാൻ തയ്യാറായി നിൽക്കുന്നു. ലയിസൺ ഓഫീസർ ആ ഷെഡ്ഡിലുള്ളവരെ മാറ്റി പാർപ്പിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഞങ്ങൾ തങ്ങുന്ന തട്ടിൻപുറത്തിന് താഴെ. ഗുജറാത്ത് സ്വദേശികളേയും മഹാരാഷ്ട്രയിൽ നിന്ന് വന്നവരേയും! 

മലനിരകളിലേക്ക് നോക്കി. അടർന്ന് വീണ വശങ്ങൾ വെളുത്തിരിക്കുന്നു! തുഞ്ചത്ത് പാറകളുടെ കറുപ്പ് നിറം! "മധ്യം കറുത്ത് ബാക്കി മുഴുവൻ വെളുത്തിരിക്കുന്ന ഭൂമിയുടെ സ്തനമെന്ന പോലെ*"! 

മേൽ പറഞ്ഞ ആസ്വാദന ഉപമ എന്റേതല്ല ! കൈലാസ യാത്രയ്ക്ക് മുമ്പ് കാളിദാസ കൃതികൾ വായിച്ച് സംസ്കൃതം വശമില്ലെങ്കിലും വിവർത്തനങ്ങളിലൂടെ സംസ്കൃതചിത്തനായതിന്റെ പരിണിത ഫലം!
(*കാളിദാസ കൃതി മേഘദൂതം - വിവർത്തനം ഡോ.സുധാംശു ചതുർവേദി)

രാത്രി ടോർച്ചുകൾ മിന്നിച്ച് കാളിതീരത്തേക്ക്! അത്താഴത്തിന്. വീശിയടിക്കുന്ന കാറ്റിന് മരങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യ കുറവ് കാരണം ചൂളം വിളിയുടെ ശബ്ദം! നക്ഷത്രാങ്കിതമായ മാനത്ത് മേഘങ്ങളില്ല!

അടുത്ത ദിവസത്തെ യാത്രയ്ക്കുള്ള നിർദേശങ്ങൾ നൽകുന്നത് രാവിലെ പുറപ്പെടുന്നതിന് മുമ്പാകാമെന്ന് ലയിസൺ ഓഫീസർ. രാത്രിയിലെ ഒന്നിച്ച് ചേരൽ നടന്നില്ല! ഒന്നിച്ച് വന്നവരെ പല സ്ഥലത്താക്കിയ പ്രകൃതിയുടെ വികൃതി!

തട്ടിൻപുറത്തിരുന്ന് മെഴുകുതിരി വെളിച്ചത്തിൽ പതിവ് ഡയറി എഴുത്ത് ആരംഭിച്ചു. ഓരോ ദിവസത്തേയും യാത്രക്ക് ശേഷം കുത്തിക്കുറിച്ച കുറിപ്പുകൾ! (ആ കുറിപ്പുകളിലൂടെ 24 വർഷത്തിന് മുമ്പുള്ള യാത്ര സ്മൃതിപഥത്തിൽ! ഇന്ന് ഈ വിവരണങ്ങൾക്കാധാരവും അത് തന്നെ !)

" ദുനിയാ കെ രഖ് വാലേ സുൻ ദർദ് ഭരെ മേരേ നാലേ..... " മുഹമ്മദ് റാഫി പാടിയ "ബൈജു ബാബറ " എന്ന സിനിമയിലെ ഗാനം ആരോ പാടുന്നു. പോണിവാലകളാരെങ്കിലുംമാകാം. റാഫിയുടെ മാസ്റ്റർപീസായ ആ ഗാനം സാമാന്യം ഭംഗിയായി പാടുന്നു. നിശ്ശബ്ദമായി ഞാനും ആ ഗാനത്തിന്റെ വരികൾ മൂളി! "മഹല് ഉദാസ് ഗലിയാ സൂനി ...."!

ഇടിവെട്ടുന ശബ്ദം കേട്ടാണ് ഉണർന്നത്. സമയം 4 മണി. പത്ത് മിനിട്ടോളം  തുടരെ കാതടപ്പിക്കുന്ന ശബ്ദം. പിന്നെ ശാന്തത ! 

6 മണിക്ക് മുമ്പ് തന്നെ യാത്രയ്ക്ക് തയ്യാർ! ബുധിയിലേക്ക് .....!

************************************

1998 ആഗസ്റ്റ് 18. 

കൈലാസ് മാനസസരസ്സ് യാത്രാ സംഘം മാൽപാ ക്യാമ്പിൽ വിശ്രമിക്കുകയായിരുന്നു. യാത്രക്കാരും പോണിവാലകളുമടങ്ങുന്ന ഇരുന്നൂറിലധികം പേർ ഗാഢനിദ്രയിലായിരുന്നു! നിരങ്ങി നീങ്ങിയ മലപതിച്ചത് ഇവരുടെ മേൽ ! സംഭവിക്കുന്നത് എന്താണന്നറിയാതെ അവർ മണ്ണിനടിയിലായി. 

ലോക പ്രസിദ്ധ ഓഡീസി നർത്തകി പ്രോമിത ബേദിയും അക്കൂട്ടത്തിലുണ്ടായിരുന്നു. 

സമീപ ഗ്രാമങ്ങളിലെല്ലാം സമാനമായ മലയിടിച്ചിൽ സംഭവിച്ചത് കാരണം രക്ഷാപ്രവർത്തകർക്ക് 4 ദിവസം കഴിഞ്ഞ് മാത്രമേ അപകടസ്ഥലങ്ങളിൽ എത്തി ചേരാനായുള്ളൂ എന്നാണ് അന്ന് പത്രങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തത്. ഹിമവാന്റെ സംഹാര താണ്ഡവം! കൈലാസ-മാനസസരസ്സ് യാത്രയിൽ സംഭവിച്ച ഏറ്റവും വലിയ ദുരന്തം !

(11) "കണ്ടത് സ്വർണമെങ്കിൽ കാണാനിരിക്കുന്നത് തങ്കമല്ലേ?"

കന്യാകുമാരി മുതൽ കൈലാസം വരെ!
            
                                (11)

1997 ആഗസ്റ്റ് 6, ശനിയാഴ്ച .

എല്ലാ ദിവസത്തേയും പോലെ രാവിലെ ആറ് മണിക്ക് തന്നെ ഞങ്ങൾ തയ്യാർ! യാത്രാസംഘവും പോണികളും, പോണി വാലകളും! 

തലേ ദിവസം രാത്രിയിൽ മാൽപയിൽ ഒത്തുചേരൽ നടന്നില്ല. പുറപ്പെടുന്നതിന് മുമ്പ് ലയിസൺ ഓഫീസർ നിർദ്ദേശങ്ങൾ നൽകി. ആദ്യത്തെ 3 കി.മീ. പ്രയാസമേറിയ പാതയാണ്. മാൽപ ക്യാമ്പ് സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് 6750 അടി ഉയരത്തിലാണ്. ഇനി 1500 അടി കയറണം. അപ്പോൾ അവിടെ വിശ്രമിക്കണം. യാത്രക്കാരെല്ലാം വന്നു ചേർന്നെന്ന് ഉറപ്പ് വരുത്തിയിട്ടാകണം തുടർന്നുള്ള യാത്ര.  മലനിരകളിൽ നിന്ന് കല്ലുകൾ അടർന്ന് വീഴാനും മണ്ണിടിച്ചിലിനും സാധ്യതയുണ്ട്. മലമുകളിൽ നിന്ന് ഒലിച്ചിറങ്ങുന്ന വെള്ളത്തെ പ്രതിരോധിക്കാൻ റെയിൻകോട്ട് ധരിക്കണം. ചെളി നിറഞ്ഞ പാതയിലൂടെ സഞ്ചരിക്കേണ്ടി വരും. അതിനുതകുന്ന ഷൂ കരുതണം. അടുത്ത ക്യാമ്പായ ബുധി 9000 അടി ഉയരത്തിലാണ്.

ലയിസൺ ഓഫീസറുടെ നിർദ്ദേശങ്ങൾ പോണികളും ശ്രദ്ധിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് തോന്നി! ദിവസങ്ങളായി ഞങ്ങൾ ഒന്നിച്ചാണല്ലോ യാത്ര? കഴുതയുടെയും കുതിരയുടേയും സങ്കര സന്തതികളാണല്ലോ പോണികൾ. 'കഴുത ബുദ്ധി'യും 'കുതിരശക്തി'യും മനുഷ്യരിലും ഉണ്ടല്ലോ!

ലയിസൺ ഓഫീസറുടെ വിശദീകരണം എന്നിലുളവാക്കിയ  ഭയം ലഘൂകരിക്കാൻ മനസ്സ് സ്വീകരിച്ച വഴിയായിരിക്കാം എന്റെ ഈ കുരുട്ടു ചിന്ത! ഭയക്കുമ്പോൾ ധൈര്യം അവലംബിക്കും! സങ്കടം വരുമ്പോൾ ചിരിക്കും! വല്ലാതെ ആഹ്ളാദിക്കുന്ന സന്ദർഭങ്ങളിൽ കരയും; ആനന്ദ കണ്ണീർ! അങ്ങനെയല്ലേ?

ലെയിസൺ ഓഫീസറുടെ വിശദീകരണത്തിൽ ഒട്ടും അതിശയോക്തി ഇല്ലെന്ന് യാത്രയിൽ മനസ്സിലായി. കല്ലുകൾ വീഴുന്ന സ്ഥലങ്ങൾ യാത്രക്കാർ ഓരോരുത്തരായി കരുതലോടെ മറികടന്നു. മലനിരകളിലെ ഉയരങ്ങളിൽ നിന്ന് ഒലിച്ചിറങ്ങുന്ന ജലധാരകൾ !  പായലിന്റെ സാന്നിധ്യം! ശ്രദ്ധിച്ചില്ലെങ്കിൽ തെന്നി വീഴാം. താഴെ കുത്തിയൊഴുകുന്ന കാളിനദി. 1500 അടി കയറി കഴിഞ്ഞു. ആശ്വാസവും സന്തോഷവും യാത്രക്കാർ പരസ്പരം പങ്കുവച്ചു.

പാറകളുടെ മുകളിൽ വിശ്രമസ്ഥലം. അടുത്ത് ചെറിയൊരു ധാബ, തട്ടുകട തന്നെ! മാൽപയിൽ നിന്ന് പൊതിഞ്ഞ് തന്ന പൂരിയും സബ്ജിയും അവിടെ വച്ച് കഴിച്ചു. KMVN ജീവനക്കാർ സ്റ്റീൽ ഫ്ലാസ്ക്കിൽ കൊണ്ടുവന്ന ചൂട് ചായയും. ആ തട്ടുകടയിൽ നിന്ന് 'ഗരാമാഗരം' ആലു മട്ടറും ഞാൻ അധികം അകത്താക്കി. ആഹാ....! ഇതൊക്കെ തന്നെയാണ് എന്നെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം കൈലാസ-മാനസസരസ്സ് യാത്രയുടെ ആസ്വാദ്യത വർദ്ധിപ്പിച്ചത്!

ശിവലിംഗപ്പ, 69 വയസ്സ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മൂന്നാമത്തെ കൈലാസ - മാനസസരസ്സ് യാത്രയാണ്. ബാംഗ്ലൂർ സ്വദേശിയായ അദ്ദേഹം മൂന്ന് കല്യാണമണ്ഡപങ്ങളുടെ ഉടമയാണ്! 3 പ്രാവശ്യം കൈലാസ പരിക്രമണം നടത്തിയാൽ ലഭിക്കുന്ന പുണ്യത്തെക്കുറിച്ച് ആ പാറമേലിരുന്ന് വാചാലനായി. പാപപുണ്യ സങ്കല്പങ്ങളുടെ ആ വാഗ്ധാര മലനിരകളിൽ നിന്നൊഴുകുന്ന ജലധാരയെ നോക്കി ഞാൻ 
കേട്ടിരുന്നു!

പൂനയിൽ നിന്ന് വന്ന പ്രൊഫസർ തഡ് വൽക്കർ അസുഖം കാരണം മാൽപയിൽ നിന്ന് മടങ്ങി പോയി. ഡോ. അരവിന്ദ് പരാസിനിസിന്റെ സ്നേഹിതനാണദ്ദേഹം. ഡോ. പരാസിനിസ് ഏകനായി. രണ്ടും മൂന്നും അതിലധികം പരിചയക്കാരടങ്ങിയ ഗ്രൂപ്പുകളാണ് യാത്രാ സംഘം. ഇപ്പോൾ  ഒറ്റയാന്മാർ, ഞാനും ഡോ: അരവിന്ദ് പരാസിനിസും! "ഒന്നും ഒന്നും ഇമ്മിണി വലിയ ഒന്ന് "!

യാത്ര തുടർന്നു. ലാമാഹ്റി ഗ്രാമം വരെ ചെളി നിറഞ്ഞ പ്രദേശത്ത് കൂടെ കടന്ന് പോകേണ്ടി വന്നു. കാറ്റും വീശിയടിക്കുന്നു. ഇനിയങ്ങോട്ട് കാറ്റിന്റെ ശക്തി വർദ്ധിക്കും. ഷോൾഡർ ബാഗിൽ കരുതിയിരുന്ന Wind Shield ധരിച്ചു.

ലാമാഹ്റിയിൽ നിന്ന് ബുധിയിലേക്ക് രണ്ട് വഴികളുണ്ടെന്ന് ലെയിസൺ ഓഫീസർ പറഞ്ഞു. ഒന്ന് കാളിനദിയുടെ തീരം ചേർന്ന്. മറ്റൊന്ന് 150 അടി ഉയരത്തിലൂടെ. 2 കി.മി. അധികം നടക്കണം. കാലാവസ്ഥ അനുകൂലമെങ്കിൽ മാത്രമേ കാളിനദിയുടെ തീരം ചേർന്നുള്ള വഴി ഉപയോഗിക്കൂ. തലേ ദിവസം മാൽപയിൽ പ്രകൃതിയുടെ മനംമാറ്റം 150 അടി ഉയരത്തിലൂടെയുള്ള വഴി തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ നിർബ്ബന്ധിതമായി.

ഗംഗു നള്ള (അരുവി) യുടെ കുറുകെയുള്ള തൂക്ക് പാലം കടന്നാൽ ദൂരത്ത് ബുധിഗ്രാമം കാണാം. പുനർനിർമാണ പ്രക്രിയയിലൂടെ കടന്ന് വന്നപാലം!

രാവിലെ 10 മണിക്ക് തന്നെ ബുധി ക്യാമ്പിലെത്തി.  മാൽപയിൽ നിന്ന് ബുധിയിലേക്ക് 11 കി.മി. ദൂരം മാത്രം. കടന്ന് വന്ന വഴി പ്രയാസമേറിയതായിരുന്നു.

ക്യാമ്പിൽ ആദ്യം എത്തിചേർന്നു. കേരളത്തിൽ നിന്നാണെന്ന് പറഞ്ഞപ്പോൾ ക്യാമ്പിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥർ (KMVN, ITBP) കേരളീയർ എല്ലാ കാര്യത്തിലും പ്രഥമസ്ഥാനത്താണല്ലോ എന്ന് പറഞ്ഞ് അഭിനന്ദിച്ചു. സെക്രട്ടേറിയേറ്റിലെ സഹപ്രവർത്തകരേയും, സ്വന്തം നാട്ടുകാരെയും (ആനാട് ), വിനോദയാത്രയെന്നാൽ പതിവ് മൈസൂർ, മധുര, ഊട്ടി മാത്രമല്ലെന്നും അല്പം സാഹസികത നിറഞ്ഞതാണെന്നും പറഞ്ഞ് 'പിരിയിളക്കി' അവരോടൊപ്പം ആനമുടിയും, അഗസ്ത്യകൂടവും, പക്ഷിപാതാളവും, കാടും മേടും കയറിയറിങ്ങി നടന്നതിന്റെ ഫലം കണ്ടോ? ചില സന്ദർഭങ്ങളിൽ ചിലരുടെയെല്ലാം വാമഭാഗങ്ങളുടെ ചെറു കോപവും ഏറ്റുവാങ്ങേണ്ടി വന്നിട്ടുണ്ട്! അല്പം അപകടം പിടിച്ച സ്ഥലങ്ങളിലൂടെയായിരുന്നല്ലോ യാത്രകൾ ! ദാ... ഇപ്പോൾ കേരളത്തിനൊരഭിനന്ദനം ഹിമാലയത്തിൽ!

അര മണിക്കൂറിനകം തന്നെ മറ്റ് യാത്രക്കാരെല്ലാം ക്യാമ്പിൽ എത്തിചേർന്നു. അനിൽ ദുബേയ്ക്ക് വയറ്റിൽ കലശലായ വേദന! ഡോക്ടർ മരുന്ന് നൽകി പൂർണ വിശ്രമത്തിനുപദേശിച്ചു.

പോണി പുറത്ത് നിന്നിറക്കിയ ലഗേജുകളുമായി യാത്രക്കാരെല്ലാം അവരവർക്ക് നൽകിയ ഷെഡ്ഡുകളിലേക്ക് പോയി. എന്റെ കൂടെ തമിഴ്നാട് സ്വദേശികൾ ! "മദ്രാസികൾ " എന്ന് ദക്ഷിണേന്ത്യക്കാരെ വേർതിരിക്കുന്ന ഉത്തരേന്ത്യൻ മനോഭാവം! ചിന്തകളുടെ സമാനത കാരണം മഹാരാഷ്ട്രക്കാരനായ ഡോ: അരവിന്ദ് പരാസിനിസിനെ ഞങ്ങളുടെ കൂടെ എത്തിക്കുന്നതിൽ വിജയിച്ചു! 

ബുധിയിലെ ക്യാമ്പ് അതി മനോഹരമായ സ്ഥലത്താണ്. മഞ്ഞണിഞ്ഞതും അല്ലാത്തതുമായ മലനിരകളുടെ പശ്ചാത്തല സൗന്ദര്യം! പുൽത്തകിടിയും, പൂക്കളുടെ നിരയും ക്യാമ്പ് പരിസരത്ത്!

ഉച്ചഭക്ഷണം കഴിഞ്ഞ് ഗ്രാമം കാണാനിറങ്ങി. ബുധിഗ്രാമം ട്രെക്കിംങ് പാതയുടെ ഇരുവശത്താണ്. വീടുകളുടെ ചുമരുകളെല്ലാം കരിങ്കല്ല് കൊണ്ട് നിർമിച്ചിരിക്കുന്നു. മേൽക്കൂര സ്ലേറ്റ് ചേലുള്ള കല്ല് പാളികൾ. അകത്തെ ചുമരുകളും തറയും മണ്ണ് കൊണ്ട് മെഴുകിയിരിക്കുന്നു. വാതായനങ്ങൾ കുറവ്. അതി ശൈത്യത്തെ പ്രതിരോധിക്കാനാകാം. ജനസംഖ്യ 500-ൽ താഴെ എന്നാണ് KMVN ഉദ്യോഗസ്ഥർ പറഞ്ഞത്. 

രാത്രിയിലെ ഒത്തു ചേരലിൽ സംഭാഷണ വിഷയങ്ങളിലൊന്ന് ഓരോരുത്തരും കൈലാസ-മാനസസരസ്സ് യാത്രയിൽ എങ്ങനെ കടന്നു കൂടി എന്നതിനെക്കുറിച്ചായിരുന്നു. ഡൽഹി ൽ രാഷ്ട്രീയ ഉദ്യോഗസ്ഥ വൃന്ദങ്ങളിൽ ഓരോരുത്തർക്കുള്ള സ്വാധീനത്തെക്കുറിച്ച് പലരും വാചാലരായി. ഡൽഹിയിൽ നിന്ന് വന്ന KN ശർമ തിവാരി കോൺഗ്രസ്സ് ടിക്കറ്റിൽ ഹരിയാനയിൽ നിന്ന് ലോകസഭയിലേക്ക് മത്സരിച്ച് പരാജയപ്പെട്ട വ്യക്തിയാണ്! അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജേഷ്ഠൻ 23 വർഷമായി രാജസ്ഥാനിൽ നിന്നുള്ള ലോകസഭാംഗമാണ്. തങ്ങൾ ധനവാന്മാർ ആണെന്ന് സ്ഥാപിക്കാനുള്ള തന്ത്രപരമായ സംഭാഷണ ചാതുര്യവും ചിലർ പ്രകടിപ്പിച്ചു.

ഞാനെങ്ങനെയാണ് കൈലാസ-മാനസസരസ്സ് യാത്രയിൽ ഇടം നേടിയതെന്ന ചോദ്യവുമുണ്ടായി! ഞാനും വച്ച് കാച്ചി. ഞാൻ കേരള സെക്രട്ടേറിയറ്റ് എംപ്ലോയിസ് അസോസിയേഷന്റെ പ്രസിഡന്റ് ആണെന്നും ഞങ്ങളുടെ ഒരു യൂണിറ്റ് ഡൽഹിയിലെ കേരള ഹൗസിലുണ്ടെന്നും അടിക്കടി ഡൽഹി സന്ദർശിക്കാറുണ്ടെന്നും!

ഇത് തള്ളല്ല. യഥാർത്ഥത്തിൽ അന്ന് ഞാൻ കേരള സെക്രട്ടേറിയറ്റ് എംപ്ലോയിസ് അസോസിയേഷന്റെ പ്രസിഡന്റ് ആയിരുന്നു. കുറച്ച് വർഷം മുമ്പ്  All India State Government Employees' Federation - ന്റെ ആഗ്ര സമ്മേളനത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ പോയപ്പോൾ അന്ന് കേരള സെക്രട്ടേറിയറ്റ് എംപ്ലോയിസ് അസോസിയേഷന്റെ ജനറൽ സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന ബാബു ശ്രീകുമാറും  സെക്രട്ടറിമാരിലൊരാളായ  ഞാനും കേരള ഹൗസിലെ  കേരള സെക്രട്ടേറിയറ്റ് എംപ്ലോയിസ് അസോസിയേഷൻ അംഗങ്ങളുടെ യോഗം വിളിച്ച് ചേർത്തിരുന്നു. 

എന്റെ അപേക്ഷ വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയത്തിലെത്തിക്കുന്നതിനും കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏക അപേക്ഷ എന്ന നിലയിൽ 1997-ലെ അവസാന യാത്രാ സംഘത്തിൽ ഉൾകൊള്ളിക്കാൻ ഇടയായത് കേരള ഹൗസിൽ അന്നുണ്ടായിരുന്ന സിംജി ജോസഫിനെ പരിശ്രമങ്ങളാണെന്ന എന്റെ ഡൽഹി സ്വാധീനം അല്പം പൊടിപ്പും തൊങ്ങലും വച്ച് ഞാനും അവതരപ്പിച്ചു. നിന്ന് പിഴയ്ക്കണമെല്ലോ!

(അന്ന്, 24 വർഷം മുമ്പ് ഇന്നത്തെ പോലെ കേരളത്തിൽ കൈലാസ-മാനസസരസ്സ് യാത്രയ്ക്കുള്ള താല്പര്യം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.. ഇന്ന് ട്രാവൽ ഏജൻസികളും ആത്മീയ ആചാര്യന്മാരും നേപ്പാൾ വഴി Land cruiser-ലും, ഹെലികോപ്ടറിലും, ചെറുവിമാനങ്ങളിലും കൈലാസ-മാനസസരസ്സ് യാത്ര സംഘടിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. ചൈന സ്വകാര്യ ഏജൻസികൾക്കും ആ മേഖലയിൽ വിനോദസഞ്ചാരം അനുവദിക്കുന്നുണ്ട്)

രാത്രിയിലെ ഒത്ത് ചേർന്നപ്പോൾ  ദുഖകരമായ ഒരു വയലസ്സ് മെസേജ് വന്നത് ലെയിസൺ ഓഫീസർ അറിയിച്ചു. മദർ തെരേസ അന്തരിച്ച വിവരം! ആദരസൂചകമായി ഒരു നിമിഷം മൗനമാചരിച്ചു. 

ലെയിസൺ ഓഫീസർ അടുത്ത ദിവസത്തെ യാത്രയ്ക്കുള്ള നിർദ്ദേശങ്ങൾ നൽകി. ഗുഞ്ചിയിലാണ് അടുത്ത ക്യാമ്പ്. അവിടെ ITBP ഡോക്ടേഴ്സ് ഉണ്ടാകും. വിശദമായ മെഡിക്കൽ പരിശോധനയും. തുടർന്നുള്ള യാത്രയ്ക്ക് യോഗ്യത നേടാത്തവരെ തിരിച്ചയയ്ക്കും! 

ഗുഞ്ചിയിൽ നിന്ന് അടുത്ത ദിവസം കാലാപാനി. കാലാപാനിയിൽ നിന്ന് ഇന്ത്യൻ വശത്തെ അവസാന ക്യാമ്പായ നവീഡാങ് ! പിന്നീട് ലിപുലേഖ് പാസ്സ് വഴി അതിർത്തി കടന്ന് ചൈനയിലേക്ക്! 

ഇനി മൂന്നാം ദിവസം അതിർത്തി കടക്കും. ഗുഞ്ചിയിലെ മെഡിക്കൽ പരിശോധനയിൽ അയോഗ്യനാകുമോ? രാത്രി മുഴുവൻ വല്ലാത്തൊരു പിരിമുറുക്കം ! "കണ്ടത് സ്വർണമെങ്കിൽ കാണാനിരിക്കുന്നത് തങ്കമല്ലേ?"

(12) "ലാമകളുടെ നാട്ടിൽ ഗാമ ചമഞ്ഞാൽ നിങ്ങൾ പൈജാമയായി മാറും"

കന്യാകുമാരി മുതൽ കൈലാസം വരെ!
            
                                (12)

ബുധിയിൽ നിന്ന്  ഗുഞ്ചിയിലേക്കുള്ള യാത്ര രാവിലെ 6 മണിക്ക് തന്നെ ആരംഭിച്ചു. ബുധി  സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് 9000 അടി ഉയരത്തിലാണ്. ഇനി മുതൽ High Altitude Trekking! 10000 അടിക്ക് മേൽ ഉയരം High Altitude ആയി കണക്കാക്കുന്നു.

11050 അടി ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഛിയലേക്ക് പാസ്സിലേക്കാണ് യാത്ര!  തണുപ്പനുഭവപ്പെടുന്നുണ്ട്. ഭൂപ്രകൃതിയുടെ സ്വഭാവവും മാറുന്നു. മലനിരകൾ മഞ്ഞണിയുന്നു. ശാഖകളോട് കൂടിയ വൃക്ഷങ്ങൾ സൂചികാഗ്ര മരങ്ങൾക്ക് വഴിമാറുന്നു. ഛിയാലേക്ക് പാസ്സിലേക്കുള്ള കയറ്റം പാംഗുവിലെ ധാനേദാർ കയറ്റം പോലെ അത്ര കഠിനമല്ല. 

മലയിറങ്ങി വരുന്നു 12 - പേർ അടങ്ങിയ ഒരു യാത്രാ സംഘം. ആദി കൈലാസം സന്ദർശിച്ച് മടങ്ങുന്നവരാണ്. ആദി കൈലാസം ഇന്ത്യൻ ഭാഗത്താണ്. ഗുഞ്ചിയിലെത്തി വേണം ആദി കൈലാസത്തിലേക്കും പോകാൻ. ഉത്തരപ്രദേശിലെ സമതലങ്ങളിൽ നിന്ന് വന്ന ചെറുപ്പക്കാർ. ഓരോ വർഷവും മഞ്ഞ്കാലത്തിന് മുമ്പ് ആദി കൈലാസ ദർശനത്തിനും, സാഹസിക ട്രെക്കിംങിനും നിരവധി പേർ എത്തിചേരാറുണ്ട്. അഗസ്ത്യകൂട യാത്ര പോലെ. ഹിമാലയത്തിലെ ഗ്രാമങ്ങളെല്ലാം സജീവമാകുന്നത് അപ്പോഴാണ്. ട്രക്കിംങിന് വരുന്നവരെ സഹായിക്കുന്നത് വഴി ഗ്രാമവാസികൾക്ക് ചെറിയൊരു വരുമാനവും.

നിമോന്നതങ്ങളായ ട്രെക്കിംങ് പാത കുറച്ച് ആയാസരഹിതമായി തോന്നി. എന്നാൽ ഛിയാലേക്ക് പാസ്സ് മുതൽ  ഗർബിയാംങ് ഗ്രാമം വരെയുള്ള യാത്ര അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ ഞാണിൽമേൽ കളി തന്നെ. മഴയേറ്റ് കുതിർന്ന കളിമണ്ണ്.  കയറ്റം ചെറുതെങ്കിലും മുകളിൽ ചെല്ലുമ്പോൾ പലരും വഴുതി താഴേക്ക്. പതഞ്ഞൊഴുകുന്ന കാളി നദി സമീപത്ത്! ചിരിക്ക് വക നൽകുന്നതാണെങ്കിലും ചിരിച്ചില്ല. 10 രൂപ നൽകിയാൽ കയറ്റം കയറാൻ ഗ്രാമവസികളുടെ സഹായം !

ഗർബിയാങ് ഒരു sinking village ആണ്. ഇപ്പോഴും താഴ്ന്ന് കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. മഞ്ഞണിഞ്ഞ പർവ്വതനിര അകലെ കാണാം. മലനിരകളിൽ ഉരുകിയെത്തുന്ന ജലത്തിന് നിർഗ്ഗമിക്കാനുള്ള മാർഗ്ഗങ്ങളില്ലാത്തത് കൊണ്ടാകാം ഈ ഗ്രാമം താഴ്ന്ന് കൊണ്ടിരിക്കുന്നത്. അടിക്കടിയുണ്ടാകുന്ന ചെറു ഭൂചലനങ്ങളും കാരണമാകാം. വീടുകളിലെ ഭിത്തികൾ വിണ്ട് കീറിയിരിക്കുന്നു. ജനസംഖ്യ ആയിരത്തിൽ താഴെ. മഞ്ഞ് കാലത്ത് ഗ്രാമവാസികൾ താഴെ ധർചൂളയിൽ അഭയം തേടും.  ഹിമാലയത്തിലെ വേനൽക്കാലമെന്ന് പറയപ്പെടുന്ന ജൂൺ മുതൽ സെപ്തംബർ വരെ മാത്രമേ ഗ്രാമങ്ങൾ സജീവമാകൂ.

ഗർബിയാങ് കഴിഞ്ഞാൽ കാളി നദിയുടെ ഇടത് കരയിലുള്ള വില്ലേജാണ് ഛാൻഗ്രു. ധർചൂളയിൽ നിന്ന് കാളി നദിക്ക് സമാന്തരമാണ് ട്രെക്കിംങ് പാത. ഛാൻഗ്രുവിൽ കാളിനദിക്ക് നേപ്പാളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന പാലം. ഇരു രാജ്യങ്ങളിലേയും പോലീസ് ഈ പാലത്തിലൂടെയുള്ള യാത്ര നിയന്ത്രിക്കുന്നു.

പച്ചപ്പണിഞ്ഞ മേച്ചിൽ സ്ഥലങ്ങൾ! അവിടെവിടെ ചെമ്മരിയാടിൻ കൂട്ടങ്ങൾ.മഞ്ഞണിഞ്ഞ മലനിരകളിൽ മേഘ പിള്ളേർ ഒളിച്ച് കളിക്കുന്നു. വീണ്ടും വീണ്ടും പ്രത്യക്ഷമാകുന്ന മലകളുടെ പരമപദത്തിൽ സൂര്യപ്രകാശം ഏല്പിക്കുന്ന വെളിച്ചവും നിഴലും! പുൽത്തകിടിയിലെ മനോഹാരിത കണ്ണെത്താ ദൂരം വരെ! 

ബുധിയിൽ നിന്ന് ഗുഞ്ചിയിലേക്കുള്ള യാത്രയിൽ സാമാന്യം വീതി കുടിയ പാത കാണാം. 1962 ലെ ആക്രമണക്കാലത്ത് ചൈനയുടെ അധീനതയിലായിരുന്നപ്പോൾ ചൈനക്കാർ നിർമിച്ചതാണ്. പിന്നീടാണ് നയതന്ത്രതല ചർച്ചകൾക്ക് ശേഷം ചൈന ലിപുലേഖ് പാസ്സിനപ്പുറത്തേക്ക് പിന്മാറുകയുണ്ടായി. ബൽവന്ത് വളരെ വിശദമായി പറഞ്ഞ് തന്നു.

അകലെ ഗുഞ്ചി ക്യാമ്പ് കാണാം. ഗുഞ്ചിയിൽ ഉച്ചയ്ക്ക് 12.30-ന് എത്തിചേർന്നു.  ക്യാമ്പ് സമതല പ്രദേശത്താണ്.  മനില ഗ്രൗണ്ട്. മൂന്ന് വശത്തും മലനിരകൾ ! സാമാന്യം മെച്ചപ്പെട്ട സൗകര്യങ്ങൾ. ആദി കൈലാസ യാത്രയ്ക്ക് പോകുന്നവരും ക്യാമ്പ് ചെയ്യുന്നത് ഇവിടെയാണ്. ITBP യുടെ സാമാന്യം വിശാലമായ ക്യാമ്പും സമീപത്തുണ്ട്.

ഗുഞ്ചിയിൽ നിന്ന് മുന്നോട്ട് യാത്ര ചെയ്യണമെങ്കിൽ Innerline permit വേണം. ധർചൂളയിൽ നിന്നാണ് പെർമിറ്റ് വാങ്ങേണ്ടത്. കൈലാസ-മാനസസരസ്സ് യാത്രക്കാർക്കുള്ള പെർമിറ്റ് KMVN സംഘടിപ്പിക്കും.

മലിന ഗ്രൗണ്ടിന് സമീപം ഒരു ക്ഷേത്രം! വ്യാസ ഗുഹ. വ്യാസമുനി മഹാഭാരതത്തിലെ ചില പർവ്വങ്ങൾ ഇവിടെ വച്ചാണ് രചിച്ചതെന്ന് ഐതീഹ്യം!

യാത്രയോടൊപ്പമുണ്ടായിരുന്ന, KMVN ഏർപ്പെടുത്തിയ വയർലസ് സെറ്റ് സേവനം ഗുഞ്ചി വരെ. തുടർന്നങ്ങോട്ട് ITBP യുടെ സേവനം. Head........Tail വിളി ഇനിയില്ല. 

ഹിമാലയ സാനുക്കളുടെ വശ്യ സൗന്ദര്യം ഗുഞ്ചിയിലെ മെഡിക്കൽ പരിശോധനയെന്ന കടമ്പ കടക്കുമോ എന്ന വ്യാകുല ചിന്തകൾക്ക് വിരാമമിട്ടിരുന്നു. 

ഉച്ചഭക്ഷണത്തിന് ശേഷം മനസ്സ് ചഞ്ചലമാകാൻ തുടങ്ങി. "Have I come all the for this to part at last without a kiss?" പ്രണയിനിയോട് ചോദിക്കുന്ന പോലൊരു മാനസികാവസ്ഥ! പ്രണയവും മിത്തും മണക്കുന്ന ഹിമാലയം തുടർന്ന് കാണാനാകുമോ?

വൈകുന്നേരം 4 മണിക്കാണ് വൈദ്യ പരിശോധന. കാട്കയറിയ ചിന്തകൾക്ക് കടിഞ്ഞാണിടാൻ സഹയാത്രികരുമായി സംഭാഷണത്തിലേർപ്പെട്ടു. ഭൂമിക്ക് താഴെയുള്ള എല്ലാം സംഭാഷണവിഷയമാക്കി! മനസ്സ് അസ്വസ്ഥമാകുമ്പോൾ " ഇന്ന് രാത്രി മഴ പെയ്യുമോ?" എന്ന് അസ്ഥാനത്തുള്ള നിരർത്ഥകമായ ക്ലീഷേ ചോദ്യശൈലി പോലെ!

ജെ.പി. ചന്ദ്രകുമാർ ആരാണെന്ന് ഹിന്ദിയിലൊരു ചോദ്യം. ഞാനാണെന്ന് ഹിന്ദിയിൽ തന്നെ പറഞ്ഞപ്പോൾ " ഞാൻ മനോജ് കുമാർ " എന്ന് മലയാളത്തിൽ പറഞ്ഞൊരു ജവാൻ കൈ നീട്ടുന്നു!  നാളുകൾക്ക് ശേഷം കേൾക്കുന്ന മലയാളശബ്ദം! കൈലാസ്-മാനസസരസ്സ് യാത്രക്കാരെ സഹായിക്കാൻ ITBP യുടെ ചാണ്ഡിഗഡിലുള്ള ആശുപത്രിയിൽ നിന്ന് വന്ന ഫാർമസിസ്റ്റാണ് കരുനാഗപ്പള്ളിക്കാരനായ മനോജ് കുമാർ. 1997ലെ അവസാന ബാച്ചാണ് ഞങ്ങളുടെ യാത്രാസംഘം. ഞങ്ങൾ മടങ്ങി വരുമ്പോൾ മനോജ് കുമാറും തിരിച്ച് ചാണ്ഡിഗഡിലേക്ക് പോകും.

മനോജ് വളരെ സഹായിയായിരുന്നു. അവശ്യമില്ലാതെ ടെൻഷനടിച്ച് BP വർദ്ധിപ്പിക്കരുതെന്ന് ഉപദ്ദേശിച്ചു. ഞാനുണ്ടല്ലോ എന്ന ഉറപ്പും. ഹിമാലയത്തിലെ ശൈത്യത്തിൽ ആ ഉറപ്പ് നൽകിയ  ഊഷ്മളത ആത്മവിശ്വാസം വർദ്ധിപ്പിച്ചു.

 ITBP ഡോക്ടർ നവീൻ! വളരെ 'കൂളായി'  ഡോക്ടർ നവീന്റെ മുന്നിലേക്ക് . ചോദിച്ചതിനെല്ലാം പുഞ്ചിരിച്ചു കൊണ്ട് മറുപടി. BP, ഓക്സിജൻ ലവൽ, രക്തത്തിലെ പഞ്ചസാരയുടെ അളവ്, Treadmill Test, അങ്ങനെ എല്ലാം! തുടർന്നുള്ള യാത്രയ്ക്ക് യോഗ്യൻ! സന്തോഷം കൊണ്ട് തുള്ളിച്ചാടാതിരിക്കാനുള്ള സംയമനം പാലിച്ചു പുറത്തിറങ്ങി!

ഓരോരുത്തരായി മെഡിക്കൽ പരിശോധനയ്ക്ക് പോകുന്നു. മ്ലാനവദനനായി ഒരാൾ പുറത്ത് വരുന്നു. ബീഹാറിൽ നിന്നുള്ള ആസാദ്. കടുത്ത പ്രമേഹവും, BP യും വിനയായി.  High Altitude trekking - നുള്ള പരിശോധനകളിലെല്ലാം പരാജയപ്പെട്ടു. യാത്രയിലുടനീളം ശിവപുരാണത്തെക്കുറിച്ച് വാതോരാതെ സംസാരിക്കുമായിരുന്നു. ഹിമാലയത്തിന്റെ ദൃശ്യഭംഗിയല്ല ശിവജിയെ കാണാനുള്ള താല്പര്യമാണ് ആസാദിനെ കൈലാസം - മാനസസരസ്സ് യാത്രക്ക് പ്രേരിപ്പിച്ചത്. " ശിവജി എന്റെ പ്രാർത്ഥന കേൾക്കും" എന്ന പ്രതീക്ഷയോടെ താഴ്വാരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി. 

ആസാദ് നല്ലൊരു സ്നേഹിതനായി മാറിയിരുന്നു. മനോവിഷമത്തോടെ യാത്രയാക്കി. ഒരു യാത്രയിൽ കൂടെയുള്ളവർ യാത്ര അവസാനിപ്പിക്കുന്നത് അന്നും ഇന്നും ഇഷ്ടമല്ല. ജീവിതയാത്രയിലും!

രാത്രിയിൽ ഡോ: നവീൻ ഞങ്ങളുടെ ഒത്തുചേരലിൽ പങ്കെടുത്തു. ഡോ: ധവാന്റെ ആമുഖ സംസാരത്തിന് ശേഷം ഡോ: നവീൻ വിശദമായ ഉപദ്ദേശങ്ങൾ നൽകി. High Altitude trekking - ൽ സ്വീകരിക്കേണ്ടതും, അരുതാത്തതുമായ കാര്യങ്ങൾ. വസ്ത്രം, ആഹാരം, പെരുമാറ്റം, സാധ്യതയുള്ള അസുഖങ്ങൾ, കരുതൽ, ഇന്ത്യാ ഗവ: ചെയ്യുന്ന സഹായങ്ങൾ, ITBP - യുടെ സേവനങ്ങൾ, അതിർത്തി കടക്കുമ്പോൾ സ്വീകരിക്കേണ്ട അച്ചടക്കം, അങ്ങനെ എല്ലാം വിശദമായി.  "Don't be Gama in the land of Lama, otherwise you will be Pyjama!" എന്ന നർമോക്തിയിലാണ് അദ്ദേഹം അവസാനിപ്പിച്ചത്! ലാമകളുടെ നാട്ടിൽ ഗാമ ചമഞ്ഞാൽ നിങ്ങൾ പൈജാമയാകുമെന്ന്!

ഡയാനാ രാജകുമാരി അപകടത്തിൽ മരിച്ച വിവരം അവിടെ വച്ചറിയുന്നു. ഒരു പുറം ലോകവൃത്താന്തം!

തുടർന്നുള്ള യാത്രയ്ക്ക് യോഗ്യത നേടിയ സന്തോഷം കൊണ്ടാകാം; സുഖനിദ്ര! സ്വപ്നത്തിൽ വീണ്ടും വീടും വീട്ടുകാരും, കുട്ടികളും! ഞെട്ടിയുണർന്നു! പുറത്ത് പോണിവാലകളുടെ സംസാരങ്ങൾ! അവർ തയ്യാറുടുക്കുകയാണ്. ലെഗേജുകൾ വീണ്ടും പാക്ക് ചെയ്ത് ഞങ്ങൾ യാത്രക്കാരും.  കാലാപാനിയിലേക്ക്..... 

(13) ഹിമാലയിത്തിലൊരു ഗാനമേള!

കന്യാകുമാരി മുതൽ കൈലാസം വരെ!
            
                                (13)

രാവിലെ ഗുഞ്ചിയിലെ വ്യാസ ഗുഹ സന്ദർശനം. വേദവ്യാസൻ മഹാഭാരതത്തിന്റെ ചില പർവ്വങ്ങൾ ഇവിടെ വച്ച് രചിച്ചുവെന്ന് ഐതീഹ്യം!

പ്രഭാത ഭക്ഷണത്തിന് ശേഷം (പൂരി, സബ്ജി, കേസരി) 8 മണി കഴിഞ്ഞു യാത്ര തിരിക്കാൻ! ഇന്നത്തെ യാത്ര 9 കി.മി. അത്ര കഠിനമല്ലെന്ന് പറഞ്ഞിരുന്നു. ഗുഞ്ചി സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് 10500 അടി ഉയരത്തിൽ! കാലാപാനി ക്യാമ്പ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത് 11880 അടി ഉയരത്തിൽ! 

യാത്ര ആയാസരഹിതം തന്നെ. പക്ഷേ വീശിയടിക്കുന്ന കാറ്റ്. മേഘങ്ങളില്ലാത്ത ആകാശം. സൂര്യനെ നേരിട്ട് നോക്കരുതെന്ന് മുന്നറിയിപ്പുണ്ടായിരുന്നു. Sun glasses കരുതണമെന്ന് നിർദേശം ഡൽഹിയിൽ വച്ച് തന്നെ ലഭിച്ചിരുന്നു. Sun screen lotion -ഉം! സൂര്യാഘാതത്തെ പ്രതിരോധിക്കാൻ!

2 മണിക്കൂർ ട്രെക്കിംങ് കഴിഞ്ഞപ്പോൾ വിശാലമായൊരു മൈതാനത്തിൽ വിശ്രമം! ഒരു വശത്ത് കാളിനദിയുടെ പതഞ്ഞൊഴുക്കിന്റെ സമീപ  ദൂര കാഴ്ചകൾ! മറുവശത്ത് മലനിരകളുടെ ഗാംഭീര്യം! മിക്കവാറും എല്ലാ യാത്രക്കാരും ഉന്നതങ്ങളിലെ കാലാവസ്ഥയുമായി പെരുത്തപ്പെട്ടു കഴിഞ്ഞു.  ഉന്നതരുമായി ഞാനും!

കാലാപാനി ക്യാമ്പിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നതിന് 800 മീറ്റർ മുമ്പ് ഒരു ചൂടുവെള്ള നീരുറവ (hot water spring)യിലേക്കുള്ള ചെറുവഴി. ക്യാമ്പിലെത്തി ശരീരമൊന്ന് തണുത്തതിന് ശേഷം നീരുറവയിലെത്തി കുളിക്കാമെന്ന് ലയിസൺ ഓഫീസർ ഡോ. ധവാൻ ഉപദേശിച്ചു.

കാലാപാനി കാളിനദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനത്താണ് ചെറുതെങ്കിലും മനോഹരമായ ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രം! 'ശിവകുണ്ഡിൽ' നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന ജലം വീതിയുള്ള ചാലിലൂടെ ഒഴുക്കുന്നു. ചാലിന് ഇരുവശത്തും നടപ്പാത. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പ്രതിബിംബം ജലത്തിൽ! ക്ഷേത്രവും പ്രതിബിംബവും! പശ്ചാത്തലത്തിൽ മകുടത്തിൽ മഞ്ഞണിഞ്ഞ മലനിരകൾ ! കാഴ്ചയുടെ മനോഹാരിത വാക്കുകൾക്കതീതം!

ഉച്ചയ്ക്ക് 12.30ന് ക്ഷേത്രത്തിന് സമീപത്തെ ക്യാമ്പിലെത്തി. ലഗേജുകൾ പോണി പുറത്ത് നിന്ന് അഴിച്ച് വാങ്ങി മുറിയിൽ വച്ച ശേഷം അല്പം വിശ്രമം. 

പുളിയിലക്കര മുണ്ടുടുത്ത് വെളുത്ത സാന്റോ ബനിയനു മുകളിൽ ചുട്ടിക്കലതോർത്തും പുതച്ച് ഹിമാലയപാതയിലൂടെ മടക്കി കുത്തി നീരുറവയിലേക്ക്. പാച്ചല്ലൂർ മുടിപ്പുര (ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം)  കുളത്തിൽ കൗമാരകാലത്ത് ഇടവഴിയിലൂടെ കുളിക്കാൻ പോയത് ഓർത്തു. എന്റെ മലയാളത്തനിമ പ്രദർശനം കൗതുകത്തോടെ നിരീക്ഷിച്ച സഹയാത്രികരുടെ കമന്റുകളും! 

"ഹലോ... എന്നായിത്"! ഒരു മലയാളതമിഴ് ശബ്ദം! കന്യാകുമാരി സ്വദേശി SVB പ്രഭാകരൻ പിള്ള. ITBP യിലെ ജവാൻ! ഞങ്ങളെ കണ്ടപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് വളരെ സന്തോഷമായി. വീശിയടിക്കുന്ന കാറ്റിനെ പ്രതിരോധിക്കാൻ wind shield ധരിക്കണമെന്ന് ഉപദേശിച്ചു! സാരമില്ലെന്ന് തോന്നുമെങ്കിലും  ശീതക്കാറ്റ് നെഞ്ചിൽ കഫകെട്ടുണ്ടാക്കുമെന്ന് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി! "ഗാമാ " ചമഞ്ഞ് "പൈജാമ" ആകണ്ടെന്ന് കരുതി വേഗം മുറിയിൽ പോയി ഷർട്ടും കാറ്റിനെ പ്രതിരോധിക്കാനുള്ള മേലുടുപ്പും ധരിച്ചു ! (വൈകുന്നേരം ഈ മുണ്ടുടുത്തവനും തമിഴ്നാട്ടിൽ നിന്ന് വന്നവർക്കും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബാരക്കിൽ ചായയും ബിസ്ക്കറ്റും നൽകി സൽക്കാരം!)

നീരുറവയിൽ നിന്ന് നിർഗ്ഗമിക്കുന്ന ജലം തങ്ങിനിൽക്കുന്ന ചെറിയൊരു കുളം. മുങ്ങി കുളിക്കാനുള്ള വെള്ളമില്ല. അത്ര വലിയ ചൂടില്ലെങ്കിലും ഹിമാലയത്തിലെ ശൈത്യകാറ്റിൽ നിന്ന് തെല്ലൊരു ശമനം! സോപ്പ് ഉപയോഗിക്കാൻ പാടില്ല. ഇവിടെ നിന്ന് കുറച്ചകലെ തിളയ്ക്കുന്ന ജലം നിർഗ്ഗമിക്കുന്ന ഉറവയുണ്ടെന്ന് പറഞ്ഞു. അങ്ങോട്ടേക്ക് പോകാൻ അനുവാദമില്ല. ഏതായാലും ഔഷധ ഗുണമുണ്ടെന്ന് പറയപ്പെടുന്ന ആ നീരുറവയിലെ നീരാട്ട് യാത്രയിലെ മറ്റൊരു വ്യത്യസ്തനുഭവം!

ഉച്ചഭക്ഷണത്തിന് ശേഷം വേണ്ടുവോളം സമയം. ഇന്നത്തെ യാത്ര ആയാസരഹിതമായിരുന്നതിനാൽ ആരും തന്നെ ഉച്ചയുറക്കത്തിന് താല്പര്യം കാണിച്ചില്ല. കടന്ന് വന്ന വഴികളിലെ യാത്രാനുഭവങ്ങൾ പരസ്പരം പങ്കുവച്ചു.

യാത്ര കഠിനമല്ലാതായപ്പോൾ ആസ്വാദനക്ഷമതയും ഭക്തിയും വർദ്ധിച്ചു. ശിവഭക്തി, സൂക്ഷ്മ പ്രകൃതി നിരീക്ഷണ പാടവം, അങ്ങനെ പല മനോഭാവമായിരുന്നു യാത്രാസംഘത്തിലുള്ളവർക്ക്. പുരാണ കഥകൾ ഭയഭക്തി ബഹുമാനത്തോടെ, മിത്തുകളെ ചരിത്ര ലേബൽ നൽകി ചിലർ അവതരിപ്പിച്ചു. 'വേദവ്യാസൻ മാഹാഭാരതം രചിച്ച സ്ഥലം' സന്ദർശിക്കാൻ കഴിഞ്ഞതിലുള്ള സംതൃപ്തി ഗീതാശ്ലോകങ്ങളുടെ അകമ്പടിയോ മഹാരാഷ്ട്രാ സ്വദേശി ദശരഥ് പ്രകടിപ്പിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുത്രി ശില്പ ഒരു ശിവസ്തുതി അതി മനോഹരമായി ആലപിച്ചു!  

ഡോ: അരവിന്ദ് പരാസിനിസ് അല്പം ധൈഷ്ണിക നാട്യത്തോടെ ഇതെല്ലാം കേട്ടിരുന്നു. സമീപത്ത് ഞാനും! കുമാരസംഭവം എന്ന കൃതിയിലെ കാളിദാസ ഭാവനയായിരുന്നു എന്റെ മനസ്സിൽ ! 

വൈകുന്നേരം ITBP ജവന്മാർ ഞങ്ങൾക്ക് വേണ്ടി ഒരു 'ഗാനമേള' തന്നെ അവതരപ്പിച്ചു. പരിമിതമായ പക്കമേളത്തോടെ ശിവഭക്ത്തി ഗാനങ്ങളും, പഴയ കാല ഹിന്ദി സിനിമാ ഗാനങ്ങളും! അതിശയിപ്പിക്കുന്ന ശബ്ദമാധുരി അതിർത്തി കാക്കുന്ന ജവന്മാർക്ക് ! "രഘുപതി രാഘവ രാജാറാം........ ശില്പ അതി മധുരമായി ആലപിച്ചു.   ‘സീതാറാം സീതാറാം ഭജ് പ്യാരേ തൂ സീതാറാം ഈശ്വര് അള്ളാ തേരേ നാം സബ് കോ സന്മതി ദേ ഭഗ്‌വാൻ’ ഗാന്ധിജി മതേതര ഗാനമാക്കി മാറ്റിയ ആ രാമഭക്തിഗാനം!

സംഗീതത്തിന്റെ ശബ്ദവീചികൾ മഞ്ഞ്മലകളിൽ തട്ടി അകന്ന് പോയി!

ലയിസൺ ഓഫീസർ പതിവ് വിവരം നൽകലിലേക്ക് കടന്നു. കാലാപാനിയിൽ നിന്ന് തിരിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് എക്സ്പോസ് ചെയ്ത ഫിലിം റോളുകൾ പാക്ക് ചെയ്ത് ഏല്പിക്കണം. കൈവശമുള്ള ഇന്ത്യൻ കറൻസിയും ഒരോരുത്തരും കവറുകളിലാക്കി നൽകണം.  ഇതെല്ലാം മടക്കയാത്രയിൽ തിരിച്ച് നൽകും.

കൈലാസ-മാനസസരസ്സ്  പരിക്രമണ സമയത്ത് ആവശ്യമുള്ള,  ധർചൂളയിൽ നിന്ന് സംഭരിച്ച റേഷൻ എത്തി കഴിഞ്ഞു. രണ്ട് പാചകക്കാരും. ഈ പാചകക്കാരും അതിർത്തി കടന്ന് യാത്രാ സംഘത്തെ അനുഗമിക്കും. മടക്കയാത്രയിൽ ഇവരുടെ വേതനം 1000O രൂപാ വീതം യാത്രാ സംഘം നൽകണം.

ഇനി ഇന്ത്യൻ വശത്തെ അവസാനത്തെ ക്യാമ്പിലേക്ക് .... നവിഡാങ് ! 11880 അടി ഉയരത്തിൽ നിന്ന് 14200 അടി ഉയരത്തിലേക്ക്!
(14) കാളിദാസ ഭാവനയിലൂടെ കടന്ന് പോകാതെ എന്ത് ഹിമാലയ ദർശനം?

കന്യാകുമാരി മുതൽ കൈലാസം വരെ!
            
                                (14)

സെപ്തംബർ 9, 1997. കാലാപാനിയിൽ നിന്ന് രാവിലെ 7 മണിക്ക് തിരിച്ചു.

ഹിമാലയത്തിലെ തരുരേഖയിലൂടെ (Treeline) സഞ്ചരിച്ച്  തൃണരേഖയിലെത്തി (Grassline). ഹിമരേഖ (Snowline) യുടെ ലക്ഷണങ്ങളും കണ്ട് തുടങ്ങി! 

ഏകദേശം ഒരു കി.മി. ചെല്ലുമ്പോൾ പൻഖാ നീരൊഴുക്കിന് കുറുകെ ആ പേരിൽ തന്നെയുള്ള ചെറിയ പാലം. പാലം കടന്ന് കുറച്ച് കൂടി ഉയരങ്ങളിലേക്ക് ചെല്ലുമ്പോൾ ലിപുഗാഡ് അരുവിക്ക് കുറുകെ മറ്റൊരു പാലം! ലിപുഗാഡ് ലിപുലേഖ് പാസ്സിൽ നിന്നുത്ഭവിക്കുന്നു. കുറച്ച് കൂടി ഉയരത്തിൽ ലിപു, റിപു അരുവികളുടെ സംഗമ സ്ഥലം! ഛോട്ടാ കൈലാസത്തിന് (ആദി കൈലാസ് ) സമീപത്തെ കുട്ടി എന്ന തടാകത്തിൽ നിന്നുത്ഭവിക്കുന്ന നീർച്ചാലാണ് റിപു. ലിപു, ലിപുലേഖ പാസ്സിലെ മഞ്ഞ് പാളികളിൽ നിന്നും. 

പുൽത്തകിടിയിലൂടെയുള്ള കയറ്റം അല്പം പ്രയാസമുള്ളതായിരുന്നു, മുൾചെടികൾ, മേയുന്ന ചെമ്മരിയാടിന്റെ കൂട്ടങ്ങൾ ! കൈയ്യിലൊരു വടിയുമായി കമ്പിളി പുതച്ച് നിൽക്കുന്ന അജപാലകൻ! ഹിമാലയത്തിലെ ജീവിത താളങ്ങൾ! 

ചെറു സസ്യങ്ങളും മുൾചെടികളും ഔഷധ ഗുണമുള്ളതാണെന്ന് പോർട്ടർ ബൽവന്ത് പറഞ്ഞു. പോർട്ടർമാരും പോണിവാലകളും ഔഷധ സസ്യങ്ങൾ ശേഖരിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. മണ്ണിലെ ചെറു ദ്വാരങ്ങളിൽ ഓടി കളിക്കുന്ന വാലില്ലാത്ത എലികൾ! 

പുൽത്തകിടിയിൽ അവിടെവിടെ ഉയർന്ന് നിൽക്കുന്ന കല്ലുകൾ ശിവലിംഗമാണെന്ന് അനുഗമിക്കുന്ന ITBP ജവന്മാർ പറഞ്ഞു. ശിവലിംഗാകൃതി തന്നെ. ITBP യുടെ ചായയും നമക്കിനും നൽകിയുള്ള ഒരു സ്വീകരണം ഈ പുൽത്തകടിയിൽ വച്ചായിരുന്നു. Customary Hospitality!

തെളിഞ്ഞ ആകാശത്ത് സൂര്യന്റെ പ്രഭയേറി വരുന്നു. വെള്ളി മേഘങ്ങൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. ചില മേഘകെട്ടുകൾക്ക് നടുവിൽ ശ്യാമ നിറം! 

" പൂഞ്ചേല ചെന്നിഹ മണാളരഴിച്ചീടുമ്പോൾ
നാണംകുണുങ്ങുമൊരു കിന്നരനാരിമാർക്ക്
ദിഷ്ട്യാ ഗുഹാമുഖവഴിക്ക് വിലങ്ങിടുന്ന 
കളാംബുദം വെളിയടത്തുണിയായിടുന്നു.
(എ. ആർ. രാജരാജവർമ - കുമാരസംഭവം)

".. വസ്ത്രം വലിച്ചിഴയ്ക്കുമ്പോൾ ലജ്ജിതരാകുന്ന കിന്നര സ്ത്രീകൾക്കു ഗുഹാഗൃഹങ്ങളുടെ മുമ്പിൽ യാദൃച്ഛികമായി വന്നു തങ്ങുന്ന മേഘങ്ങൾ മറകളായി തീരുന്നു" (ഗദ്യ വിവർത്തനം - ഡോ: സുധാംശു ചതുർവേദി)

കാളിദാസ കൃതികളിലൂടെ കടന്ന് പോകാതെ, ആ ഭാവനയുടെ സൗന്ദര്യം ആസ്വദിക്കാതെ എന്ത് ഹിമാലയ ദർശനം!

കടന്ന് പോകുന്ന വഴികളിൽ  മൂടൽ മഞ്ഞിന്റെ പുതപ്പ്. പുതപ്പ് വലിച്ചെടുത്തോടുന്ന കാറ്റ്! തെളിയുന്ന സൂര്യരശ്മി ശരീരത്തിലേൽക്കുമ്പോഴുള്ള സുഖം!  തലയുയർത്തി നിൽക്കുന്ന ഹിമനിരകളെ നോക്കി വടികളൂന്നി നിരനിരയായി കടന്ന് പോകുന്ന ഞങ്ങളുടെ യാത്രാസംഘം ഹിമവാനും ഒരസുലഭ കാഴ്ചതന്നെയല്ലേ! "തൂലികയാൽ മിഴവു വരുത്തിയ ചിത്രമെന്ന പോലെ" ! ഇതിലപ്പുറമുള്ള ' തിരകഥ' രചന അറിയില്ല!

രാവിലെ 11 മണിക്ക് തന്നെ നവീഡാങിൽ എത്തിചേർന്നു. ക്യാമ്പിന് മുന്നിലെ പുൽത്തകിടിൽ നിന്ന് നോക്കിയാൽ പർവ്വതനിരകൾ അടുത്തും അകലേയും കാണാം. അതിലൊന്നിൽ സംസ്കൃതത്തിൽ "ഓം" എന്ന് തോന്നിപ്പിക്കുന്ന വിധത്തിൽ മഞ്ഞ് വീണിരിക്കുന്നു! "ഓം പർവ്വതം "! വിശ്വാസികൾക്ക് 'മകരവിളക്ക് പോലെ പുണ്യം നൽകുന്ന ദർശനം'. 

തണുപ്പനുഭവപ്പെടുന്നുണ്ട്. ശീതകാറ്റിന്റെ വേഗത വർദ്ധിക്കുകയും കുറയുകയും ചെയ്യുന്ന പ്രതിഭാസം! ക്യാമ്പിന് വെളിയിൽ കൂട്ടം കൂടി നിന്ന് വെയിലേൽക്കാനുള്ള ശ്രമം! മേഘങ്ങൾ പർവ്വതനിരകളെ മറയ്ക്കുന്നു! വീണ്ടും തെളിയുന്നു. 

അതിർത്തി കടക്കുമ്പോൾ എത് ഭാഷ ഉപയോഗിക്കണം! വിദേശകാര്യ വകുപ്പിൽ നിന്ന് ലഭിച്ച കൈപുസ്തതകത്തോടൊപ്പം ചില ടിബറ്റൻ പദങ്ങളുടെ ഇംഗ്ലീഷ് പരിഭാഷ നൽകിയിരുന്നു. അത് പരസ്പരം പറഞ്ഞ് പഠിച്ചു!

What is your name? - kayreng give mingla karesa?
How are you - kuzak deep yinpe
Where is the....? - ......kaba do?
Thank you - thuk ji chhe

ഇതൊക്കെ പ്രത്യേകം പഠിച്ച് വച്ചു! അവസാന 'പൂഴിക്കടകൻ' എന്ന നിലയിൽ I am sorry - gawan-da! എന്നും! നാക്ക് പിഴ വന്നാൽ രക്ഷപ്പെടണമെല്ലോ?

ലയിസൺ ഓഫീസറുടെ നിർദ്ദേശങ്ങൾ നൽകൽ ഉച്ചഭക്ഷണത്തിന് ശേഷമാക്കി. അതിരാവിലെ 3 മണിക്ക് ട്രെക്കിംങ് ആരംഭിക്കണം. ഏഴ് മണിയോട് കൂടി ഞങ്ങൾക്ക് മുമ്പേ പോയ സംഘം കൈലാസ-മാനസസരസ്സ് പരിക്രമണം  പൂർത്തിയാക്കി ചൈനീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥരോടൊപ്പം ലിപുലേഖ് പാസ്സിലെത്തും. 

ഹിമാലയം ക്ഷിപ്രകോപിയും ക്ഷിപ്രപ്രസാദിയുമാണ്. സൂര്യതാപമേറ്റ് മഞ്ഞ് പാളികളുരുകുന്നതിന് മുമ്പ് അതിർത്തി കടക്കണം. പോണികളും പോർട്ടർമാരും ലിപുലേഖ് പാസ്സ് വരെ മാത്രമേ യാത്രാ സംഘത്തെ അനുഗമിക്കുകയുള്ളൂ! തുടർന്നുള്ള യാത്രയ്ക്ക് ടിബറ്റൻ പോണികളും പോർട്ടർമാരും. ലഗേജുകൾ ഇന്ത്യൻ പോണികളുടെ പുറത്ത് നിന്നിറക്കി ടിബറ്റൻ പോണികളുടെ പുറത്ത് കയറ്റണം. 

ചൈനീസ് മിലിട്ടറി ഉദ്യോഗസ്ഥർ പാസ്സ്പോർട്ടും വിസയും പരിശോധിക്കും. ഗ്രൂപ്പ് വിസയാണ്. അതൊക്കെ ലയിസൺ ഓഫീസുടെ കൈവശമുണ്ട്! ലയിസൺ ഓഫീസർ മാത്രമേ ചൈനീസ് മിലിട്ടറി ഉദ്യോഗസ്ഥരുമായി സംസാരിക്കാവൂ!

അതിശൈത്യമായിരിക്കുമെന്ന മുന്നറിയിപ്പ്! ശൈത്യത്തേയും കാറ്റിനേയും പ്രതിരോധിക്കാനുള്ള വസ്ത്രധാരണ രീതിയും ലയിസൺ ഓഫീസർ വിശദമാക്കി. High altitude ആണ്. കയറ്റത്തും  ഇറക്കത്തും ഒരേ രീതിയിൽ, ഒരേ വേഗതയിൽ നടക്കണം. കാൽ നീട്ടിവയ്ക്കരുത്, ചെറിയ സ്റ്റെപ്പുകൾ!  ഇരുന്ന് വിശ്രമം അരുത്. കൈകാലുകൾ ചലിപ്പിച്ചു കൊണ്ടിരുന്നാൽ അതിശൈത്യത്തെ പ്രതിരോധിക്കാനാകും.

നേരത്തെ ഉറങ്ങാനും ഒരു മണിയോട് കൂടി എണിറ്റ് തയ്യാറാകാനും നിർദ്ദേശം നൽകി ലയിസൺ ഓഫീസർ നിർദ്ദേശം നൽകി അവസാനിപ്പിച്ചു.

ശില്പയും രാജസ്ഥാനിൽ നിന്ന് വന്ന അവർദൻ ചരണും ചേർന്ന് ശിവഭക്തി ഗാനങ്ങൾ ആലപിച്ചു. പതിവ് വെടി പറയൽ ഭക്തിമയമായ ചർച്ചകൾക്ക് വഴിമാറി! 
ശിവജിയെ കാണാൻ കഴിയുന്ന ജന്മസാഫല്യം! ആഹ്ളാദം പ്രകടിപ്പിച്ച് കൊണ്ട് ശിവപുരാണ കഥകളുടെ കെട്ടഴിച്ച് വിട്ടു. പാർവ്വതീപരിണയവും താരകാസുരവധവും, ശിവപാർവ്വതിനടനം  ശിവപാർവ്വതിമാരുടെ വാസസ്ഥലമായ കൈലാസം,    കൈലാസം ലങ്കയിലേക്ക് കൊണ്ട് പോകാൻ രാവണൻ നടത്തിയ ഉഗ്രതപസ്സ്, സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടം, ചന്ദ്രക്കല, ഗംഗാനദിയുടെ പവിത്രത, അങ്ങനെ എല്ലാം എല്ലാം! മിത്തുകളുടെയും യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളുടേയും അതിർവരമ്പുകൾ ഇല്ലാതായി!'

കെ.ദാമോദരൻ "ഭാരതീയ ചിന്ത " എന്ന പുസ്തകത്തിൽ തത്വചിന്തയുടെ തുടക്കം വിശകലനം ചെയ്യുമ്പോൾ അഭിപ്രായപ്പെട്ടത് പോലെ: 
"അങ്ങനെ ജീവനില്ലാത്ത വസ്തുക്കൾ ജീവനുള്ള വസ്തുക്കളായി സങ്കല്പിക്കപ്പെട്ടു. മലയും പുഴയും കാറ്റും വെള്ളവും തീയും സൂര്യനും ആകാശവും ഭൂമിയും എല്ലാം മാനവീകരിക്കപ്പെട്ടു. മനുഷ്യനും പ്രകൃതിയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം ഒരുതരം മാനുഷിക ബന്ധമായി തീർന്നു."

ഹിമാലയമഹാഗിരി! ആ കുലപർവ്വതത്തിന്റെ അധിദേവനായ, ഇന്ത്യയുടെ വടക്കേ അതിർത്തി കാക്കുന്ന ഹാമവാൻ!.മേനാദേവിയിൽ ഹിമവാന് മൈനാകമെന്ന പുത്രനും പാർവ്വതിയെന്ന പുത്രിയും.! നന്മയെ നശിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന തിന്മയുടെ അവതാരമായ താരകാസുരൻ!  ശിവപ്രീതിക്ക് വേണ്ടി തപസ്സ് ചെയ്യുന്ന പാർവ്വതി! ശിവന്റെ മനസ്സിളക്കാൻ ശ്രമിച്ച് ഭസ്മമാകുന്ന കാമദേവൻ!

" ആധ്യാത്മികത കർമരാഹിത്യത്തോളം പൊയ്ക്കൂടാ എന്ന ദർശനം കുമാരസംഭവ കഥയിൽ നിഹ്നൂതമാണ്...... ലോകത്തെ- സംസാരത്തെ - സാധ്യമാക്കുന്നത് അർദ്ധനാരീശ്വര പ്രണയമല്ലാതെ മറ്റൊന്നുമല്ല. പ്രണയത്തിന്റെ ആദിരൂപങ്ങളാണല്ലോ ശിവ-പാർവതിമാർ. ആ നിലയ്ക്ക്, വാസ്തവത്തിൽ, ശിവ-പാർവതി നടനം നമ്മുടെ മനസ്സിൽ തന്നെയാണ് നടക്കുന്നതെന്ന് പറയാം. ജീവിതാധാരമായ പും-സ്ത്രീ പ്രണയത്തേയാണ്, ഏതർത്ഥത്തിലായാലും, കുമാരസംഭവം സാക്ഷാത്കരിച്ച്തരുന്നത്. "
(കുമാരസംഭവം വിവർത്തനത്തിൽ എ.ആർ.രാജരാജവർമ്മ )

"ആധ്യാത്മികത കർമരാഹിത്യ ത്തോളംപൊയ് ക്കൂടാ" എന്ന കാളിദാസ ദർശനം സംഭാഷണത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരാൻ എനിക്കും കഴിഞ്ഞു! ആധ്യാത്മികതയിലെ കർമ്മരാഹിത്യം മതത്തിന്റെ ധാർമ്മികത കൈവെടിയുന്നതിലേക്കും വെറും ആചാരത്തിലധിഷ്ഠതമായ വിദ്വേഷങ്ങളിലേക്കും മാറുന്നത് വർത്തമാനകാല യാഥാർത്ഥ്യം!

പുരാണ കഥകളും കഥകളിലെ കഥാപാത്രങ്ങളുടെയും ചമൽക്കാരഭംഗി ഒന്നു വേറെ തന്നെയാണ്!

പണ്ഡിറ്റ് ജവഹർലാൽ നെഹ്റു അഭിപ്രായപ്പെട്ടത് പോലെ; ".... ജനങ്ങൾ ഈ കഥകളിലെ വസ്തുതാ സംബന്ധിയായ ഉള്ളടക്കം വിശ്വസിക്കുന്ന പക്ഷം, അതപ്പടി അസംബന്ധവും പരിഹാസ്യവുമായിത്തീരുന്നു. എന്നാൽ നാം അവ വിശ്വസിക്കാതാവുന്നതോടുകൂടി ഒരു പുതിയ വെളിച്ചത്തിൽ, പുതിയൊരു സൗന്ദര്യത്തോടും സമൃദ്ധവും സമ്പന്നവുമായ ഒരു ഭാവനയുടെ അത്ഭുതകരമായ വികാസത്തോടും കൂടി മനുഷ്യന് വേണ്ട പാഠങ്ങൾ നിറഞ്ഞവയായി അവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു........ ഇന്ത്യൻ പുരാണ കഥകൾ കൂടുതൽ സമൃദ്ധവും വിശാലവുമാണ്. അതി മനോഹരങ്ങൾ, അർത്ഥപൂർണങ്ങൾ; ഞാൻ പലപ്പോഴും അമ്പരന്നിട്ടുണ്ട്! എന്തൊരു കൂട്ടം പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളുമായിരിക്കണം ഈ പ്രസന്നങ്ങളായ സ്വപ്നങ്ങൾക്കും മനോഹരമായ സങ്കല്പങ്ങൾക്കും രൂപം കല്പിച്ചവർ!  അവർ വിചാരത്തിന്റെയും ഭാവനയുടെയും എന്തൊരു സ്വർണഖനിയിൽ നിന്നാവണം അവ കുഴിച്ചെടുത്തത് " (ഇന്ത്യയെ കണ്ടെത്തൽ)

ശാസ്ത്രബോധമുള്ള, ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യത്തെ പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ ഈ ആശയങ്ങൾ ഹിമാലയ മലനിരകളെ സാക്ഷിനിർത്തി അവതരിപ്പിക്കാൻ കഴിഞ്ഞത് യാദൃശ്ചികതയാണോ?

കൈലാസ മാനസസരസ്സ് യാത്രയ്ക്കൊരുങ്ങുമ്പോൾ തന്നെ എ.ആർ.രാജരാജവർമയുടെ കുമാരസംഭവം വിവർത്തനത്തിൽ നിന്നും, കെ.ദാമോദരന്റെ ഭാരതീയ ചിന്ത, ജവഹർലാൽ നെഹ്റുവിന്റെ "ഇന്ത്യയെ കണ്ടെത്തൽ", സുകുമാർ അഴിക്കോടിന്റെ "തത്ത്വമസി", DD കോസാംബിയുടെ "മിത്തും യാഥാർത്ഥ്യവും" എന്നീ പുസ്തകങ്ങളിൽ നിന്ന് കുറിപ്പുകളെടുത്ത് സൂക്ഷിക്കുമായിരുന്നു! ആ കുറിപ്പുകളടങ്ങിയ ഡയറിയുമായാണ് എന്റെ യാത്ര; ഡോ: സുധാംശു ചതുർവേദിയുടെ കാളിദാസ സർവസ്വം എന്ന പുസ്തകവും! ഹിമാലയസാനുക്കളിൽ ആ കുറിപ്പുകളിലൂടെ കടന്ന് പോകുന്നത് വേറിട്ടൊരനുഭവം തന്നെ! സന്ദർശിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങളുടെ മിത്തും ചരിത്രവും തിരിച്ചറിഞ്ഞ്, ഭൂപ്രകൃതിയുടെ സവിശേഷതകൾ മനസ്സിലാക്കിയുള്ള യാത്രകൾക്ക് ആസ്വാദ്യത വർദ്ധിക്കും! 

അതിരാവിലെ മൂന്ന് മണിക്ക് തന്നെ യാത്രയ്ക്ക് തയ്യാർ! നല്ല തണുപ്പനുഭവപ്പെടുന്നു.കൂരിരുട്ട്!  ഓം പാർവ്വതം കാണാൻ കഴിയുന്നില്ല!   അതിർത്തിയിലേക്ക്..... ലിപുലേഖ് പാസ്സിലേക്ക്, 17600 അടി ഉയരത്തിലേക്ക്..... അവിടെ നിന്ന് ചൈനയിലെ, ടിബറ്റിലെ, തക്ലാകോട്ടിലേക്ക്......

(15) 

കന്യാകുമാരി മുതൽ കൈലാസം വരെ!
            
                                (15)

1997 സെപ്തംബർ 10

സമയം അതിരാവിലെ 3 മണിയോട് അടുക്കുന്നു.  പോണിവാലകളും യാത്രാ സംഘവും അണിനിരന്നു. ടോർച്ച് ലൈറ്റുകളുടെ മിന്നിമറയുന്ന വെളിച്ചം!  വീശിയടിക്കുന്ന തണുത്ത കാറ്റ്!  

ആകാശത്ത് വാരിവിതറിയ നക്ഷത്രങ്ങൾ മാത്രം. കോടാനുകോടി നക്ഷത്രങ്ങൾ! അവയെ ചുറ്റുന്ന ഗ്രഹങ്ങൾ ! അവിയിലൊന്ന് മാത്രം ഭൂമി. ഭൂമിയിലെ ഈ ഭാഗത്ത് കൂടി ആദ്യം കടന്ന് പോയത് ആരായിരിക്കും!  ആഫ്രിക്കയിൽ ഉത്ഭവിച്ച homosapians - ന്റെ ഏത് തായ് വഴിയിലുള്ളവരായിരിക്കും ഇതിലേ ആദ്യം കടന്ന് പോയത്! ഗ്രഹങ്ങളിൽ നിന്ന് ഗൃഹത്തിലേക്ക് ചിന്തകൾ വഴി മാറി! വീട്ടിലുള്ളവരെല്ലാം ഇപ്പോൾ എന്ത് ചെയ്യുകയായിരിക്കും? വീട് വിട്ടിട്ട് 15 ദിവസമായി!

ലയിസൺ ഓഫീസറുടെ വിസിൽ മുഴങ്ങി. വിചാരങ്ങൾക്ക് വിരാമമിട്ട് കൊണ്ട് യാത്ര ആരംഭിക്കുകയായി. ITBP ജവന്മാരും അനുഗമിക്കുന്നുണ്ട്.

തണുപ്പ് തടയാൻ അഞ്ച് പാളി വസ്ത്രങ്ങൾ അപര്യാപ്തമെന്ന് തോന്നി. കൈലാസ മാനസസരസ്സ് യാത്ര കാൽനടയായി പൂർത്തീകരണമെന്നാണ് ആഗ്രഹം! 14200 അടി ഉയരത്തിലുള്ള നവീഡാങിൽ നിന്ന് 17600 ഉയരത്തിലേക്ക്, ലിപുലേഖ് പാസ്സിലേക്ക്! കുതിരക്കാരുടേയും ചുമട്ടുകാരുടേയും ആരവങ്ങൾ. "ഓം നമഃശിവായ " ഹിമാലയ സാനുക്കളിൽ മുഖരിതമായി. 

ടോർച്ച് ലൈറ്റുകളുടെ അരണ്ട വെളിച്ചത്തിൽ യാത്രാ സംഘം മുന്നോട്ട് പോകുകയാണ്. പലരും വളരെ ആയാസപ്പെട്ടാണ് മലകയറുന്നത്! മുന്നേ പോകുന്നവരെ പിന്തുടർന്ന്, ടോർച്ച് ലൈറ്റിന്റെ പ്രകാശത്തിൽ! മുന്നിലെത്തിയ ഞാൻ തിരിഞ്ഞ് നോക്കി. താഴെ മിന്നാംമിനുങ്ങുകൾ പോലെ ടോർച്ചുകൾ മിന്നുന്നു. കുതിരകളുടെ കണ്ണുകൾ ഇടയ്ക്കിടെ മുത്തുകൾ പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നു. കുളമ്പടികളിൽ തട്ടി ഉരുണ്ട് പോകുന്ന ഉരുളൻ കല്ലുകൾ വശങ്ങളിലെ അഗാധതയിലേക്ക് തുള്ളിക്കളിച്ച് പോകുന്നു!

കടലാസ് കഷണങ്ങൾ പോലെ മഞ്ഞിൻ 'ശലഭ'ങ്ങൾ കമ്പിളി വസ്ത്രത്തിന് പുറത്ത്. തട്ടിക്കളയുമ്പോൾ കയ്യുറകൾക്ക് വെള്ളിവരകളുടെ ചിത്രപ്പണി. കാറ്റിന്റെ ശക്തി കൂടി വരുന്നു. അരിച്ചുകയറുന്ന തണുപ്പിൽ നിന്ന് രക്ഷനേടാൻ വേഗം നടന്നു. കൈവിരലുകൾ അനങ്ങുന്നുണ്ടോ എന്ന് പരിശോധിച്ചു. മഞ്ഞുകടി സംഭവിക്കാതെ ശ്രദ്ധിക്കണമല്ലോ? 

നേരം പരപരാ വെളുത്തു തുടങ്ങി. കാക്കളുടെ കരച്ചിലില്ലാതെ കുക്കുടങ്ങളുടെ കൂകലില്ലാതെ ഹിമാലയത്തിലെ ഒരു പ്രഭാതം. ദൂരെ മലനിരകളുടെ രൂപം വ്യക്തമായി വരുന്നു. വീശിയിടിക്കുന്ന കാറ്റ് തണുപ്പിന്റെ കാഠിന്യം വർദ്ധിപ്പിച്ചു. ആകാശം ചുവന്നു തുടങ്ങി. തൂവെള്ള മഞ്ഞുനിരകൾക്കു താഴെ ഒലിച്ചിറങ്ങിയ നീർച്ചാലുകൾ! അതിനിടയിലൂടെ ഹിമാലയത്തിന്റെ നിറം തെളിഞ്ഞ് വരുന്നു. കറുപ്പോ ?ചുവപ്പ് കലർന്ന കറുപ്പോ ? രണ്ട് മല നിരകൾക്കിടയിലായി പ്രകൃതിയുടെ വാതിൽ! ലിപുലേഖ് പാസ്സ്! ചൈനയിലേക്ക്, തിബറ്റിലേക്കുള്ള കവാടം!

ചൈനീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥന്മാർ വന്ന് സ്വീകരിച്ചാലെ ലിപുലേഖ് പാസ്സ് കടക്കാനാകൂ! ഞങ്ങൾക്ക് മുമ്പേ പോയ കൈലാസ്-മാനസസരസ്സ് യാത്രാ സംഘവുമായി അവർ എത്തിച്ചേരാൻ അല്പം വൈകി.

തണുപ്പ് അനുഭവപ്പെടുന്നു. കൈകാലുകൾ വ്യായാമമുറപോലെ അനക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. നിന്നു കൊണ്ടുള്ള ഓട്ടം!  

അപ്പുറത്ത് കുതിരകളുടെ കുളമ്പടി ശബ്ദം. ഞങ്ങൾക്ക് മുമ്പേ കൈലാസ-മാനസസരസ്സ് പരിക്രമണത്തിന് പോയ സംഘം അതിർത്തിക്ക് ഇപ്പുറത്ത് കാല് കുത്തി! ആ സമാഗമ സംഗമത്തിന് മാധുര്യം ഏറെ. പരസ്പരം കാര്യങ്ങൾ ചോദിച്ചറിഞ്ഞു. ചൂടാറാത്ത നേരനുഭവങ്ങളുടെ കൈമാറ്റത്തിന്റെ ഊഷ്മളത ! ഹിമാലയത്തിലെ ശൈത്യത്തിന് അല്പം കുറവ് സംഭവിച്ചോ ? 

ഡോ: ധവാൻ ചൈനീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥരുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് വിസാ സംബന്ധിച്ച കാര്യങ്ങളെല്ലാം നീക്കി. ഇന്ത്യൻ കുതിരപ്പുറത്തുള്ള ഭാണ്ഡങ്ങൾ ചൈനീസ് കുതിരപ്പുറത്ത് കയറ്റി. 

"ദേവാനുഭാവധരനുത്തരദിക്കിലുണ്ടു
മേവുന്നു മാമല ഹിമാലയനാമധേയന്‍
ആഴിക്കു രണ്ടിനുമിടയ്ക്കു കിടക്കയാലീ-
യൂഴിക്കരയ്ക്കളവു ചങ്ങലയെന്നപോലെ"
(കുമാരസംഭവം)

'ആഴിക്കരയിൽ നിന്ന്  'അളവു ചങ്ങല'യിലൂടെ 'ദേവാനുഭാവ' നടുത്തേക്കുള്ള യാത്ര!

ITBP ജവാന്മാരോടും, ഇന്ത്യൻ പോണിവാലകളോടും ചുമട്ട്കാരോടും യാത്ര പറഞ്ഞ് ഞങ്ങൾ തിബത്തിൽ കാല് കുത്തി.  Roof of the World "ലോകത്തിന്റെ മുകൾതട്ടിൽ "! ഉയരങ്ങളിൽ ഞങ്ങൾ. താഴെ, മുന്നിൽ പ്രകൃതിയുടെ ദൃശ്യാവിഷ്ക്കാരം! ലക്ഷക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾ കൊണ്ട് സജീകരിച്ച രംഗപടം! മഞ്ഞുപാളികൾ ഉദയ രശ്മിയിൽ തിളങ്ങുന്നു! അങ്ങ് ദൂരെ ഉരുകിയൊലിക്കുന്ന മഞ്ഞിന്റെ പ്രവാഹത്തിന് (?) ഭീതിജനകമായ ഗാംഭീര്യം! ഫോട്ടോഗ്രാഫി നിരോധിച്ചിരിക്കുന്നു. അകതാരിലെ ലെൻസിൽ പതിഞ്ഞ ചിത്രങ്ങൾക്ക് ഇന്നും മങ്ങലേറ്റിട്ടില്ല!

"മഞ്ജുത്വമാർന്ന മണിരാശി പെറും മലയ്ക്കു
മഞ്ഞിന്റെ ബാധയഴകിന്നൊരു ഹാനിയല്ല 
മുങ്ങുന്നപോൽ ഗുണഗണത്തിലൊരൊറ്റ ദോഷ-
മങ്കം ശശാങ്കകിരണങ്ങളിലെന്നപോലെ!"
(കുമാരസംഭവം)

"അനവധി വിശിഷ്ടരന്തങ്ങളുടെ ഉദ്ഭവസ്ഥാനമായ ഹിമാലയത്തിലെ ഹിമം സൗഭാഗ്യഭംഗം വരുത്തുന്നില്ല. ഗുണങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്നുള്ളിടത്തു ഒന്നിച്ച് ചേർന്നു നില്ക്കുന്ന ദോഷം ചന്ദ്രന്റെ കിരണങ്ങളിൽ കളങ്കമെന്നപോലെ മാഞ്ഞു പോകുന്നു"
(കാളിദാസ സാഹിത്യ സർവ്വസ്വം)

വ്യക്തികൾക്കും ഇത് ബാധകമാകാം! 

"നിങ്ങളാരാണെന്ന് ആരോടും വിശദീകരിച്ചു കൊടുക്കേണ്ട കാര്യമില്ല. കാരണം നിങ്ങളെ ഇടപ്പെടുന്നവർ അത് ആവശ്യപ്പെടുന്നില്ല; നിങ്ങളെ ഇഷ്ടപ്പെടാത്തവർ അതൊട്ട് വിശ്വസിക്കുകയുമില്ല".

സംഘർഷഭരിതമായ  ദിവസങ്ങളിലായിരുന്നു - വ്യക്തിപരമായി - കൈലാസ്-മാനസസരസ് യാത്ര എന്നത് കൊണ്ടാകാം ഇത്തരം ചിന്തകളും മനസ്സിലേക്ക് കടന്ന് വന്നത്!

നവീഡാങിൽ നിന്ന് ലിപുലേഖ് പാസ്സ് വരെ 7 കി.മി. . ആ 7 കി.മീ കഠിനമായിരുന്നു. അവസാനത്തെ ഒരു കിലോമീറ്റർ ഒച്ച് ഇഴയുന്ന വേഗതയും. 

തക്ലാകോട്ടിലേക്കുള്ള ബസ്സ് ഏർപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്ന സ്ഥലത്ത് എത്താൻ ലിപുലേഖ് പാസ്സ് കടന്ന് 5 കിലോമീറ്റർ താഴേക്ക് നടക്കണം. ഇനിയങ്ങോട്ട് തിബറ്റിലെ Ali District Tourist Agency -യാണ് യാത്രയുടെ ചുമതല വഹിക്കുന്നത്. അവർ ഏർപ്പെടുത്തിയ ഗൈഡുകൾ കൂടെയുണ്ടാകും! കുതിര ഏർപ്പാട് ചെയ്തവർ കുതിരപ്പുറത്ത് യാത്ര ചെയ്യുന്നു. 

പെട്ടെന്നാണ് അത് സംഭവിച്ചത്. ഡോ.അരവിന്ദ് പരാസിനിസ് കയറിയ കുതിര ഇടഞ്ഞു.  വലതുവശം കിഴക്കാംതൂക്കായ മലഞ്ചെരിവിലൂടെ കുതിരപ്പട്ടയിൽ കാൽ കുടുങ്ങിയ അദ്ദേഹത്തേയുംകൊണ്ട് കുതിര പാഞ്ഞു. സഹയാത്രികൻ, ഉത്തരപ്രദേശ്കാരനായ അനിൽ ദുബേയും ഗൈഡുകളും കുതിരക്കാരും ചേർന്ന്  കുതിരയെ തടഞ്ഞു നിർത്തി. ഡോ : പരാസിനിസിന്റെ വലത് ചുമൽ സന്ധിക്ക് സ്ഥാനഭൃംശം സംഭവിച്ചു.

ഞങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന് ചുറ്റും കുടി. ഭക്തി പാരവശ്യത്തോടെ കൈലാസ-മാനസസരസ് യാത്രയ്ക്ക് പോകുന്ന യാത്രക്കാരിൽ രണ്ട് തരം സ്വഭാവം കാണാൻ കഴിഞ്ഞു. ഡോ : പരാസിനിസിനെ സഹായിക്കാതെ ചുരുക്കം ചിലർ നിസ്സാംഗതയോടെ കടന്ന് പോയി. വിശ്വാസങ്ങൾ വ്യക്തിനിഷ്ഠമാണെന്നും, വിശ്വാസങ്ങൾ മനുഷ്യന്റെ വിജ്ഞാന തൃഷ്ണയാണെന്നും, സമസൃഷ്ടി സ്നേഹമാണ് പരമമായ കർത്തവ്യമെന്നും പറഞ്ഞുകൊണ്ട്  അനിലിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ "ഓം നമഃശിവായ " ഉരുവിട്ടു കൊണ്ട് ചിലർ ഡോക്ടർ പരാസിനിസിന് വേണ്ട സഹായങ്ങൾ ചെയ്തു. മതത്തിന്റെ മൗലികതയിൽ വിശ്വസിക്കുന്നവരുടെ രണ്ട് മുഖങ്ങൾ !

ബസ്സ് നിൽക്കുന്ന സ്ഥലത്തെത്തി ലഗേജുകൾ പ്രത്യേകം ഏർപ്പെടുത്തിയിരുന്ന ട്രക്കിൽ കയറ്റി! ബസ്സിൽ ഞങ്ങളും കയറി.  ബാഗുകളെല്ലാം ലോക്ക് ചെയ്യണമെന്ന നിർദ്ദേശമുണ്ടായിരുന്നു. മോഷണങ്ങൾക്ക് സാധ്യതയുണ്ട്. ഞാനും ബാഗ് ലോക്ക് ചെയ്താണ് ഏല്പിച്ചത്! മധുരമനോജ്ഞ ചൈനയെ വിശ്വാസമില്ലാത്തത് കൊണ്ടല്ല!

ഇടുങ്ങിയ മൺപാതയിലൂടെയുള്ള ബസ്സ് യാത്ര ഭയപ്പെടുത്തുന്നതായിരുന്നെങ്കിലും ആസ്വദിച്ചു. വഴിയില്ലാവഴിയിലൂടെ ഒരുളൻ കല്ലുകൾക്ക് മുകളിലൂടെ, നീർച്ചാലുകൾക്ക് കുറുകെ, ആടിയുലഞ്ഞുള്ള യാത്ര! ഇടയ്ക്ക് കാണുന്ന  Mani Wall ജനവാസ മേഖലയ്ക്ക് തെളിവ്. ബുദ്ധമത ആരാധനയുടെ പ്രതീകം. 

ഉച്ചകഴിഞ്ഞ് 3 മണിക്ക് തക്ലാകോട്ട് ഗസ്റ്റ് ഹൗസിൽ എത്തിച്ചേർന്നു. വെണ്ണ ചേർത്ത ചായ തന്ന് സ്വാഗതം. ഉച്ചഭക്ഷണം ഇല്ല. നവീഡാങിൽ നിന്ന് KMVN  കനത്ത പ്രഭാത ഭക്ഷണപ്പൊതി നൽകിയിരുന്നു. വിശപ്പടക്കാൻ അത് ധാരാളം !

സാമാന്യം തരക്കേടില്ലാത്ത മുറികൾ. പക്ഷേ കക്കൂസ് സംവിധാനം വളരെ മോശം! ഗസ്റ്റ് ഹൗസ് പരിസരത്ത് ദൂരെ മാറി ഏകദേശം 10 മീറ്റർ നീളത്തിൽ, രണ്ട് മീറ്റർ ആഴത്തിൽ ഒരു കുഴി ! കുഴിക്ക് കുറുകെ തടി കഷണങ്ങൾ! അതിലിരുന്ന് താഴേക്ക് സാധിക്കണം! ഒരു തരം open defecation! നിരനിരയായാണ് ഇരിക്കുന്നതെങ്കിലും ക്യാബിനുകൾ പോലെ മറയുണ്ടെന്നത് ആശ്വാസം! 

അതിരാവിലെ മുതലുള്ള യാത്ര! എല്ലാവരും വല്ലാതെ ക്ഷീണിതരായിരുന്നു. ഇരുൾ വീണതിന് ശേഷമാണ് ഒത്തുകൂടിയതത്.

ഡോ.പരാസിനിസിന് പറ്റിയ അപകടം ചർച്ചാ വിഷയമായി. സഹായഹസ്തം നീട്ടാൻ തയ്യാറാകാത്തവരിൽ തെളിഞ്ഞ് നിന്നത് സ്വന്തം മതബോധത്തിലുപരി അന്യമത ഭത്സനമാണ്. മുഹമ്മദ് ഗസ്നി മുതൽ ബാബർ വരെ സംഭാഷണ വിഷയമായെങ്കിലും ചരിത്രബോധത്തെക്കാളേറെ തെളിഞ്ഞു നിന്നത് സമകാലീന ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തിലെ പ്രചരണ തന്ത്രങ്ങളുടെ ആവർത്തനമായിരുന്നു! അന്യമത സഹിഷ്ണുത നിലനിർത്തിയിരുന്ന ഭൂരിപക്ഷത്ത് അനിൽ ദുബേയും. മതം, വിശ്വാസം, ശാസ്ത്ര ചിന്ത എന്നിവ വ്യക്തി നിഷ്ഠമാണെന്നും, സത്യാന്വേഷണത്തിന്റെ ഉപാധികളാണെന്നും, മനുഷ്യത്വം നശിച്ച മതബോധംകൊണ്ടൊരു കാര്യമില്ലെന്നും അവർ വീറോടെ വാദിച്ചു.

ഹിമാലയ പാർശ്വത്തിൽ, കൈലാസ മാനസസരസ്സിനരികെ 'സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കുള്ള വഴിയിലെ അവസാന സ്റ്റോപ്പിൽ' തണുത്തുറഞ്ഞ അന്തരീക്ഷത്തിൽ, ചെറു ചൂട് പകർന്ന ചർച്ച ഇന്നും കൗതുകത്തോടെ ഓർക്കുന്നു! മതത്തിന്റെ ആചാരാനുഷ്ഠാനങ്ങളിൽ വിശ്വസിക്കുന്നവരുടെ രണ്ട് മുഖങ്ങൾ! മഞ്ഞുരുകേണ്ടത് അനിൽ ദുബേയും കൂട്ടരും നൽകുന്ന ചെറുചൂടുകെണ്ടല്ലേ?

********************************************

അതിർത്തി കടന്ന് ചൈനയിലെ, തിബറ്റിലെ, താക്ലാക്കോട്ടയിലേക്കുള്ള ഈ ദിവസത്തെ യാത്രാനുഭവങ്ങൾ 'സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കുള്ള വഴിയിലെ അവസാന സ്റ്റോപ്പിൽ ഒരു സംവാദം ' എന്ന ശീർഷകത്തിൽ 2003 ജൂൺ 22-ലെ ദേശാഭിമാനി വാരാന്തപ്പതിപ്പിൽ എഴുതിയിരുന്നു! 

JP